آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
خبرگزاری فرانسه، در سالگرد سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، بهنقل از منابع خود نوشت نیروها و دیپلماتهای ایرانیِ حامی بشار اسد چند روز پیش از فرار او متوجه نشانههای فروپاشی شدند و بشار اسد را رها کردند.
این خبرگزاری بهنقل از یک افسر سابق سوری نوشت فرمانده ایرانی او بهنام «حاج ابراهیم» ۱۵ آذرماه سال گذشته در برابر حدود ۲۰ افسر و سرباز سوری گفت «از امروز دیگر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سوریه وجود نخواهد داشت. ما میرویم. همهچیز تمام شده است».
دو کارمند سوری کنسولگری ایران در دمشق هم گفتهاند تا عصر پنجم دسامبر (۱۵ آذر) کنسولگری ایران خالی شده بود.
۱۵ آذر سه روز پیش از روزی بود که مخالفان مسلح وارد دمشق، پایتخت سوریه، شدند و بشار اسد، رئیسجمهور مخلوع سوریه، به همراه خانواده و شماری از سران حکومتش به روسیه گریختند.
خبرگزاری فرانسه هویت این افسر سوری را «بهدلیل نگرانی از جانش» فاش نکرده و رادیوفردا مستقلاً قادر به تأیید این اطلاعات نیست.
این افسر سوری همچنین گفته است در آن زمان «میدانستیم اوضاع خوب پیش نمیرود، اما نه تا این حد»، و افزوده است به آنها دستور داده شد اسناد محرمانه را از بین ببرند و «یک ماه حقوق پیشاپیش دریافت کردیم و به خانه بازگشتیم».
بهگفته یکی از افسران سابق سوری که در یکی از مقرهای امنیتی وابسته به سپاه پاسداران در دمشق فعالیت میکرد، فرماندهان ایرانی در پنجم دسامبر 2024 از او خواستند برای رسیدگی به یک «موضوع مهم»، روز بعد در این مقر در محله «المزه» در پایتخت سوریه حاضر شود. جلسهای که در آن «حاج ابو ابراهیم»، فرمانده ایرانی، به حدود 20 نیروی سوری تحت امر تهران اطلاع داد که «پس از امروز سپاه پاسداران در سوریه نخواهد ماند» و اعلام کرد نیروهای ایرانی قصد ترک کشور را دارند. این مقام ایرانی از افراد حاضر خواست «اسناد حساس را جلوی او بسوزانند و حافظهها را از رایانهها خارج کنند».بهگفته این افسر، فرماندهان ایرانی نیروها را مطلع کردند که «همهچیز تمام شده است، از امروز دیگر مسئولیتی در قبال شما نخواهیم داشت و هویتهای غیرنظامیتان طی چند روز آینده به دستتان میرسد».
او گفت این روند «از پیش تدارکشده» بهنظر میرسید، اما برای نیروهای حاضر «غافلگیرکننده» بود. او توضیح داد که میدانستند اوضاع مناسب نیست «اما نه در این حد».
این افسر گفت هر یک از اعضا یک ماه حقوق پیش از موعد گرفتند و سپس به خانههای خود رفتند. دو روز بعد، حکومت سقوط کرد و بشار اسد از کشور گریخت.
خروج گسترده کادر دیپلماتیک
در روایتی مشابه، دو کارمند سوری سابق در بخش کنسولی سفارت ایران در دمشق گفتند ساختمان کنسولی شامگاه پنجم دسامبر 2024 تخلیه شد و اعضای هیئت دیپلماتیک به بیروت منتقل شدند. کارکنان سوری مأمور شدند «در خانه بمانند» و سه ماه حقوق پیشاپیش دریافت کردند. یکی از کارکنان گفت شماری از همکاران سوری که تابعیت ایران داشتند همراه با فرماندهان ارشد سپاه کشور را ترک کردند. روز بعد، دفاتر سفارت، کنسولگری و مراکز امنیتی وابسته به ایران بهطور کامل خالی بود.
