آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
تحقیق مشترک یک روزنامه موسسه اسرائیلی افشا میکند بخش قابل توجهی از حمایتهای شکل گرفته به نفع رضا پهلوی در شبکههای اجتماعی محصول کارزار تبلیغاتی است که دولت بنیامین نتانیاهو با کمک حسابهای جعلی فارسی زبان مستقر در اسرائیل به راه انداخته.
یافتههای نشریه اسرائیلی «هاآرتص» و مرکز تحقیقات«مارکر» نشان میدهد بخشی از حمایتهای مطرح شده از رضا پهلوی در شبکههای اجتماعی ساختگی بوده و شبکهای از حسابهای جعلی فارسیزبان مستقر در اسرائیل با بودجه مورد حمایت دولت نتانیاهو، در حال انتشار محتواها به نفع رضا پهلوی و تبلیغ بازگشت سلطنت بودهاند.در گزارش این رسانههای اسرائیلی آمده است: در اوایل سال ۲۰۲۳، رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران که در انقلاب ۱۳۵۷ سرنگون شد، نخستین سفر رسمی خود را به اسرائیل انجام داد. در این دیدار، «گیلا گملیئل»، وزیر وقت اطلاعات اسرائیل (و وزیر علوم کنونی)، او را «ولیعهد ایران» خطاب کرد و رسانههای اسرائیلی نیز این سفر را نشانهای از «نبود دشمنی میان دو ملت ایران و اسرائیل» دانستند.
هرچند پهلوی در میان بخشی از ایرانیان مقیم خارج از کشور محبوبیت دارد، اما روشن نیست که در داخل ایران از جایگاه مشابهی برخوردار باشد. او میراثدار پدری است که حکومتش با وجود گرایش به غرب، با فساد، سرکوب و شکنجهی مخالفان شناخته میشدزمانی که در یک کنفرانس مطبوعاتی در کنار گملیئل از او پرسیده شد که مردم ایران چگونه از شر حکومت آیتاللهها خلاص خواهند شد، او با زبان انگلیسی روان پیامی را تکرار کرد که دهههاست بیان میکند.
او گفت: از لهستانِ لخ والسا تا آفریقای جنوبیِ ماندلا. بسیاری از کارزارهای موفق بر پایه مقاومت مدنی بدون خشونت بهعنوان روشی برای ایجاد تغییر بنا شدهاند؛
سپس مکثی کرد، انگشتش را بالا برد و اظهاراتش را مشروط کرد:
اما عنصر کلیدی این است که هیچیک از این جنبشها بدون نوعی حمایت بینالمللی نمیتوانستند موفق شوند. او با این جمله، سفر خود به اسراییل را توجیه کرد.
وقتی از او در مورد واکنشهایی که به سفرش به اسراییل، دشمن اصلی ایران، دریافت میکند پرسیده شد، او گفت: که واکنشها عمدتاً مثبت بوده است.
او همچنین خبرنگاران را به حسابهای کاربری خود در شبکههای اجتماعی ارجاع داد.
او گفت: حرف من را ملاک قرار ندهید، در شبکههای اجتماعی جستجو کنید. در توئیتر، اینستاگرام، هر پلتفرمی. اگر خودتان تحقیق کنید، دیگر نیازی نیست این سؤال را از من بپرسید. پاسخ درست پیش چشمان شماست.
پاسخ پهلوی با توجه به یافتههای هاآرتص و دمارکر بسیار قابل تأمل است. به نظر میرسد که یک کارزار نفوذ دیجیتال گسترده به زبان فارسی در جریان بوده که از داخل اسراییل مدیریت میشد و بودجهٔ آن توسط یک نهاد خصوصی که از حمایت دولتی برخوردار است، تأمین میشد.
این کارزار، وجههٔ عمومی پهلوی را ترویج کرده و درخواستها برای احیای سلطنت را تقویت میکند. این کمپین بر آواتارها، یعنی شخصیتهای آنلاین جعلی که در شبکههای اجتماعی خود را شهروندان ایرانی جا میزنند، متکی است.
این آواتارها اولین بار توسط پژوهشگران شبکههای اجتماعی در اسراییل و خارج از آن کشف شدند.
به گفته منابعی که با دمارکر و هاآرتص گفتگو کردهاند، از زمان آغاز جنگ در غزه و پس از سفر پهلوی، یک عملیات آنلاین بهعنوان بخشی از یک کارزار گستردهتر اسراییلی برای تأثیرگذاری بر گفتمان شبکههای اجتماعی آغاز شد که شامل کمپینهایی به زبانهای انگلیسی و آلمانی نیز میشود.
