آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
در گزارشی مفصل، خبرگزاری رویترز از تشدید بحران اقتصادی و اجتماعی در ایران پس از بازگشت تحریمهای سازمان ملل خبر داده است. بنا بر این گزارش، سقوط ارزش ریال، تورم افسارگسیخته و نارضایتیهای فزاینده، حکومت روحانیون را در تنگنایی بیسابقه قرار داده و تحلیلگران میگویند راهبرد «اقتصاد مقاومتی» دیگر توان مهار این بحران را ندارد.
رویترز در گزارشی مفصل نوشته است : بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی ایران، اقتصاد این کشور را در وضعیتی شکننده میان تورم افسارگسیخته و رکودی عمیق قرار داده است. بر اساس گزارش رویترز، مقامات و تحلیلگران ایرانی هشدار میدهند که حکومت روحانیون در تهران با امکانات محدود میکوشد ثبات اقتصادی و اجتماعی را حفظ کند، در حالیکه تحریمهای تازه پس از شکست مذاکرات هستهای و موشکی، دامنۀ تحرک سیاسی و مالی حکومت را کاهش داده است.
سه مقام ارشد رژیم ایران که نخواستند نامشان فاش شود، به رویترز گفتهاند که تهران بر این باور است که آمریکا، متحدان غربی و اسرائیل با هدف برانگیختن ناآرامی و تضعیف نظام اسلامی، تحریمها و فشارهای اقتصادی خود را تشدید کردهاند.
رویترز میافزاید که از زمان بازگشت تحریمهای سازمان ملل در ۲۸ سپتامبر گذشته، نشستهای متعددی در سطوح بالای قدرت در ایران برای یافتن راههای جلوگیری از فروپاشی اقتصادی، دور زدن تحریمها و مهار نارضایتیهای عمومی برگزار شده است. در این میان، به گزارش رویترز، شکاف فزاینده میان مردم عادی و طبقهٔ روحانی-امنیتی حاکم، سوءمدیریت اقتصادی، فساد اداری و تورم لجامگسیخته – که حتی رسانههای دولتی نیز از بازگویی آنها دیگر ابایی ندارند – زمینههای نارضایتی گسترده را فراهم کردهاند. یکی از این مقامات در اینباره میگوید: «حکومت میداند که اعتراضها گریزناپذیرند و مسئله فقط بر سر زمان وقوع آنها است. بحران روز به روز گستردهتر میشود و گزینههای ما کمتر».
در چنین شرایطی، رهبران جمهوری اسلامی بیش از هر زمان به راهبرد موسوم به «اقتصاد مقاومتی» تکیه کردهاند. یعنی : سیاستی که بر خودکفایی و گسترش تجارت با متحدان شرقی، بهویژه چین و روسیه، استوار است. با اینهمه، تحلیلگران که رویترز با آنان گفتگو کرده هشدار میدهند که این تدابیر، برای کشوری با ۹۲ میلیون نفر جمعیت، به هیچوجه کافی نیست.
یک کارشناس انرژی و پژوهشگر ارشد دانشگاه جرج میسون در واشنگتن، میگوید: «تحریمهای سازمان ملل تأثیری شدید و چندوجهی بر ایران خواهند داشت و شکنندگیهای ساختاری و مالی دیرپای کشور را عمیقتر خواهند کرد. دولت با دشواری میکوشد ثبات اقتصادی را حفظ کند، در حالیکه تحریمها شبکههای بانکی را مختل و تجارت را محدود کرده و صادرات نفت – اصلیترین منبع درآمد دولت – را به تنگنا انداختهاند. پیامد طبیعی این وضعیت، فشار فزایندۀ اقتصادی و اجتماعی است.»
به نوشتۀ رویترز، اقتصاد ایران که از سال ۲۰۱۸، پس از خروج ترامپ از توافق هستهای و بازگشت تحریمهای آمریکا، دچار رکود شده بود، در سال ۲۰۲۰ بهطور موقت و عمدتاً به واسطۀ فروش نفت به چین اندکی بهبود یافت. اما بازگشت تحریمهای جهانی اکنون خطر رکودی تازه را به همراه دارد. بانک جهانی در تازهترین ارزیابی خود پیشبینی کرده است که اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱/۷ درصد و در سال ۲۰۲۶ نزدیک به ۲/۸ درصد کوچکتر خواهد شد.گرچه چین همچنان مهمترین مشتری نفت ایران است، اما مقامات ایرانی نگراناند که فشارهای واشنگتن بر پکن به کاهش یا توقف خرید نفت از ایران بینجامد. کارشناس انرژی و پژوهشگر ارشد دانشگاه جرج میسون در واشنگتن هشدار داده است که اگر چین تصمیم بگیرد تنش با آمریکا را کاهش دهد، ممکن است واردات نفت از ایران را بکاهد یا خواستار تخفیفهای بیشتر شود، و هر دلار کاهش در قیمت نفت، معادل نیم میلیارد دلار زیان سالانه برای حکومت تهران خواهد بود.
هماکنون ارزش ریال به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده و از ۹۲۰ هزار تومان در مردادماه به بیش از یک میلیون و صد هزار تومان در برابر هر دلار سقوط کرده است. این سقوط، یک تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی را در پی داشته و قدرت خرید مردم را به شدت کاهش داده است. به گزارش رویترز، بهای ده کالای اساسی از جمله گوشت، برنج و مرغ در یک سال گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و اجارهخانه و خدمات شهری نیز جهشی چشمگیر داشتهاند. هر کیلو گوشت قرمز اکنون حدود دوازده دلار است و برای بسیاری از خانوادهها به کالایی تجملی بدل شده است.
فشار معیشتی تقریباً تمام اقشار جامعه را دربر گرفته است. یکی از کارمندان دولت در تهران میگوید: «با سیوچهار میلیون تومان حقوق در ماه، دیگر نمیتوان از پس اجاره و هزینههای مدرسه برآمد. همسرم شغلش را در شرکت واردات-صادرات از دست داده و با دو فرزند، دیگر نمیدانیم چه باید بکنیم.» سیما، ۳۲ ساله، کارگر در شیراز، نیز میگوید: «هر روز قیمتها بالا میروند. ما دیگر حتی نمیتوانیم ماهی یک بار گوشت برای بچهها بخریم.»
به گفتهٔ یکی از مقامات ارشد حکومت ایران، رهبران جمهوری اسلامی بیش از هر چیز از آن بیم دارند که نارضایتیهای انباشت شده بار دیگر به خیزشهای مردمی بینجامند، مشابه اعتراضهایی که از سال ۲۰۱۷ بهطور دورهای در میان اقشار پایین و متوسط کشور بروز کردهاند. افزون بر این، بنگاهداران بخش خصوصی نیز از احتمال افزایش انزوای اقتصادی و حملات تازهٔ اسرائیل در صورت تداوم بنبست دیپلماتیک نگراناند. یکی از صادرکنندگان میوه به کشورهای همسایه به رویترز گفته است: «با این همه بیاعتمادی و نگرانی، نمیدانم ماه آینده هم میتوانم محصولم را صادر کنم یا نه. چطور میشود در چنین وضعی کار را ادامه داد؟»
در پایان، رویترز با اشاره به بنبستهای سیاسی و اقتصادی رژیم ایران در خارج و داخل نوشته است : مجموعهٔ این عوامل، در کنار تورم فزاینده، سقوط ارزش پول ملی، گسترش فقر و نارضایتی اجتماعی، چشمانداز اقتصادی و سیاسی ایران را تیرهتر از هر زمان و ادامه وضع موجود را دشوارتر ساخته است.
