خانه / اخبار مهم روز / سالی که نوبل صلح به آژانس انرژی اتمی و البرادعی داده شد: بیست سال دور باطل

سالی که نوبل صلح به آژانس انرژی اتمی و البرادعی داده شد: بیست سال دور باطل

وین، هفتم اکتبر ۲۰۰۵ / ۱۵ مهر ۱۳۸۴: محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از دریافت جایزۀ صلح نوبل باخبر شده است… درست در همان زمان، آمریکا مشغول تهدید نظامی ایران بود و مقامات جمهوری اسلامی نیز با لجاجت همیشگی خود تأکید می‌کردند که نه در برابر آمریکا و نه در برابر آژانس، کوتاه نخواهند آمد.

در حالی که افکار عمومی و همچنین دولت‌ها و محافل قدرت در انتظار معلوم شدن برنده یا برندگان جایزۀ صلح نوبل ۲۰۲۵ هستند و شایعۀ اعطای جایزه به دونالد ترامپ نیز شنیده می‌شود، نگاهی به سرخط خبرهای رسانه‌های گوناگون در روز هفتم اکتبر بیست سال قبل (۲۰۰۵)، جز تلخی و احساس درجا زدن و تکرار حاصل دیگری ندارد.

بیست سال قبل، در روز هفتم اکتبر (۱۵ مهر)، کمیتۀ نوبل در نروژ اعلام کرد که جایزۀ صلح را به خاطر «تلاش‌ پیگیر» برای جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و به مدیر کل آن، محمد البرادعی می‌دهد. یک سال بعد، یعنی در روز هشتم اکتبر ۲۰۰۶، کرۀ شمالی علناً نخستین آزمایش اتمی خود را به انجام رساند و از این تاریخ به بعد رسماً به عنوان نهمین «قدرت هسته‌ای» جهان شناخته شد.

البرادعی که نسبت به رؤسای بعدی آژانس بیشتر با تهران سر سازش داشت و چند بار نیز به ایران رفت، با تهدید و حملۀ نظامی موافق نبود. او بعد از دریافت جایزۀ نوبل نیز تأکید کرد که «نمی‌توان برای جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای به خشونت متوسل شد.»

اما درست در همان روزی که خبر اعطای نوبل صلح پخش شد، جرج دبلیو بوش، رئیس جمهور آمریکا، هشدار داد که کشورش جلو دستیابی «رژیم‌های یاغی» به سلاح‌های کشتار جمعی را خواهد گرفت. سال قبل از آن، جرج دبلیو بوش ایران را عضوی از «محور شرارت» دانسته و در سال ۲۰۰۳ نیز فرمان حملۀ فاجعه‌بار آمریکا به عراق را صادر کرده بود.

اما در تهران: باز هم در همان روز هفتم اکتبر ۲۰۰۵، منوچهر متکی، وزیر امور خارجۀ جمهوری اسلامی هشدار داد که ایران اگر صلاح بداند از اجرای مفاد پروتکل الحاقی سر باز خواهد زد. متکی در عین حال یادآوری کرد که ایران «آمادگی مذاکره با اروپاییان را دارد».

هفتم اکتبر ۲۰۰۵ جمعه بود و امام جمعۀ تهران هم کسی نبود جز احمد جنتی. او در خطبه‌های آن روز از احتمال تحریم ایران از سوی شورای امنیت استقبال کرد و گفت: «ایران هرچه دارد به برکت تحریم‌ها دارد.» جنتی همچنین از تسلیم شدن ایران در پروندۀ اتمی ابراز نگرانی کرد و از خطر «تکرار ترکمانچای» سخن گفت.

کمتر از سه هفته بعد، محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور وقت، همایش «جهان بدون صهیونیسم» را به‌راه انداخت و به دنیا اعلام کرد: «اسرائیل باید از نقشۀ جهان محو شود…»

اینک در اکتبر سال ۲۰۲۵، چهره‌ها عوض شده‌ اما حرف‌ها، ادعاها، تهدیدها و بن‌بست‌ها تغییر نکرده‌اند: همچنان صحبت از صلح و ادامۀ جنگ…

امسال کمیتۀ نوبل در نروژ چه کسی یا کدام سازمان را به عنوان نماد صلح انتخاب خواهد کرد؟