
هیأت معاونت سازمان ملل (یوناما)، در گزارش تازۀ سهماههاش از افغانستان که امروز سهشنبه ٢٨ اکتبر منتشر شد، جزئیات تکاندهندهای از نقض گستردۀ حقوق بشر در این کشور را فهرست کرده که رژیم طالبان، از آغاز ماه ژوئیه تا پایان سپتامبر ٢٠٢۵ آن را انجام دادهاست. این موارد نقض، از محرومیت نظاممند زنان از حقوق اولیۀ انسانیشان گرفته تا قتل و شکنجۀ افراد، طیف گستردهای از گروههای اجتماعی را در بر میگیرد که بیانگر سیاست رسمی این رژیم، از آغاز استقرارش در افغانستان، در اوت ٢٠٢١ است.
گزارش سهماهۀ یوناما در افغانستان نشان میدهد که طالبان در ادامۀ حاکمیتشان بر افغانستان، کماکان بر سیاست سرکوب، بازداشت، شکنجه و قتل شهروندان این کشور ادامه میدهند و تقریباً تمام آزادیهای سیاسی و مدنی را از میان برداشتهاند. در این میان، زنان بیش از هر گروه دیگر اجتماعی متحمل آسیب و محرومیتهای سیتماتیک شدهاند.
ممنوعیت کار، آموزش، پوشش اختیاری و استقلال عمل زنان
در این گزارش آمدهاست که ادارۀ حاکم، کماکان زنان را از داشتن حق کار، آموزش، پوشش اختیاری و استقلال عمل محروم کردهاست.
هر چند زنان از آغاز حاکمیت این رژیم حق کار نداشتند اما با آنهم در برخی مناطق، زنانی که در دفاتر و ادارههای سازمان ملل شاغل بودند، به کارشان ادامه میدادند. بر اساس دادههای گزارش، از ٧ سپتامبر امسال که طالبان در ولایتهای بلخ و هرات نیروهای خود را مقابل دفاتر سازمان ملل مستقر کردند تا مانع ورود زنان به محل کارشان گردند، تا اکنون این ممنوعیت ادامه دارد.در حوزۀ آموزش، نتیجۀ رصد و بررسیهای یوناما بر آن است که محتسبان وزارت امر بهمعروف و نهی از منکر در ٢٣ اوت، سه مدرسۀ دخترانه را به دلیل پذیرش دختران بالاتر از صنف/کلاس ششم، تدریس «مضامین مدرن سکولار» مانند ریاضیات، فیزیک، کیمیا/شیمی و بیولوژی و نیز نقض قوانین حجاب بستند. همچنین مقامات این رژیم، در ولسوالی زیباک ولایت بدخشان، ممنوعیت حضور دختران بالاتر از ١٣ سال و در ولایت پکتیکا، ممنوعیت حضور دختران بالاتر از ١٠ سال را در صنفهای آموزشی اعلام و اجرایی کردهاند.
دختران از زمان بازگشت طالبان در اوت ٢٠٢١ حق تحصیل بالاتر از صنف ششم را ندارند، اما به منظور کسب «آموزشهای دینی» با این ممنوعیت مواجه نیستند.
بر اساس دادههای این گزارش، در ماههای ژوئیه و سپتامبر، وزارت امر بهمعروف و نهی منکر به همراهی پولیس رژیم، در مناطق مختلف پایتخت، کارزار تطبیق حجاب را راه انداختند و به موجب آن، بیش از ۶٠ زن و دختر را خودسرانه دستگیر کردند. گزارش آورده که این رویه، در ولایت هرات نیز اجرا شدهاست.
گزارش مینویسد که الزامِ داشتن محرم برای زنان از سوی وزارت امر بهمعروف و نهی از منکر، به طور گستردهای میان ماههای ژوئیه تا سپتامبر تطبیق شدهاست که هر نوع استقلال عمل از زنان را گرفتهاست. چندانکه زنان از هر گونه سفر و دسترسی به خدمات صحی محروم شدهاند. چون آژانسهای مسافرتی و مؤسسات صحی برای زنان تنها، هیچ نوع خدماتی ارایه نمیکنند.
سلب آزادی بیان، مذهب، اندیشه و رسانه
مطابق گزارش یوناما، رژیم طالبان در ولسوالیهای اسماعیلیهنشین ولایت بدخشان، اعضای جامعۀ اسماعیلیه را تحت فشار قرار دادهاند تا به مذهب تسنن بگروند. به طور مثال در ولسوالیهای نسی، شکی و مایمی، خانوادهها ملزم شدهاند تا فرزندان خود را در مدارس اهل تسنن ثبت نام کنند، در غیر آن با جریمههای سنگینی مواجه میشوند. در برخی از این ولسوالیها پایبندی به مذهب سنی، شرط دریافت کمکهای اجتماعی از سوی ادارۀ حاکم است.
این رژیم در سه ماه گذشته، دست کم دو نفر را به اتهام تبلیغ آموزش مدرن و آموزههای تصوف بازداشت کردهاند. به همین ترتیب، در ماه اوت امسال، وزارت تحصیلات عالی تحت ادارۀ این رژیم ۶٧٩ عنوان کتاب را «ممنوعه» اعلام کرده که شامل طیف گستردهای از دانشها میشود.
یوناما مینویسد که وزارت امر بهمعروف و نهی از منکر، پس از گسترش نقش اجتماعی خود در ماه مه امسال بر رسانهها، سختگیریها را افزایش دادهاست. چندانکه این نهاد چندین مورد از دستگیری خبرنگاران و بدرفتاری با آنان را از سوی این وزارت ثبت کردهاست. این خبرنگاران، به اتهام «آموزش زنان، اشاعۀ بداخلاقی و جاسوسی» مورد بازپرسی مأموران رژیم قرار گرفتهاند. از همه مهمتر که زنان بیش از هر طیف اجتماعی دیگر، در رابطه با کار در رسانه، با محدودیتهای گستردهتری مواجه بودهاند.
قتل و شکنجۀ نیروهای امنیتی و مأموران حکومت پیشینگزارش یوناما نشان میدهد که رژیم طالبان میان ١ ژوئیه تا ٣٠ سپتامبر امسال، ١۴ نفر از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان را کشتهاند. این نیروها، با ٢١ مورد بازداشت و دستگیری، و ٣ مورد شکنجه و بدرفتاری روبهرو شدهاند. بسیاری از این قربانیان، ظاهراً به امید ابلاغیۀ «عفو عمومی» این گروه به کشور برگشته بودند.
مجازات بدنی
بر اساس آمار گزارش یوناما، ادارۀ حاکم طالبان میان ١ ژوئیه تا ٣٠ سپتامبر دست کم ٢۴٢ نفر (١٩٢ مرد، ۵٠ زن) را تنبیه بدنی کردهاست. در موردی در ١٣ اوت، در ولایت سر پل، دادگاه طالبان ٢١ نفر (۴ زن و ١٧ مرد) را به اتهامهایی چون فرار از منزل، رابطۀ عاشقانۀ تلفنی، سرقت و زنا، در ملاء عام شلاق زدهاست.
این گزارش همچنین از نقض حقوق زندانیان، حقوق قربانیان جنگ طالبان با پاکستان و قوانینی که این گروه به منظور سرکوب و ایجاد رعب بیشتر میان شهروندان، تصویب کردهاست، خبر میدهد.
بر اساس این گزارش، رژیم طالبان مجموعهاحکامی را که از سوی این گروه «قوانین» نامیده میشوند، تصویب و نافذ کردهاست که عمدتاً با موازین حقوق بشری در تضادند.
آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت