خانه / اخبار مهم روز / شهرداری تهران محل دفن اعدامی‌های اوایل دههٔ ۶۰ در بهشت‌زهرا را تبدیل به پارکینگ کرد

شهرداری تهران محل دفن اعدامی‌های اوایل دههٔ ۶۰ در بهشت‌زهرا را تبدیل به پارکینگ کرد

معاون شهرداری تهران می‌گوید این نهاد، قطعهٔ ۴۱ بهشت زهرا که محل دفن شماری از اعضای اعدام‌شدهٔ گروه‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی در اوایل دههٔ ۱۳۶۰ است، را تبدیل به پارکینگ کرده است.

داوود گودرزی روز سه‌شنبه ۲۸ مرداد اظهار داشت: ««قطعهٔ ۴۱ همین‌طوری مانده بود و ما نیاز به پارکینگ داشتیم، از مسئولان مجوز گرفتیم و آن را تبدیل به پارکینگ کردیم».

قطعهٔ ۴۱ در بهشت‌زهرا تا پیش از این تقریباً با خاک یکسان شده بود که مدفن شمار نامعلومی از اعضای اعدام‌شدهٔ گروه‌های مختلف سیاسی مانند فرقان و سازمان مجاهدین خلق، نظامیان و غیرنظامیان دخیل در کودتای نوژه، ثروتمندان (به‌اتهام آن‌چه جمع‌آوری مال حرام یا افساد فی‌الارض خوانده می‌شد) و بازاریان متمول با گرایش‌های سیاسی مخالف حکومت است.

این قطعه تا پیش از تبدیل به پارکینگ هم با دوربین‌ و هم با نیروی انسانی به‌طور شبانه‌روزی مراقبت و نظارت می‌شد؛ قطعه‌ای که برخی آن را «قطعه اعدامی‌ها» نامیده‌اند و برخی از آن به‌ «لعنت‌آباد» یاد می‌کنند، اما در میان مسئولان بهشت‌زهرا به نام دیگری هم مشهور است: «قطعهٔ سوخته».

شکستن سنگ‌ها، پنهان‌کردن آدرس قبرها، از بین ‌بردن نشانه‌ها، سوزاندن برخی درختان و گیاهان، ایجاد اختلاف سطح و دستکاری تدریجی در تغییر ردیف درختان از جمله مواردی هستند که در دهه‌های اخیر در قطعهٔ ۴۱ بهشت‌زهرا جریان داشته است.داوود گودرزی، معاون شهردار تهران، روز سه‌شنبه ۲۸ مرداد در این باره گفت: «قطعه ۴۱ همین‌طوری مانده بود و ما برای قطعهٔ ۴۲ نیاز به پارکینگ داشتیم، از مسوولان مجوز گرفتیم و آن را تبدیل به پارکینگ کردیم.» او افزود این قطعه قبلا محل دفن جانباختگان و اعدام‌شدگان سازمان مجاهدین خلق بود و آماده‌سازی آن «درست و هوشمندانه» انجام شده است.

قطعه ۴۱، که برخی آن را «قطعه اعدامی‌ها» یا «قطعه سوخته» می‌نامند، محل دفن اعضای گروه‌های سیاسی مختلف، نظامیان مرتبط با کودتای نوژه و شماری از سرمایه‌داران و بازاریان اعدام‌شده پس از انقلاب ۱۳۵۷ بوده است. در دهه‌های اخیر این قطعه با تخریب، دستکاری ردیف درختان، پنهان کردن آدرس قبرها و شکستن سنگ‌ها روبه‌رو بوده است.

این اقدام در حالی صورت گرفته است که قطعهٔ ۴۱ یادآور یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران است.اعدام‌های سال ۱۳۶۰ در دست‌کم ۸۵ شهر ایران انجام شد و طیف گسترده‌ای از تمام گروه‌های سیاسی و اعتقادی مخالف یا منتقد حکومت جمهوری اسلامی را در آن زمان در بر می‌گرفت.

