آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
بریتانیا، فرانسه و آلمان روز پنجشنبه ۲۸ اوت (۶ شهریور) رسما روند ۳۰ روزه بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را آغاز کردند. این تصمیم در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل ثبت شده است.
بریتانیا، فرانسه و آلمان روز پنجشنبه ۲۸ اوت (۶ شهریور) رسماً روند ۳۰ روزه فعالسازی مکانیسم ماشه که بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی را به دلیل برنامه هستهای تهران در برمیگیرد، آغاز کردند.
این تصمیم سه کشور اروپایی موسوم به “E3” در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل ثبت شده است. این اقدام تنها دو ماه پس از بمباران تأسیسات هستهای جمهوری اسلامی توسط اسرائیل و ایالات متحده آمریکا صورت گرفته است و تنشها را در این پرونده حساس بار دیگر افزایش میدهد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
بریتانیا، فرانسه و آلمان اعلام کردند که تصمیم به فعالسازی مکانیسم ماشه پیش از آن گرفتهاند که در اواسط اکتبر اختیار خود برای بازگرداندن تحریمهای لغوشده ذیل توافق هستهای ۲۰۱۵ را از دست بدهند. اروپاییها میخواهند این روند پیش از آنکه روسیه در ماه اکتبر ریاست شورای امنیت را برعهده گیرد، به پایان برسد.تروئیکای اروپایی در بیانیهای اعلام کردند که تصمیم گرفتهاند پیش از آنکه در اواسط اکتبر توانایی خود را برای بازگرداندن تحریمهای تهران که ذیل توافق هستهای ۲۰۱۵ با قدرتهای جهانی لغو شده بود، از دست بدهند، مکانیسم ماشه را فعال کنند.
با فعال شدن این سازوکار، داراییهای ایران در خارج از کشور دوباره مسدود خواهد شد، جمهوری اسلامی حق معاملات تسلیحاتی نخواهد داشت و هرگونه توسعه برنامه موشکی بالستیک با مجازات روبرو خواهد شد، که این اقدامات در کنار سایر تحریمها، اقتصاد متزلزل ایران را بیش از پیش تحت فشار قرار میدهد.
سه کشور اروپایی از زمان حملهٔ اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در اواسط ژوئن، چندین دور مذاکره با ایران برگزار کردهاند و هدفشان توافق برای به تعویق انداختن این مکانیسم بوده است، اما معتقدند که مذاکرات روز چهارم شهریور در ژنو تعهدات ملموس کافی از سوی ایران به همراه نداشته است.ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، پنجشنبه 6 شهریور، اعلام کرد که فرانسه، بریتانیا و آلمان تصمیم گرفتهاند مکانیزم بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را فعال کنند. بارو تاکید کرد این اقدام به معنای پایان دیپلماسی نیست و هدف آن جلوگیری از تشدید برنامه هستهای ایران است.
او گفت: «ما میخواهیم از فرصت 30 روزه پیشرو برای گفتوگو با ایران استفاده کنیم و همچنان به دیپلماسی متعهد هستیم تا مطمئن شویم ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.»
یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان هم تاکید کرد که فعال شدن این مکانیزم میتواند آغاز مرحلهای تازه در مذاکرات دیپلماتیک باشد. او از ایران خواست با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کامل کند و در مذاکرات مستقیم با آمریکا شفافسازی کند.
این تصمیم سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه موسوم به «تروئیکای اروپایی» با ارسال نامهای به شورای امنیت سازمان ملل عملی شد و طبق آن تمام تحریمهای اعمال شده بهموجب قطعنامههای سازمان ملل که پیشتر در چارچوب توافق هستهای 2015 تعلیق شده بودند، دوباره باز میگردد. این اقدام که فشار اقتصادی را بر ایران تشدید میکند احتمالا واکنش تهران را به دنبال خواهد داشت.
پیامهایی که «رویترز» منتشر کرده نشان میدهد فرانسه، بریتانیا و آلمان قصد دارند از دوره 30 روزه پیشرو برای حل مسائل باقیمانده با ایران استفاده کنند و درباره تمدید توافق هستهای 2015 مذاکره کنند. این سه کشور ایران را به مذاکره و دیپلماسی سازنده تشویق کردهاند تا نگرانیهای جهانی درباره برنامه هستهای این کشور برطرف شود.
یک منبع مطلع از جلسه ژنو هم گفته است که ایرانیها «هیچ نتیجه ملموس و مشخصی» ارائه نکردهاند و همین موضوع، راه را برای تمدید مهلت بازگرداندن تحریمها بسته است.
شرایط متقابل
فرانسه، آلمان و بریتانیا به ایران فرصت داده بودند تا پایان اوت اقدامات لازم درباره برنامه هستهای خود را انجام دهد تا از بازگرداندن تحریمها جلوگیری شود. این سه کشور شرط کردهاند که ایران مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد، دسترسی کامل بازرسان آژانس به تاسیسات هستهای خود را فراهم کند و اجازه دسترسی به ذخایر اورانیوم با غنای 60 درصدی خود را بدهد.
