آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
رئیس سازمان نقشهبرداری کشور از تدوین «اطلس محرمانه فرونشست ایران» خبر داد و گفت این سند برای هشدار و سیاستگذاری به نهادهای مسئول ارائه شده است؛ سندی حاوی آماری که برخی مسئولان شهری تهران آن را «وحشتناک» توصیف کردهاند.
اسکندر صیدایی روز یکشنبه نهم شهریور در گفتوگو با خبرگزاری مهر همچنین گفت بیشترین نرخ فرونشست مربوط به دشت بهرمان در استان کرمان با ۳۱ سانتیمتر و یکی از مناطق تهران با حدود ۳۰ سانتیمتر است.
بهگفتۀ او، این میزان از فرونشست زمین در ایران درحالی رخ میدهد که استانداردهای جهانی فرونشست از حدود سه سانتیمتر به بالا را به عنوان هشدار در نظر میگیرند.
بنابر این، این رقم در ایران چندین برابر سطح جهانی شده و بهگفته کارشناسان، امنیت زیستی و عمرانی کشور را به تهدیدی جدی بدل کرده است.
رئیس سازمان نقشهبرداری کشور توضیح بیشتری در مورد علت «محرمانه» بودن نتیجه تحقیقات این سازمان در زمینه فرونشست توضیحی نداد و تنها افزود که «ما این اطلاعات را در قالب گزارشات محرمانه، مکاتبات و فایلها به دستگاههای مربوطه که از ما استعلام میکنند، با درصد، کمیت و کیفیت شفاف و روشن ارائه میدهیم.»
برج گنبد قابوس بنایی تاریخی هزارساله و برجایمانده از دوران زیاریان است که با ۵۲ متر ارتفاع بلندترین برج تمام آجری جهان محسوب میشود
به گفته اسکندر صیدایی، علت اصلی فرونشست شدید زمین در ایران برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی است و در صورت تداوم، زیرساختها، بناها، خطوط انتقال نیرو و حتی آثار باستانی در معرض خطر قرار میگیرند.
او تأکید کرد: «فرونشست راهکار لحظهای ندارد و تنها راهحل پایدار، توقف برداشت بیرویه آب است.»
مقامهای سازمان نقشهبرداری هشدار میدهند که بخشهایی از کلانشهرهایی مانند اصفهان و تبریز نیز دچار فرونشست شدهاند.
همزمان، برخی مسئولان شهری در تهران آمار واقعی این پدیده را «وحشتناک» توصیف کرده و گفتهاند بهدلیل کمبود آب، حتی درختان خیابانها در حال خشکشدن هستند.
ازجمله محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران، روز ششم شهریور به خبرنگاران گفت: «آمار فرونشست تهران محرمانه است و نمیتوانم آن را بیان کنم. همین قدر بدانید که این آمار وحشتناک است.»
او اما یک نمونه را ذکر کرده و گفت که در منطقه ۱۸ شهرداری تهران که از نقاط اصلی روی آبخوان زیر شهر تهران است، برداشت بیرویه آب از سفره زیرزمینی به حدی بوده که این منطقه اکنون با ۲۰ سانتیمتر فرونشست مواجه شده است.
حلیاسادات حسینی، سرپرست وقت اداره کل محیط زیست شهرداری تهران در سال ۱۴۰۱، تهران را رکورددار فرونشست زمین در جهان اعلام و این پدیده را به عنوان «زلزله خاموش یا سرطان زمین» ارزیابی کرده بود.
وضعیت فرونشست زمین در استانهایی چون تهران، البرز، فارس، کرمان، همدان، سمنان، قزوین، خراسان رضوی، خراسان شمالی و یزد بحرانی توصیف شده اما در این میان استان اصفهان یکی از بیشترین آسیبپذیریها را داشته است.
پیش از این علی جاودانه، رئیس سازمان نقشهبرداری، یکی از افرادی بود که با هشدار نسبت به وضعیت فرونشست زمین در ایران اعلام کرد که این پدیده به «مناطق شهری و تأسیسات زیرساختی» کشور نزدیک شده و مانند «بمب ساعتی» است.
آمار فرونشست زمین در تهران، “وحشتناک” است
در ادامه اظهارنظرها در خصوص وضعیت فرونشست زمین در تهران و سایر مناطق کشور، محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران، روز ۶ شهریور به خبرنگاران گفته بود: «آمار فرونشست تهران محرمانه است و نمیتوانم آن را بیان کنم. همین قدر بدانید که این آمار وحشتناک است.»
به گفته آقامیری، در منطقه ۱۸ شهرداری تهران که از نقاط اصلی روی آبخوان زیر شهر تهران به شمار میرود، “برداشت بیرویه آب از سفره زیرزمینی به حدی بوده که این منطقه اکنون با ۲۰ سانتیمتر فرونشست مواجه شده است.”
سرپرست پیشین اداره کل محیط زیست شهرداری تهران در سال ۱۴۰۱ نیز تهران را “رکورددار فرونشست زمین در جهان” اعلام کرده و این پدیده را “زلزله خاموش یا سرطان زمین” خوانده بود.
پیش از این مطالعات سازمان زمینشناسی ایران نشان داده بود که برخی نقاط اطراف تهران سالیانه ۲۵ سانتیمتر فرونشست دارند، اما این فرونشست در تمام نقاط اطراف تهران یکدست نیست.
برخی از کارشناسان پیش از این با اشاره به تصاویر ماهوارهای موسسه تحقیقاتی “اینتللب” در زمینه فرونشست زمین در اطراف تهران، این پدیده را “بمب ساعتی بیصدا” خوانده و آن را “تهدیدی برای ۱۳ میلیون نفر جمعیت ساکن در این مناطق” خوانده بودند.
به گفته کارشناسان، فشاری که در برداشت از منابع آب زیرزمینی وارد میشود و از سوی دیگر، قابلیت نشست زمین در آبخوانها و سفرههای آب زیرزمینی، برهمکنشی را ایجاد میکنند که موجب میشود نرخ نشست زمین، سال به سال متغیر شود.
فرونشست زمین بر این اساس، عمدتا در زمینهای کشاورزی واقع در حاشیه شهرها و روستاها رخ داده است که از رسوبات یا خاک ریزدانه تشکیل شدهاند.
مطالعات سازمان زمینشناسی پیشتر نشان داده بود که فرونشست در همه دشتهای ایران که “دارای آب شیرین قابل برداشت هستند، وجود دارد” و “دیگر دشتی در ایران نمانده که از فرونشست در امان مانده باشد.”
به باور کارشناسان، فرونشست زمین “به معنای مرگ آبخوانها” است و وقتی که ذرات آبخوانها بر اثر فرونشست زمین جمع و فشرده میشوند، دیگر قابلیت بازگشت به وضعیت اولیه را ندارند، از این رو فرونشست به عنوان یک مخاطره غیر قابل بازگشت محسوب میشود.
