آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
رسانههای داخلی ایران، روز جمعه ۳۰ آبان، گزارش دادند که آتشسوزی در بخشهایی از جنگلهای هیرکانی در روستای الیت در استان مازندران، به رغم اعزام پنج بالگرد و یک هواپیما هنوز مهار نشده و همچنان ادامه دارد.
آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی در روستای الیت در منطقۀ مرزنآباد شهرستان چالوس، نخستین بار در تاریخ ۱۰ آبان آغاز شد و با تلاش نیروهای امدادی پس از چند روز مهار شد؛ اما بار دیگر از روز شنبه ۲۴ آبان، آتش به جان جنگلهای هیرکانی افتاد و همچنان ادامه دارد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران-نوشهر، روز جمعه ۳۰ آبان، با اشاره به تجهیز ۵۰ نفر از نیروهای یگان حفاطت منابع طبیعی به تجهیزات شخصی اطفای آتش، گفت: «به علت بکر بودن منطقه، وجود لاشبرگها تا عمق زیاد، درختان شکسته و افتاده و نیز فرسودگی تنه برخی درختان، آتش سوزی گسترش یافت و مهار آن دشوار شد».مقامهای ایران با استناد به شرایط جوی گسترش آتشسوزی در جنگلهای شمال کشور را محتمل میدانند. دولت میگوید که از “کشورهای دوست” تقاضای کمک شده است. پس از ۳ هفته هنوز هم از بسیج گسترده امکانات برای مهار آتش خبری نیست.
محمد علی ویشکایی، مدیرکل مدیریت بحران استان مازندران با استناد به دادههای سازمان هواشناسی هشدار داد که طی روزهای آینده عدم بارش، افزایش دما و وزش باد گرم در مناطق ارتفاعاتی پیشبینی شده و چنین شرایطی احتمال گسترش آتشسوزی در جنگلها و مراتع را افزایش میدهد. به گفته او، ضرورت اتخاذ تدابیر پیشگیرانه بیش از هر زمان احساس میشود.
ویشکایی با بیان این که “بخش قابل توجهی از آتشسوزیهای جنگلی ناشی از عوامل انسانی، عمدی یا سهوی است”، افزود که “این امر ثروت ملی و میراث ارزشمند هیرکانی را با تهدید جدی روبهرو میکند”.
بنا بر گزارشها، آتشسوزی در بخشهایی از جنگلهای هیرکانی در استان مازندران پس از سه هفته ادامه دارد و درختهای این منطقه همچنان طعمه حریق میشوند. بنا بر برخی گزارشها، دستکم ۲۰ نفر حین این تلاشها در این منطقه مصدوم شدهاند که عمدتاَ در اثر سقوط، دود گرفتگی و خستگی مفرط در شرایط سخت کوهستانی بوده است.
مقامهای رسمی از “سوختگی و مصدومیت ۴ نفر از امدادگران اعزامشده” خبر دادهاند.
میرحسین عسگرزاد، رئیس جمعیت هلال احمر چالوس در روز جمعه، ۳۰ آبان گفت: «سه نفر از مصدومان از نیروهای منابع طبیعی و یک نفر از اهالی محلی بودهاند. این افراد به دلیل سقوط از ارتفاع در بخشهای سنگلاخی جنگل آسیب دیده و به مراکز درمانی انتقال داده شدهاند.»در همین حال، حسینعلی محمدی مدیرکل مدیریت بحران مازندران در منطقه الیت، اعلام کرد که عملیات اطفای حریق در جنگلهای هیرکانی با استفاده از هواپیمای آبپاش ایلوشن که توانایی حمل ۴۰ تُن آب را دارد، از صبح روز جمعه در حالی آغاز شد که پنج بالگرد به همراه ۴۰۰ نیروی آتشنشانی و امدادی برای خاموش کردن آتش بر فراز جنگلهای هیرکانی اعزام شده بودند.
وی در گفتوگو با خبرنگاران، مدعی شد که مرحله نخست عملیات آب پاشی به کانون اتش در جنگلهای هیرکانی موفقیتآمیز بوده است. او با اشاره به اینکه این هواپیما پس از آب پاشی در مرحله نخست، در مسیر تهران برای آبگیری مجدد است، گفت: اکنون ۴۰ تیم از مازندران، گیلان، البرز و تهران در منطقه حضور دارند تا عملیات مهار آتش تسریع شود.
برخی کارشناسان گفتهاند که گرمای هوا از یک سو و همچنین انباشت برگ و لاشه درختان خشک شده، باعث شده است تا جنگلهای هیرکانی در چندین نوبت دچار آتش سوزی شود. این در حالی است که با ادامه یافتن آتشسوزی، نقش عوامل انسانی از جمله اقدامات عمدی و سهلانگاری گردشگران غیرمسئول نیز مطرح شده است.
مهرداد خزایی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران، تأکید کرد که بخش زیادی از آتشسوزیهای جنگلها و مراتع به صورت عمدی یا سهوی، منشأ انسانی داشته و پس از شناسایی عاملان، پروندهها به دستگاه قضایی ارجاع میشود. وی افزود: «در چنین شیب و منطقهای که حریق رخ داده، معمولاً یا شکارچیان و یا حفاران غیرمجاز وارد میشوند.»
کمبود امکانات امداد و نجات از جمله بالگرد، شیب تند کانونهای آتشسوزی و صعبالعبور بودن این منطقه، از جمله دلایل سختی مهار حریق در جنگلهای هیرکانی عنوان شده است.
جنگلهای هیرکانی با قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال و با تنوع زیستی بالا، از ارزشمندترین جنگلهای جهان بهشمار میآید و از آن به عنوان موزه طبیعی یاد میشود. این جنگلها در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
“تقاضای کمک از کشورهای دوست”
معاون اجرایی رئیس جمهور میگوید، از کشورهای دوست برای اطفای حریق جنگلهای هیرکانی درخواست کمک شده است.
محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی رئیسجمهور در حساب خود در شبکه اکس، نوشته است:«پیگیر آتشسوزی علفزارهای کوههای الیت منطقه چالوس هستیم که علیرغم حضور دستگاههای ذیربط و نیروهای مردمی و استفاده از ۶ فروند بالگرد و هواپیما هنوز به طور کامل مهار نشده است.»
او در بخشی دیگری از پیام خود نوشته است: «بهدلیل عدم مهار آتش و جهت جلوگیری از گسترش آن به جنگلهای اطراف، هماهنگی جهت درخواست کمک سریع از کشورهای دوست انجام گرفته است.»
جنگلهای هیرکانی چندین میلیون ساله با پوشش گیاهی متنوع از جمله سرخدار، ممرز، راش، افرا و توسکا، نهتنها زیستگاه گونههای نادر گیاهی و جانوری هستند، بلکه نقش مهمی هم در حفظ و احیای خاک و منابع آب ایفا میکنند. در حال حاضر جنگلهای هیرکانی زیستبوم ۲۹۶ گونه پرنده و ۹۸ گونه پستاندار هستند.
جنگل هیرکانی تنها یک فضای سبز نیست؛ یک میراث طبیعی ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله است که در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده و نقش حیاتی در پایداری زیستمحیطی ایران دارد. با وجود عظمت فاجعه آتشسوزی ییلاق چالوس، آنچه بیش از شعلههای آتش دیده میشود، سکوت و بیتفاوتی عمومی و نهادی است؛ گویی این میراث ارزشمند، قربانی بیاهمیتی شده است.
جنگلهای هیرکانی یا جنگلهای مختلط کاسپینی-هیرکانی در کرانه جنوبی دریای خزر و کناره شمالی کوههای البرز در ۷ درصد از خاک ایران در ۵ استان شمالی گستردهاند و مساحتی معادل ۵۵ هزار کیلومتری را در برمیگیرند. بخشی از آنها نیز در جمهوری آذربایجان واقعند.
بنا بر برخی برآوردها ۵۱ درصد جنگلهای هیرکانی تاکنون منقرض شده و تنها از ۱۰.۳ درصد آن حفاظت میشود.