ایران در مقابل خواستار مذاکرات بدون فشار، تضمین امنیتی برای عدم هدفگیری نظامی، غرامت برای خسارات حملات آمریکا و اسرائیل در ژوئن گذشته و به رسمیت شناختن حق غنیسازی اورانیوم در خاک خود شده است.
علی خامنهای، رهبر ایران پیشتر در مورد جدیت مذاکرات با آمریکا ابراز تردید کرده بود؛ موضوعی که نشان میدهد اجرای دستکم یکی از شروط اروپایی دشوار است.
در همین حال، دیپلماتهای غربی گفتهاند که شورای امنیت سازمان ملل روز جمعه هفتم شهریور نشست خود برای بررسی این موضوع را برگزار خواهد کرد.
در همین حال، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل از ایران و قدرتهای بزرگ خواست تا از فرصت پیش آمده برای دستیابی به توافق هستهای در ۳۰ روز آینده، پیش از اعمال مجدد تحریمهای این نهاد، استفاده کنند.
رابرت دوجاریک گفت: «در ۳۰ روز آینده، فرصتی برای جلوگیری از هرگونه تشدید بیشتر تنش و یافتن راهی برای پیشبرد صلح وجود دارد».
روبیو: آمریکا آماده مذاکره مستقیم با ایران است
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، در بیانیهای با اشاره به فعال شدن روند اجرای مکانیسم ماشه گفت که این سه کشور اروپایی مصادیق بارز «عدم اجرای قابل توجه» تعهدات هستهای ایران را ارائه دادهاند و مبنای محکمی برای شروع مکانیسم ماشه ایجاد کردهاند.
به گفتهٔ او، سه کشور اروپایی میتوانستند از سال ۲۰۱۹ مکانیسم ماشه را فعال کنند، اما در عوض ترجیح دادند ابتدا به دنبال تعامل و ارتباط فشرده باشند تا به ایران فرصت یک راهحل دیپلماتیک برای خروج از استراتژی تنش هستهای ارائه دهند.
آقای روبیو با قدردانی از اقدام بریتانیا، فرانسه و آلمان، تصریح کرد که ما در هفتههای آینده، با آنها و سایر اعضای شورای امنیت سازمان ملل همکاری خواهیم کرد تا مکانیسم ماشه تحریمها و محدودیتهای بینالمللی علیه ایران را، همانطور که رئیسجمهور در یادداشت امنیت ملی شماره ۲ ریاستجمهوری دستور داده است، با موفقیت تکمیل کنیم.
او در عین حال تأکید کرد که ایالات متحده همچنان برای تعامل مستقیم با ایران در راستای دستیابی به یک راهحل مسالمتآمیز و پایدار برای مسئله هستهایش در دسترس است.
وزیر خارجه ایالات متحده افزود: «اسنپبک با آمادگی جدی ما برای دیپلماسی مغایرتی ندارد، بلکه تنها آن را تقویت میکند. من از رهبران ایران میخواهم که اقدامات فوری لازم را برای اطمینان از اینکه ملتشان هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت انجام دهند، در مسیر صلح گام بردارند و در نتیجه، رفاه مردم ایران را بالا ببرند».
ایالات متحده، که از امضاکنندگان برجام بود، سال ۲۰۱۸ در دولت اول دونالد ترامپ از آن خارج شد و اوایل امسال مذاکرات غیرمستقیم ناموفقی با تهران انجام داد.
سه کشور اروپایی روز چهارشنبه مارکو روبیو را در جریان تصمیم خود برای فعال کردن سازوکار ماشه گذاشتند. آنها ابراز امیداری کردهاند که تهران تا پایان ماه سپتامبر برای ارائه تعهداتی در مورد برنامهٔ هستهایش، وارد مذاکره شود.
پس از سالها باجخواهی اتمی مکانیسم ماشه فعال شد
جیم ریش، رییس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، در واکنش به آغاز روند فعالسازی «مکانیسم ماشه» علیه جمهوری اسلامی گفت: «پس از سالها باجخواهی هستهای و تروریسم ایران، خوشحالم که متحدان اروپایی ما بالاخره بند ماشه در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت را فعال کردند.»
او افزود: «شورای امنیت باید تهدیدها و فریبهای جمهوری اسلامی ایران را رد و بازگرداندن کامل تحریمها را تضمین کند. این فرصتی است تا شورای امنیت بخشی از مشروعیت از دسترفته خود را باز یابد و اجرای مکانیسم ماشه راهی شایسته برای این کار است.»
جیم ریش اشاره کرد: «گر متحدان ما بر این مسیر بمانند، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران – از جمله تحریم تسلیحات متعارف، تحریم سامانههای حمل سلاح هستهای، مسدودسازی داراییها و ممنوعیت سفر برای تروریستها و دانشمندان هستهای ارشد رژیم – طی ۳۰ روز آینده دوباره برقرار خواهد شد.»
او تاکید کرد: «این یک گام مثبت است، اما کار سخت تازه آغاز میشود.»س از سالها باجخواهی اتمی مکانیسم ماشه فعال شد
واکنش ایران
خبرگزاریهای ایران خبر دادند که وزیران خارجه سه کشور اروپایی و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی ساعاتی قبل در تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، قصد خود را برای آغاز فرایند مکانیسم ماشه به اطلاع او رساندند.
به گزارش خبرگزاری ایرنا، این سه کشور در عین حال بر آمادگی خود برای یافتن یک راه حل دیپلماتیک طی ۳۰ روز آینده برای حلوفصل موضوعات و جلوگیری از بازگشت قطعنامههای تحریمی شورای امنیت، تاکید کردند.
بر اساس این گزارش، وزیر خارجه ایران اقدام سه کشور اروپایی در این زمینه را «ناموجه، غیرقانونی و فاقد هرگونه مبنای حقوقی» دانست.
عباس عراقچی مدعی شده که عملکرد ایران، «مسئولانه و مبتنی بر حسن نیت» بوده و «جمهوری اسلامی برای حفظ و تامین حقوق و منافع ملی خود به نحو مقتضی به این اقدام» پاسخ خواهد داد.
وزارت خارجه ایران نیز در بیانیهای، تصمیم فرانسه، آلمان و انگلیس را غیرقانونی خواند و ضمن محکومیت شدید آن، اعلام کرد که سه کشور اروپایی «هیچ صلاحیت حقوقی یا اخلاقی برای توسل به سازوکار موسوم به اسنپبک ندارند. بنابراین اعلان آنان بیاعتبار، باطل و فاقد هرگونه اثر حقوقی است».
این بیانیه میافزاید که تصمیم سه کشور اروپایی «بهشدت روند جاری تعاملات و همکاریهای ایران و آژانس را تضعیف خواهد کرد. این تشدید تحریکآمیز و غیرضروری با پاسخهای مقتضی همراه خواهد بود».
نمایندگی ایران در سازمان ملل هم گفته که «اعضای شورای امنیت در یک لحظه سرنوشتساز قرار دارند: یا از پیشنویس قطعنامه روسیه و چین برای تمدید فنی و دیپلماسی حمایت کنند، یا با فعال کردن مکانیسم اسنپبک پیامدهای جدی ایجاد کنند».
اتهام «نقض برجام»
بریتانیا، فرانسه و آلمان، ایران را متهم کردهاند که توافق هستهای موسوم به «برجام» را نقص کرده است.تهران از اردیبهشت سال ۱۳۹۷ که ایالات متحده از برجام خارج شد، به صورت تدریجی از تعهدات هستهای خود عدول کرد و بر میزان غنیسازی اورانیوم افزود تا جایی که بیش از ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصدی تولید کرد که فاصله چندانی تا غنیسازی ۹۰ درصدی و ساخت بمب هستهای فاصله ندارد.
سازوکار ماشه به صورت مستقیم در برجام نیامده، اما اجرای این مکانیسم بدان معناست که تحریمهای سازمان ملل علیه ایران که در سال ۱۳۹۴ بر اساس برجام ملغی شده بود، بازخواهد گشت.
تروئیکای اروپایی پیشنهاد داده بودند اگر ایران بازرسیهای کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از سر بگیرد و دربارهٔ ذخایر اورانیوم غنیشدهٔ خود شفافسازی کند، آغاز مکانیسم ماشه را تا شش ماه به تعویق خواهند انداخت.
بر اساس گزارش آژانس، تهران اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی کرده و پیش از حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به ایران، به اندازهای مواد در اختیار داشت که در صورت غنیسازی بیشتر میتوانست برای شش سلاح هستهای کافی باشد. از سرنوشت این مواد هستهای پس از بمبارانهای آمریکا و اسرائیل اطلاعی در دست نیست.
با این حال آژانس گفته است درحالی که نمیتواند صلحآمیز بودن برنامه هستهای تهران را تأیید کند، هیچ نشانهٔ معتبری از پروژهٔ تسلیحاتی هماهنگ در ایران نیز در دست ندارد.
یک دیپلمات اروپایی گفته که ایران در نشست اخیر با تروئیکای اروپایی نشانههایی از تمایل به ازسرگیری مذاکرات مستقیم با آمریکا نشان داد، اما یک منبع ایرانی گفته که این امر تنها در صورتی ممکن است که واشینگتن تضمین دهد در طول مذاکرات حملهٔ نظامی انجام نخواهد داد.