یک گروه مستقل پژوهشی متشکل از دانشگاهیان، پژوهشگران و خبرنگاران تحقیقی در داخل و خارج از ایران به نام «راست‌یاد» می‌گوید که موفق به ثبت اطلاعات بیش از سه هزار و ۵۰۰ نفر از اعدام شدگان سال ۱۳۶۰ شده‌ است.

این گروه در جریان تحقیقاتش توانسته است برای اولین بار بر مبنای یک کار تحقیقاتی میدانی طولانی در پنج قطعهٔ آرامستان بهشت‌زهرای تهران به اطلاعاتی پیرامون تاریخ دقیق خاکسپاری برخی چهره‌های سیاسی و نیز ثبت بیش از ۱۰۰ مورد اعدام زیر ۱۸ سال در سال ۱۳۶۰ دست یابد.تحقیقات «راست‌یاد» نشان می‌دهد دامنهٔ اعدام‌ افراد زیر ۱۸ سال در سال ۱۳۶۰ حتی به کودک ۱۱ ساله هم رسیده بود.به گفته کارشناسان، تخریب و تبدیل این قطعه به پارکینگ می‌تواند هم یاد و خاطره جانباختگان را کم‌رنگ کند و هم امکان دسترسی خانواده‌ها و پژوهشگران به اطلاعات تاریخی این دوره را محدود سازد.

تلاش برای پاک‌کردن آثار جنایت

در هفته‌های گذشته شماری از خانواده‌های افراد اعدام شده با انتشار پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی از تخریب قطعه ۴۱ بهشت زهرا خبر داده و از آن به عنوان تلاش جمهوری اسلامی برای پاک‌سازی آثار جنایت‌های خود نام برده بودند.

در سال‌های گذشته بارهای گزارش‌های مختلفی از تلاش جمهوری اسلامی برای تخریب قبرهای اعدام‌شدگان دهه شصت منتشر شده که نگرانی‌ها را درباره محو تدریجی آثار قربانیان افزایش داده است.

سایت حقوق‌بشری هرانا، سال ۱۳۹۶ با انتشار تصاویری از این قطعه ۴۱ بهشت زهرا، نوشته بود: «این قطعه برخلاف قطعات آباد و سرسبز بهشت زهرا، تعمدا خشک نگه داشته شده است، آشغال‌های آن جمع‌آوری و نظافت نمی‌شود، قبرهای آن عمدتا بدون نشان یا با سنگ قبرهای خرد شده هستند و حتی کسانی که به این قطعات برای دیدن مزار عزیزان خود تردد می‌کنند سنگینی یک فضای امنیتی را تجربه می‌کنند.»

خانواده‌های قربانیان نیز در دهه‌های گذشت بارها خواستار پاسخگویی مقام‌های جمهوری اسلامی درباره اعدام عزیزانشان، تحویل وصیت‌نامه و مشخص شدن مکان دقیق دفن آنان شده‌اند.

گزارشگر سازمان ملل: مرور زمان نباید باعث مصونیت عاملان شود

جاوید رحمان، گزارشگر سابق سازمان ملل برای حقوق بشر در ایران، اول مرداد ۱۴۰۳ با انتشار گزارشی درباره اعدام‌های دهه شصت گفت که ناقضان حقوق بشر نباید به خاطر مرور زمان، مشمول مصونیت شوند.

رحمان در آن گزارش با بیان این‌که جمهوری اسلامی و رهبرانش نباید از مسئولیت «جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی» مصون بمانند، به مستنداتی درباره جنایت علیه بشریت در ایران و نسل‌کشی از جمله در جریان سرکوب و حذف بهائیان، زندانیان سیاسی و شهروندان کرد اشاره کرد.

گزارشگر ویژه سازمان ملل خرداد ۱۴۰۳ نیز در گزارشی در حاشیه پنجاه‌وششمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت که هزاران زندانی سیاسی در دهه شصت به ویژه در سال ۱۳۶۰ و تابستان ۱۳۶۷ به بهانه حمایت یا عضویت در سازمان‌هایی مانند سازمان مجاهدین خلق ایران و دیگر احزاب عمدتا چپ با فتوا و تایید خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و از طریق یک هیات مرگ اعدام شدند.