به گفته پنج منبع با اطلاع مستقیم از این پروژه، افراد فارسیزبان بومی برای این عملیات استخدام شدند. سه منبع، ارتباط بین این پروژه و این کارزار خاص را تأیید کرده و گفتند که شاهد بودهاند که این شبکه، پیامهای حامی پهلوی را ترویج میکرده است.
طبق این منابع، این کارزار شامل حسابهای جعلی در پلتفرمهایی مانند ایکس و اینستاگرام بود و از ابزارهای هوش مصنوعی برای کمک به انتشار روایتهای کلیدی، ساخت پیامها و تولید محتوا استفاده میشود.
بخشهایی از این شبکه و حسابهای آن قبلاً توسط هاآرتص افشا شده بود. منابع، این کارزار را به شبکهیی از حسابهای حامی پهلوی مرتبط دانستند که اولین بار توسط پژوهشگران مستقل شبکههای اجتماعی، نیتسان یاسور و گیل فلدمن، شناسایی و توسط بار پلگ از هاآرتص گزارششده بود. در آن زمان، این تلاش بهعنوان یک عملیات نفوذ خارجی آشکار توصیف شد.
د مارکر و هاآرتص تحقیقات خود را در مورد کارزارهای فارسیزبان اسراییلی پس از آن آغاز کردند که پژوهشگران سیتیزن لب دانشگاه تورنتو، که تهدیدات دیجیتال از جمله جاسوسافزار و اطلاعات نادرست را مطالعه میکند، با آنها تماس گرفتند.
در کنار شبکهیی که توسط خبرنگاران اسراییلی کشف شد، سیتیزن لب یک کارزار نفوذ دیگر حامی اسراییل به زبان فارسی را کشف کرده است که روز جمعه در گزارشی همزمان با تحقیقات دِ مارکر و هاآرتص فاش میشود.
این کارزار شامل دهها حساب جعلی بود که محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی را منتشر میکردند. پژوهشگران سیتیزن لب ارزیابی میکنند که این عملیات به احتمال بسیار زیاد توسط دولت اسراییل یا یک پیمانکار از طرف آن انجام میشود.
نتیجهگیری گزارش آنها بر اساس نشانههایی از هماهنگی بین محتوای کارزار آنلاین و اقدامات نظامی اسراییل در طول جنگ ۱۲ روزه با ایران است. این شامل نشانههایی است که اپراتورها از حمله اسراییل به زندان بدنام اوین در ایران اطلاع قبلی داشته و حتی به نظر میرسد محتوا را از قبل آماده کرده بودند.
پهلوی ۴۵ سال است که از خارج از کشور از رژیم آخوندها انتقاد میکند. اسراییل در مقطعی با او رابطهای برقرار کرد، احتمالاً بهعنوان بخشی از تلاشها برای تشویق به تغییر رژیم.
راز زیمت از مؤسسه مطالعات امنیت ملی مستقر در تلآویو هشدار میدهد که اگر چه اکثر ایرانیان خواهان تغییر هستند و از حکومت اسلامی که تحت آن زندگی میکنند ناامید شدهاند، اما رؤیای آنها داشتن یک زندگی عادی است، نه احیای سلطنت. او معتقد است که پهلوی انتخاب اول ایرانیان نیست، تنها به این دلیل که او از اواخر دهه ۱۹۷۰ پایش را در ایران نگذاشته است.
در حالی که پهلوی در میان برخی ایرانیان تبعیدی طرفدارانی دارد، زیمت ارزش همسویی آشکار اسراییل با او را زیر سؤال میبرد. زیمت میگوید:
میفهمم که چرا او برای گملیئل و دولت اسراییل مناسب است. اما فکر میکنم این یک اشتباه است. در نهایت، این اقدام روایت خامنهای را تقویت میکند که اسراییل و آمریکا میخواهند ایران را دوباره به یک سلطنت و دولت دستنشانده تبدیل کنند.
وقتی از او پرسیده شد که آیا استقبال اسراییل ممکن است انگیزههای سیاسی داشته باشد و بیشتر جنبه روابط عمومی داشته باشد تا دیپلماسی واقعی، زیمت میگوید:
کاملاً موافقم. حتی اگر قرار باشد چنین رابطهای [با پهلوی] ایجاد کنید، انجام آن بهصورت علنی عجیب است.
