آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
واشنگتن و آژانس بینالمللی انرژی اتمی همزمان هشدارهایی جدی به تهران داهاند. وزیر جنگ آمریکا در تماس با همتای عراقی خود نسبت به واکنش نیروهای نیابتی ایران در عراق علیه منافع آمریکا هشدار داده، در حالی که رافائل گروسی خواستار همکاری جدی تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی ایران شده است . منابع غربی این دو پیام را بخشی از فشاری هماهنگ برای واداشتن تهران به شفافسازی دربارۀ سرنوشت ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ایران و جلوگیری از احیای توان هستهای این کشور میدانند
در حالیکه تنشهای هستهای در خاورمیانه بار دیگر اوج گرفته است، گزارشهای همزمان از واشنگتن و وین نشان میدهند که آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مسیری هماهنگ برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران گام برمیدارند. به گزارش روزنامۀ الشرق الأوسط تماس تلفنی میان وزیر جنگ آمریکا، پیت هگست، و وزیر دفاع عراق، ثابت العباسی، به عنوان «شدیدترین هشدار واشنگتن به بغداد» توصیف شده است. بر پایۀ این گزارش، وزیر جنگ آمریکا از طریق کاردار سفارت خود در بغداد، نسبت به هرگونه دخالت شبه نظامیان نیابتی تهران در واکنش به «عملیات نظامی برنامهریزیشدۀ آمریکا در منطقه» هشدار داده است.
این تماس با سخنان رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، همزمان بود که در گفتگو با فایننشال تایمز تأکید کرده بود که ایران باید همکاری خود را با بازرسان سازمان ملل «به طور جدی بهبود بخشد» تا از تشدید تنش با غرب جلوگیری شود. گروسی همچنین گفته است که آژانس از زمان جنگ دوازده روزه میان ایران و اسرائیل در ژوئن گذشته، هنوز به مراکز کلیدی هستهای ایران چون فردو، نطنز و تأسیسات اصفهان دسترسی ندارد. مدیرکل آژانس هشدار داده بود که اگر ایران همکاری نکند، او ناچار خواهد بود اعلام کند که آژانس هیچ نظارتی بر مواد هستهای به ویژه ذخیرۀ اورانیوم غنیشدۀ ایران ندارد.
هدف مشترک: فشار غیرمستقیم بر تهران
هرچند پیام رسمی واشنگتن خطاب به دولت بغداد صادر شده است، اما مخاطب واقعی هشدار، حکومت ایران بوده است :وزیر جنگ آمریکا به بغداد گفته تا تهران بشنود. هدف اعلام شدۀ این هشدار، بازداشتن نیروهای وابسته به تهران – از جمله کتائب حزبالله و عصائب اهلالحق – از انجام هرگونه اقدام تلافیجویانه علیه آمریکا اعلام شده در صورتی که این کشور عملیات نظامی در مرزهای عراق یا سوریه انجام بدهد. آمریکا قصد دارد با چنین هشدارهایی، پیامی روشن به تهران بفرستد : اگر ایران همچنان از همکاری با آژانس خودداری کند و سرنوشت حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشدۀ خود را پنهان نگاه دارد، احتمال اقدام نظامی از سوی آمریکا یا متحدانش (اسرائیل) وجود دارد.
یک مقام سابق پنتاگون به نقل از منابع امنیتی به رویترز گفته است که واشنگتن نگران از «احیای بخشهای پنهان تأسیسات غنیسازی نطنز و فردو» است : مراکزی که در جریان جنگ تابستان گذشته هدف حمله اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند اما «به طور کامل منهدم نشدهاند». تایمز اسرائیل نیز با استناد به منابع آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأیید کرده است که «بیشتر مواد غنیشده در سطوح بالا در ایران هنوز وجود دارد» و همین به «منشأ اصلی نگرانی غرب» تبدیل شده است. در حالیکه تهران هرگونه تلاش برای ساخت سلاح هستهای را انکار میکند، رافائل گروسی هشدار داده است که «وجود این حجم از مواد در سطحی نزدیک به غنای تسلیحاتی، به خودی خود مایۀ نگرانی جدی است»، به ویژه این که مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران، اعلام کرده که دولتش قصد دارد تأسیسات هستهای آسیبدیده ایران را «با قدرتی بیشتر بازسازی کند».سناریوهای احتمالی
کارشناسان نظامی به المانیتور و واشنگتن پست گفتهاند که اگر آمریکا تصمیم بگیرد تهدید خود را مجدداً عملی کند، اهداف احتمالی آن محدود به چند محور مشخص خواهد بود: الف) تأسیسات هستهای باقیمانده در فردو، نطنز و اصفهان، بهویژه بخشهای زیرزمینی که احتمال میرود هنوز فعال باشند. ب)زیرساختهای پشتیبانی برنامه هستهای، شامل مراکز تولید سانتریفیوژ و انبارهای ذخیرۀ مواد حساس و ج) پایگاههای موشکی مرتبط با برنامه بازدارندگی ایران، از جمله مراکز پرتاب در دامغان و خرمآباد.
منابع نظامی اسرائیل نیز به ژروزالم پست گفتهاند که سامانههای دفاع هوایی اسرائیل و آمریکا، از جمله «آرو» و «پاتریوت پلاس»، برای مقابله با هرگونه واکنش موشکی ایران در صورت بروز جنگی تازه «در آمادگی کامل» به سر میبرند. حکومت ایران نیز هشدار داده است که در صورت هرگونه اقدام جدید نظامی، «پاسخی سخت و گسترده» خواهد داد، هر چند تاکنون جزئیات بیشتری دربارۀ ظرفیت عملیاتی خود پس از جنگ دوازده روزه منتشر نکرده است.
هشدار رافائل گروسی در وین و تماس وزیر جنگ آمریکا با بغداد، در ظاهر دو رویداد جداگانهاند، اما در بطن خود بخشی از یک استراتژی مشترک به نظر میرسند: افزایش فشار چندلایه بر جمهوری اسلامی ایران برای واداشتن آن به شفافسازی برنامۀ هستهایاش و همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی.
در شرایطی که بخشی از ذخیرۀ اورانیوم غنیشدۀ ایران هنوز در دسترس آژانس نیست و دولت تهران وعدۀ بازسازی سریع تأسیسات آسیبدیده خود را داده، نگرانی غرب از احتمال احیای توان هستهای ایران رو به افزایش است. هشدارهای پیدرپی از سوی آژانس و آمریکا را میتوان تلاشی برای مهار این روند دانست.
گزارشهایی در عراق نیز پیرامون تماس تلفنی که گفته میشود بین پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده و همتای عراقی او صورت گرفته، در رسانههای این کشور منتشر شده است.
اگرچه بسیاری از جزئیات این تماس یا حتی زمان وقوع آن، هنوز نامشخص است، اما گزارشها حکایت از آن دارد که عراق بسیار ملتهب و فضای سیاسی در این کشور مشتنج است.
روزنامه «الشرق الاوسط» چاپ لندن در گزارشی اعلام کرد: «دو روز پس از آنکه پیامی از سوی واشنگتن به بغداد برای اطمینانبخشی درباره آینده روابط دوجانبه ارسال شد، دولت عراق ظاهراً شدیدترین هشدار خود از کاخ سفید را درباره گروههای مسلح دریافت کرده است.»
این هشدار پیش از انتخابات هفته آینده و پس از آن صادر شد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده نیز به عراق در خصوص حضور شبهنظامیان تحت حمایت ایران در این کشور هشدار داده بود.ایران از شبهنظامیانی که در قالب نیروهای موسوم به حشد الشعبی در عراق فعالیت دارند، حمایت میکند. این نیروها شامل حدود ۱۰۰ هزار فرد مسلح در گروههای شبهنظامی مختلف میشوند.
به نوشته «الشرق الاوسط» پیام واشنگتن «حاوی یک تهدید مستقیم با این مضمون بوده است که اگر گروههای شبهنظامی عراقی در پاسخ به عملیاتهای برنامهریزی شده ایالات متحده در مناطق نزدیک به عراق طی روزهای آینده، اقدامی تلافیجویانهای انجام دهند، با واکنش شدید مواجه خواهند شد.»
این گزارش میافزاید: «تنها دو روز پس از آنکه نشانههایی از حمایت واشنگتن از محمد شیاع سودانی، نخستوزیر عراق دیده میشد و در حالی که او در آستانه انتخابات با اختلافات جدی در درون چارچوب هماهنگی شیعیان روبهرو است، بغداد از طریق تماس تلفنی وزیر جنگ آمریکا، پیت هگست با ثابت عباسی، وزیر دفاع عراق هشداری جدی دریافت کرد.»
آقای عباسی درباره این تماس سخن گفته، اما تا کنون هشست یا وزارت جنگ آمریکا آن را تأیید نکردهاند. به نظر میرسد موضوع فعلا در حد یک بحث جنجالی داخلی در عراق باقی مانده است.
با این وجود، این ماجرا نشان میدهد که عراق تا چه حد نگران روابط خود با ایالات متحده است. گروه کتائب حزبالله که تحت حمایت ایران قرار دارد ماه سپتامبر گذشته الیزابت سورکوف، پژوهشگر دانشگاه پرینستون را که دارای تابعیت دوگانه اسرائیلی و روسی است، آزاد کرد.
ایالات متحده برای آزادی او دولت عراق را تحت فشار قرار داده و خواهر این پژوهشگر اسرائیلی-روسی در آمریکا برای آزادیاش کمپینی راهاندازی کرده بود.
کتائب حزبالله یک گروه شبهنظامی تحت حمایت ایران است که سورکوف را در مارس ۲۰۲۳ ربوده بود. به این ترتیب، نقش شبهنظامیان عراقی به شدت در کانون توجه ایالات متحده قرار گرفته است.
از نگرانیهای عراق چه میدانیم؟
به گزارش الشرق الاوسط، وزیر دفاع عراق در یک مصاحبه تلویزیونی گفته است که هگست، از طریق کاردار سفارت آمریکا در بغداد درباره عملیات نظامی آتی در منطقه هشدار داده و «از گروههای عراقی خواسته بود در این تحولات مداخله نکنند».
بنا به این گزارش، «جزئیات عملیاتی بیشتری» در این خصوص ارائه نشده و وزیر جنگ ایالات متحده نیز هنوز به صورت صریح در خصوص این هشدار اظهار نظر نکرده است.
به گفته ثابت عباسی، این تماس ۱۱ تا ۱۲ دقیقه طول کشید و شماری از مقامات نظامی عالیرتبه عراقی از جمله رئیس ستاد ارتش، معاون فرمانده عملیات مشترک، معاون عملیات و مدیر اطلاعات نظامی نیز در آن حضور داشتند.
وزیر دفاع عراق همچنین یادآور شده است که در این گفتگو «موضوعاتی چون همکاری در زمینه پهپادها، تفاهمنامه پیشنهادی همکاری امنیتی و اطلاعاتی و تحویل برنامهریزی شده بالگردهای بل به عراق نیز مورد بررسی قرار گرفت.»
منابع عراقی آگاه نسبت به مفاد این تماس تلفنی گفتهاند که ایالات متحده طی آن «آخرین هشدار خود» را به بغداد داده است.
تحلیلگرانی که با الشرق الاوسط گفتوگو کردند، از نگرانی جدی نسبت به آینده روابط آمریکا و عراق سخن گفته و افزودند: «اظهار نظرهای مارک ساوایا، نماینده ویژه و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا در واقع نقشه راهی برای نیروهای سیاسی تشکیلدهنده دولت آینده عراق در راستای گزینههای واشنگتن، ترسیم میکند.»
شبکه خبری «کردستان۲۴» مستقر در اقلیم کردستان خودمختار شمال عراق نیز در خصوص این تنشها و نگرانیهای بغداد گزارشی منتشر کرده که بر اساس آن «ایالات متحده صریحترین و شدیدترین هشدار خود را به بغداد داده است.»
بر پایه این گزارش، «ایالات متحده تهدیدی مستقیم و صریح را متوجه دولت عراق کرده و ضمن هشدار نسبت به هرگونه مداخله گروههای مسلح در عملیاتهای نظامی برنامهریزی شده ایالات متحده در منطقه، این پیام را ارسال کرده است که گروههای تحت حمایت ایران اکنون دقیقاً در تیررس آمریکا قرار دارند.»