اظهارات پیشین کارکنان مرز لبنان و سوریه و رانندگان نیز از انتظار هشتساعته و ازدحام کمسابقه در گذرگاه «جدیده یابوس – المصنع» در دو روز پیش از سقوط حکومت حکایت داشت.
محمد دیبو، از فرماندهان وزارت دفاع سوریه، به «خبرگزاری فرانسه» گفته است نیروهای ایرانی پس از سقوط حلب در محور دیگری وارد نبرد نشدند و با توجه به پیشروی سریع مخالفان، عقبنشینی کردند.بهنوشته «خبرگزاری فرانسه»، پایگاهی در جنوب شهر حلب بهعنوان یکی از اتاقهای عملیات اصلی نیروهای ایرانی عمل میکرد.
مناطق غربی حلب و حومه جنوبی آن، همچنین شهرکهای «نبل» و «الزهرا» و فرودگاه نظامی «النیرب» در شرق حلب از مراکز اصلی استقرار نیروهای ایرانی و گروههای وابستهشان از جمله «حزبالله» لبنان و شبهنظامیان عراقی بود.
بهگفته دیبو، حمله آغازین مخالفان شماری از نیروهای ایرانی را کشت. رسانههای ایرانی در اواخر نوامبر 2024 از کشتهشدن گروهی از نیروهای این کشور در حلب، از جمله کیومرث پورهاشمی خبر دادند. پیکر این فرمانده ارشد سپاه با حضور شمار زیادی از مقامهای سپاه پاسداران در تهران تشییع شد.
دیبو در ادامه گفت نیروهای سوری پس از ورود به مقرهای رهاشده ایران در حلب، گذرنامهها و مدارک شخصی متعلق به نیروهای ایرانی یافتند که فرصت جمعآوری آن را نداشتند.
بهگفته دیبو، پس از کنترل حلب بهدست نیروهای مخالف، حدود چهار هزار نیروی ایرانی از طریق پایگاه روسی «حمیمیم» به خارج منتقل شدند و بخشی دیگر به لبنان و عراق رفتند. این روایت با گفتههای یک افسر سوری دیگر همپوشانی دارد. او به شرط منتشر نشدن هویتش به خبرگزاری فرانسه گفت «حاج جواد»، یکی از فرماندهان ایرانی، نیز در پنجم دسامبر همراه با گروهی از نیروهای ایرانی از حمیمیم به تهران منتقل شد.
یک منبع میدانی در حزبالله نیز بامداد هشتم دسامبر به خبرگزاری فرانسه گفته بود فرماندهی حزبالله به نیروهای خود دستور داده بود مواضعشان را در اطراف حمص و دمشق ترک کنند.
گروههای وابسته به ایران در مناطق حساس دمشق و حومه پایتخت از جمله «المزه»، شهر «السیده زینب» و اطراف فرودگاه دمشق حضور داشتند و در عملیات، آموزش و هماهنگی نیروهای حکومت پیشین نقش داشتند. در سالهای جنگ، ضعف ارتش سوریه باعث شد نفوذ ایران به مراکز امنیتی، انبارهای تسلیحاتی و پایگاههای مشترک با ارتش گسترش یابد. مناطقی که طی سالهای گذشته بارها هدف حملات هوایی اسرائیل قرار گرفت. اسرائیل بارها گفته بود با افزایش حضور نیروهای نزدیک به تهران در نزدیکی مرزهایش مخالف است.
حکومت بشار اسد نزدیکترین متحد منطقهای جمهوری اسلامی ایران و مسیر نفوذ و تسلط تهران در دیگر مناطق خاورمیانه بود و بههمین دلیل، برای جلوگیری از سقوط رژیم اسد، نزدیک به ۱۲ سال با مخالفانش جنگید.
اما سرانجام حکومت اسد در عملیات برقآسای مخالفان مسلح که از گروههای اسلامگرا تشکیل شده بودند، سقوط کرد؛ عملیاتی که هفتم آذر آغاز شد و پس از تنها ۱۲ روز به نتیجه رسید.خبرگزاری فرانسه در گزارش تازهاش بهنقل از دو کارمند سوری کنسولگری ایران در دمشق که خواستهاند نامشان فاش نشود، نیز نوشت تا عصر پنجم دسامبر (۱۵ آذر) کنسولگری ایران خالی شده بود و دیپلماتهای ایرانی با عجله از مرز به سمت بیروت گریختند.
در گذرگاه مرزی جدید یابوس، اصلیترین نقطهٔ عبور میان سوریه و لبنان، رانندگان تاکسی و کارکنان سابق این گذرگاه نیز از «ازدحام عظیم» در روزهای پنجم و ششم دسامبر (۱۵ و ۱۶ آذر) و «انتظار هشتساعته برای عبور از مرز» خبر دادند.
دو کارمند سوری کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق به خبرگزاری فرانسه گفتند ایرانیها در آن روز به کارکنان سوری خود گفتند در خانه بمانند و سه ماه حقوق هم پیشاپیش به آنها پرداخت کردند.
براساس ادعای این گزارش، تا صبح ششم دسامبر (۱۶ آذر)، سفارت، کنسولگری و تمام مواضع امنیتی ایران تخلیه شده بود.
دیماه سال گذشته، یک فرمانده ارشد سپاه پاسداران هم در یک سخنرانی که جنجالی شد، اذعان کرده بود که حکومت ایران در سوریه متحمل یک «شکست بسیار بد» شد.
بهروز اثباتی که سالها از فرماندهان بلندپایه «نیروهای مستشاری ایران» در سوریه بود، گفت «سوریه را از دست دادیم؛ باختیم، ضربه خوردیم، خیلی هم برایمان سخت بود».
یک افسر سابق ارتش سوریه هم که خواسته نامش فاش نشود، به خبرگزاری فرانسه گفت «در روز پنجم دسامبر (۱۵ آذر ۱۴۰۳)، یک مقام ارشد نظامی ایران با نام حاج جواد، همراه با چند افسر و سرباز ایرانی، به پایگاه روسیه در حمیمیم در ساحل مدیترانه منتقل شدند و از آنجا به تهران پرواز کردند».
یک افسر دیگر بهنام محمد دیبو نیز در محل پایگاه ایرانی متروک نزدیک حلب، گفت پس از سقوط شهر، «حدود چهار هزار نیروی نظامی ایرانی از طریق پایگاه حمیمیم روسیه که در آن پناه گرفته بودند، تخلیه شدند». بهگفتهٔ او، برخی دیگر نیز از طریق زمینی از عراق یا لبنان گریختند.
محمد دیبو همچنین گفت خروج نیروهای جمهوری اسلامی ایران آنقدر شتابزده بود که «وقتی ما وارد پایگاههایشان در استان حلب شدیم، گذرنامهها و مدارک شناسایی افسران ایرانی را پیدا کردیم که حتی فرصت جمعآوریشان را نداشتند».
پس از سقوط رژیم بسار اسد، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی روز ۱۹ دی برای پنجمین بار ضربات نظامی واردشده به گروههای متحد ایران در منطقه ازجمله سرنگونی حکومت بشار اسد در سوریه را بیاهمیت عنوان کرد.
او مدعی شد که «مقاومت رو به جلو» و جمهوری اسلامی در حال «نزدیک شدن به قله» است و حکومت او با وجود همهٔ فشارها و گفتهها در خصوص شکست در منطقه، از حمایت از «مقاومت» علیه اسرائیل دست نخواهد کشید.
رهبر جمهوری اسلامی ایران در عین حال فاش کرد که حکومت او تا آخرین روزها بر ادامه بقای حکومت اسد اصرار داشت و گفت نیروها و تجهیزات بیشتری در ایران برای اعزام و ارسال به سوریه آماده شده بود (برای جلوگیری از پیشروی نیروهای «هئیت تحریر الشام» و برای بقای اسد) اما آمریکا و اسرائیل «هم راه زمینی و هم راههای هوایی را بسته بودند و نگذاشتند».
پس از استقرار دولت موقت سوریه به ریاستجمهوری احمد الشرع، اغلب کشورهای منطقه سفارتخانههای خود در دمشق را بازگشایی کردند، اما جمهوری اسلامی ایران هنوز از گشایش مجدد سفارت خود در این کشور باز مانده است.