در حالی که پهلوی اعلام میکند که برای هیچ مقامی نامزد نمیشود، در سالهای اخیر یک کارزار در شبکههای اجتماعی خواستار احیای سلطنت با رضا بر تخت پادشاهی شده است. بهگفته منابع، بخشی از این تلاش بر اساس شبکهیی از حسابهای جعلی با منشأ اسراییل است.
یک پژوهشگر شبکههای اجتماعی که شبکه افشا شده توسط هاآرتص را بررسی کرده، صدها کاربر مشکوک به جعلی بودن را در پلتفرم ایکس شناسایی کرده که پهلوی را تبلیغ میکنند، پیامهای او را به اشتراک میگذارند و از هشتگهایی مانند #KingRezaPahlavi کینگ رضا پهلوی استفاده میکنند. اینها در کنار پستهایی که گملیئل را تبلیغ میکردند، یافت شدند. گفته میشود همه آواتارهای مشکوک که تعدادشان به نزدیکهزار نفر میرسد، بخشی از یک کارزار واحد نبودند، بلکه یک شبکه بسیار گستردهتر افشا شد.
در واقع، پستی در ایکس که این شبکه را افشا کرد، شامل یک ویدئوی تولید شده توسط هوش مصنوعی با عنوان سال دیگر در تهران آزاد بود که سیاست داخلی را با منافع ژئوپلیتیک ترکیب میکرد
بسیاری از این حسابها در سال ۲۰۲۲، در اوج اعتراضات موسوم به اعتراضات حجاب در ایران، ایجاد شدند. گروهی متشکل از بیش از ۱۰۰ حساب متحد که آنها نیز بخشی از این کارزار بودند، همزمان در ماه ژوئن امسال و در طول جنگ هوایی ۱۲ روزه با ایران ایجاد شدند.
هاآرتص میافزاید:
یافتههای مؤسسه سیتیزن لب که با د مارکر و هاآرتص به اشتراک گذاشته شده و در هفتههای اخیر بهطور مستقل تأیید شده است، شبکهیی از بیش از ۵۰حساب کاربری را افشا میکند که پژوهشگران بر اساس شاخصهای متعدد، با اطمینان بالا تشخیص دادهاند که کاربران واقعی نیستند.
این حسابها با آنهایی که توسط پژوهشگران اسراییلی شناسایی شده و مستقیماً گملیئل را تبلیغ میکردند، متفاوت هستند. سیتیزن لب با استفاده از روشها و ابزارهای مختلف توانست کاربران جعلی را شناسایی کند؛ برخی از این ابزارها نشان دادند که بسیاری از عکسهای پروفایل کاربران توسط هوش مصنوعی تولید شدهاند.
تمام حسابهایی که سیتیزن لب بهعنوان بخشی از این شبکه شناسایی کرده، در سال ۲۰۲۳ ایجاد شدهاند اما تا اوایل امسال که یکی پس از دیگری یا حتی همزمان در ایکس فعال شدند، غیرفعال بودند؛ این موضوع بیشتر نشان میدهد که آنها بخشی از یک کارزار هماهنگ و غیرواقعی بودهاند. فعالیتهای این حسابها با شروع جنگ با ایران شدت گرفت.
این شبکه شامل حسابهای جعلی در ایکس بود که وانمود میکردند کاربران واقعی هستند، اما همچنین مشخص شد که به صفحه ایکس @telAviv_tehran، که نوعی رسانه است، متصل بودند. کاربران جعلی مرتبط با این کارزار، محتوای این صفحه، از جمله ویدئوهای هوش مصنوعی که منحصراً توسط آن تولید شده بود را تقویت میکردند.
تحلیل حسابهای مختلف شناسایی شده توسط سیتیزن لب نشان میدهد که این شبکه همچنین به چندین کانال تلگرامی مرتبط است.
نزدیک به ۱۰ گروه تلگرامی مختلف که برای تشویق اعتراضات فعالیت میکردند و به حسابهای ایکس این کارزار مرتبط بودند، نیز پیدا شدند.
برخی از حسابهای جعلی که توسط سیتیزن لب افشا شدهاند، ردپاهایی از مشارکت آنها در کارزار دومی که از اسراییل نشأت گرفته است، نشان میدهند. بهگفته منابع آگاه اینجا و آنجا، کاربران جعلی از هشتگ #KingRezaPahlavi کینگ رضا پهلوی نیز استفاده میکنند، عکسها و سخنرانیهای پسر شاه را به اشتراک میگذارند و خواستار احیای سلطنت میشوند.
شبکهای از حسابهای جعلی فارسیزبان
پنج منبع مطلع به این دو رسانه گفتهاند که پس از سفر پهلوی به اسرائیل و بهویژه پس از آغاز جنگ دوازدهروزه با ایران، یک عملیات آنلاین گسترده با محوریت زبان فارسی آغاز شد. به گفتهی سه منبع، افراد فارسیزبان برای ادارهی حسابهای جعلی در پلتفرمهایی چون «ایکس» (توییتر سابق) و اینستاگرام استخدام شدند. این حسابها با کمک ابزارهای هوش مصنوعی پیامها را تولید، سازماندهی و منتشر میکردند و حتی پستهای گیلا گملیئل ــ متحد اسرائیلی پهلوی ــ را بازنشر میدادند.
دو منبع دیگر گفتهاند برخی از شرکتکنندگان در پروژه از اینکه از بودجهی عمومی برای تبلیغ یک وزیر خاص استفاده میشود، ناراضی بودند.پژوهشگران مستقل پیشتر بخشی از این شبکه را شناسایی کرده بودند. این حسابها با هشتگهایی مانند کینگ رضا پهلوی یا همان «شاهرضاپهلوی» فعالیت میکردند و پیامهای پهلوی را بازنشر میدادند. ویدئویی با عنوان «سال آینده در تهران آزاد» که با هوش مصنوعی ساخته شده و در آن نتانیاهو، گملیئل و رضا پهلوی در خیابانهای تهران قدم میزنند، یکی از نمونههای این فعالیت بود که بازدید میلیونی گرفت.
همزمانی با حملات به زندان اوین
گزارش تازهی «سیتیزن لب» با عنوان «فرار از زندان» (Prison Break) نشان میدهد همین شبکه هنگام حملهی هوایی اسرائیل به زندان اوین در ۲۳ ژوئن، پیش از انتشار نخستین خبر در رسانههای ایرانی، شروع به پستگذاری دربارهی «انفجار در اطراف زندان» کرده بود. چند دقیقه بعد، ویدئویی منتشر شد که ظاهراً صحنهی انفجار را نشان میداد — و بعداً مشخص شد جعلی بوده است. به گفتهی محققان، همزمانی دقیق این انتشار با عملیات نظامی نشان میدهد که گردانندگان شبکه از قبل از حمله آگاه بودهاند.
در ویدئوهای دیگر، آیتالله علی خامنهای در قالبی طنزآمیز و با چهرهی «هیتلر» در فیلم سقوط بازسازی شده بود. این محتواها صرفاً از سوی دو حساب مرتبط با شبکه منتشر شدند.
«سیتیزن لب» نتیجه گرفته است که این کارزار، با هماهنگی یا بهسفارش دولت اسرائیل انجام شده است. بهگفتهی محققان، «این حسابها دقیقاً همزمان با حملات هوایی فعال شدند و احتمال اینکه فرد یا نهادی بدون اطلاع از برنامهی ارتش اسرائیل بتواند چنین محتوایی را در آن زمان کوتاه آماده کند، بسیار کم است.»
تشویق به ناآرامی در ایران
پس از حمله، حسابهای مرتبط مردم را به تجمع مقابل زندان اوین و «آزاد کردن بستگانشان» تشویق کردند. در پستهای دیگر، کاربران ساختگی مردم را ترغیب میکردند که به خیابان بیایند یا از بانکها پول خود را خارج کنند. برخی از همین حسابها نیز به جنبش واقعی «مرگ بر دیکتاتور» پیوستند و ویدیوهای ساختگی از شعارهای شبانه در بالکنها منتشر کردند تا خود را بخشی از اعتراضات واقعی جلوه دهند.
بهرهگیری از مسائل واقعی در ایران
«سیتیزن لب» همچنین دهها کانال تلگرامی مرتبط با این شبکه را شناسایی کرده که با موضوعاتی چون بحران آب، فساد و ناکارآمدی زیرساختها فعالیت داشتهاند. یکی از این حسابها با ظاهر یک زن ایرانی، صفحهای در اینستاگرام و گروهی در تلگرام راهاندازی کرده و از زنان خواسته بود «داستان خود را در محیطی امن بازگو کنند».
پژوهشگران تأکید کردهاند که این روشها مشابه همان تکنیکهایی است که بازیگران وابسته به جمهوری اسلامی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی اسرائیل بهکار میبرند.
