
الکساندرا ساویانا در گزارشی مستند در هفتهنامۀ اکسپرس، از عملیات «شیر خیزان» اسرائیل پرده برمیدارد: حملهای بیسابقه به صد هدف در ایران که حاصل دو دهه نفوذ خزنده و بیصدا است. جاسوسانی که گاه خود نمیدانند برای موساد کار میکنند، افسرانی که با رابطه، پول، یا شرم به خدمت درآمدهاند، و هوش مصنوعیای که تحرکات را چون نبض میخواند. اسرائیل با این حمله نه فقط قدرت نظامیاش، که عمق استخوانسوزِ نفوذ اطلاعاتیاش را به رخ کشیده است.
الکساندرا ساویانا در گزارشی در هفتهنامۀ اکسپرس درباره چگونگی نفوذ اسرائیل در ساختارهای امنیتی ایران نوشته است. او نوشته است که در شب سیزدهم ژوئن ۲۰۲۵، نیروی هوایی اسرائیل با نامی شاعرانه اما کُشنده – «شیر خیزان» – از آسمان ایران گذشت. دویست فروند جنگنده، همزمان، به صد هدف نظامی در خاک ایران حمله بردند. پهپادهایی که پیشتر بهطور پنهانی وارد ایران شده بودند، در هماهنگی با این تهاجم، اهداف را ردیابی و تضعیف کرده بودند. نتیجه: قتل چندین فرماندۀ نظامی جمهوری اسلامی، و از آن تحقیرآمیزتر، کشتهشدن دستکم هشت عضو سپاه پاسداران در اعماق یک پناهگاه زیرزمینی، تنها با یک ضربه.
اما آنچه به گمان گزارشگر اکسپرس چنین حملهای را ممکن کرده، نه فقط قدرت نظامی اسرائیل، که سالها کار سازمانیافته و خزندۀ اطلاعاتی موساد در خاک ایران است. گزارشگر اکسپرس تصریح میکند:«تنها یک کار درازمدت و دقیق اطلاعاتی چنین حملهای را ممکن میکرد، بهویژه که اسرائیل در ایران هیچ نمایندگی دیپلماتیکی ندارد.»
از نفوذ تا استخدام بیخبرها
به نوشتۀ اکسپرس در این عملیات اطلاعاتی، همه چیز مجاز است: فریب، نفوذ، سوءاستفاده از شکافهای داخلی، عملیات با پرچم جعلی. در قاموس موساد، آنچه اهمیت دارد، جذب منبع است، نه روش. مأموران موساد – آنچه در اصطلاح «کاتسا» نامیده میشوند -هرکس را، از فرد عادی گرفته تا عضو سپاه، در شمار منابع بالقوه میبینند. میشل بارزوهار، مورخ و نویسنده کتابهای متعدد درباره موساد، تأکید میکند: «برخی از این افراد تا پایان عمر نمیدانند که برای موساد کار کردهاند.»
در حمله به تأسیسات نطنز در آوریل ۲۰۲۱، دستکم ده دانشمند ایرانی که گمان میکردند با گروهی مخالف نظام در خارج همکاری میکنند، مواد منفجره را در بستههای غذا جاسازی کرده بودند. این اقدام از داخل صورت گرفته بود.
اکسپرس می افزاید : مأموریت موساد از سال ۲۰۰۲ آغاز شد، زمانی که آریل شارون، نخستوزیر وقت اسرائیل، ایران را تهدید اول اعلام کرد و موساد را بهطور رسمی مأمور نفوذ گسترده در ایران ساخت.
اکسپرس میافزاید همه اما با انگیزه سیاسی جذب موساد نمیشوند. برخی، فقط «قیمت» دارند. به گفتۀ بارزوهار، در این میان سلاح شرم از همه مؤثرتر است. یکی از کارآمدترین ابزارهای موساد، همان چیزی است که در ادبیات روسی «کومپرومات» نام دارد: پروندهسازی با استفاده از زندگی خصوصی: «تنها کافی است بفهمی از چه چیز خجالت میکشد. قمار، رابطۀ خارج از ازدواج، یا همجنسگرایی، در جامعهای مثل ایران، نقطهضعفهایی کشندهاند.»اکسپرس تصریح میکند که در سال ۲۰۲۲، یک مأمور پیشین اطلاعاتی ایران به بیبیسی گفت که رابطه اعضای سپاه پاسداران با زنان بهکرات برای باجگیری از آنان مورد استفاده قرار گرفته است. اکسپرس می افزاید : موساد اما فقط ابزار فشار در اختیار ندارد. در مواردی، نجات خانواده، درمان در بیمارستانهای ممتاز و اعطای پناهندگی با هویت جدید نیز در کار است. بارزوهار میگوید: «گاهی اعضای بیمار خانوادۀ منبع را به خارج منتقل میکنند تا از او حمایت کنند.» در گفتگویی تلویزیونی در فوریه ۲۰۲۱، یوسی کوهن، رئیس پیشین موساد، گفت: «کسانی را که به ما کمک کردند، به مکانهای امن منتقل کردیم. کلید هر عملیات جذب، جلب اعتماد است. باید فرد احساس کند به شما نیاز دارد.»
فخریزاده: نماد پروژۀ تنفس مشترک
شاید مشهورترین قربانی این نفوذ، محسن فخریزاده، دانشمند هستهای ایران باشد : «ما با او نفس میکشیدیم، بیدار میشدیم، میخوابیدیم، سفر میکردیم… اگر افترشیو میزد، بویش را حس میکردیم.» این جمله را یک مأمور ناشناس در کتاب هدف: تهران دربارۀ قتل فخریزاده به زبان آورده است. موساد برای قتل او ۱۴ سال صبر کرد. در سال ۲۰۰۶، ایهود اولمرت، نخستوزیر وقت اسرائیل، صدای ضبطشدۀ او را به جرج بوش پسر نشان داد. طبق گزارش نیویورکتایمز، تیمی بیستنفره، قطعات سلاح و مواد منفجره را ماهها جلوتر وارد ایران و طی هشت ماه، در خاک ایران مونتاژ کردند.
از نطنز تا بیروت: انفجار نرمافزارها
نفوذ موساد فقط به خاک ایران محدود نیست. در ۲۰۲۴، انفجار بیسیمها و تجهیزات اعضای حزبالله لبنان، پس از راهاندازی یک شرکت صوری در تایوان، نشان داد که موساد حالا کارخانه اطلاعاتی دارد، نه فقط تیم عملیات. حملۀ ژوئن ۲۰۲۵، بهنوشتۀ آسوشیتدپرس، نتیجۀ سه سال تدارک صنعتی بود. این عملیات، بهجز دادههای انسانی، بر پایۀ هوش مصنوعی اجرا شد. کلایو جونز میگوید: «این هوش مصنوعی، الگوهای زندگی افراد را تحلیل و جابهجاییها را پیشبینی میکند.» به همین دلیل است که موساد میتواند چند ده هدف را، بهصورت همزمان، در لبنان و ایران هدف قرار دهد. در شب حمله سیزدهم ژوئن، واشنگتنپست فایلی صوتی را منتشر کرد که در آن یک مأمور اسرائیلی به یک ژنرال ایرانی زنگ زده و او را تهدید میکند که فرار کند پیش از آنکه کشته شود. تماسهایی مشابه، با افسران دیگر حکومت ایران نیز برقرار شد. یوسی کوهن در همان مصاحبه گفته بود: «نحوهی استفاده از اطلاعات، از خود اطلاعات مهمتر است. باید پیام روشنی میفرستادیم.» و آن پیام روشن بود: ما تا مغز استخوان شما آمدهایم.
آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت