آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
در حالی که طی یک سال اخیرتولید تریاک در افغانستان حدود یکسوم کمتر شده، صنایع داروسازی و همچنین مراکز ترک اعتیاد در ایران با مشکل کمبود مواد افیونی مواجه شدهاند. مشتقات تریاک به غیر از شربتهای ترک اعتیاد، در ساخت انواع داروهای مسکن به کار میرود.
روز یکشنبه ٣۰ آذر، خبرگزاری تسنیم در مطلبی تحت عنوان «دردسر جدید کمبود تریاک» نوشت: «برخی مراکز ترک اعتیاد مجبور شدهاند برای کنترل وضعیت افرادِ در حال درمان، به آنها روشهای تهیه شربت تریاک دستساز را ارائه دهند…»
برای تولید این نوع شربتها و همچنین بسیاری دیگر از داروها که مشتقات افیونی در بر دارند (مورفین، کدئین…)، ایران باید مواد مورد نیاز را وارد کند و یا به مواد مخدر توقیفشده متوسل شود. اما با کاهش تولید تریاک در افغانستان، ایران با کمبود مواجه شده است. به درستی معلوم نیست که دولت ایران تا چه میزان از افغانستان تریاک یا مشتقات آن را میخریده؛ همچنین سهم مواد قاچاق توقیفشده که وارد چرخۀ تولید دارو میشود معلوم نیست.
طبق گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد (UNODC) که کمتر از دو ماه پیش منتشر شد، طی سال جاری میلادی (۲۰۲۵) تولید تریاک در افغانستان نسبت به سال گذشته ٣٢ درصد کاهش یافته و به ۲۹۶ تُن رسیده است. این در حالی است که تولید مواد مخدر مصنوعی، بخصوص متآمفتامین (شیشه) رو به افزایش دارد.
به نوشتۀ خبرگزاری تسنیم «کمبود شربت تریاک باعث شد که در روزهای گذشته جمعی از درمانگران و فعالان حوزه درمان اعتیاد، مقابل وزارت بهداشت تجمع کرده و نسبت به کمبود و حتی قطع سهمیه شربت تریاک در استانهای مختلف کشور اعتراض کنند.»
علی احمدی، نایبرئیس صنف درمانگران اعتیاد استان تهران به همین خبرگزاری گفته است: «نزدیک به یک میلیون بیمار مصرفکنندۀ شربت اپیوم (تریاک) تحت پوشش مراکز درمان اعتیاد قرار دارند، اما مراکز درمانی در بیش از ۱۵ استان با کمبود یا قطع سهمیه دارویی مواجه شدهاند.»
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز تأکید کرده که «داروهای مخدر فقط برای معتادان نیست.» به گفتۀ او «حتی اگر یک معتاد در کشور وجود نداشته باشد، بیماران نیازمند داروهای مسکن قوی هستند. ما جمعیت ۹۰ میلیونی داریم و نمیتوانیم تأمین داروی حیاتی را به واردات نامطمئن یا کشفیات ناپایدار بسپاریم.»
امکان کشت خشخاش در ایران
در این شرایط بسیاری از مسئولان جمهوری اسلامی به فکر تولید داخلی افتادهاند. اما قوانین موجود، کشت خشخاش را صریحاً ممنوع کردهاند.
حدود یک ماه قبل، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت گفته بود که با توجه به عدم ورود مواد اولیه داروها به کشور، «به قانونی نیاز داریم که طبق آن کشت تریاک در مناطق مناسب، با حساب و کتاب و کنترل دقیق مسئولان انتظامی و قضایی انجام شود.»
پیش از او، در اردیبهشت ۱۴۰۴، رضا سپهوند نماینده خرمآباد از وضعیت انتقاد کرده و با تأکید بر نیازهای دارویی کشور گفته بود: «با کنار گذاشتن ظرفیت داخلی، زمینه را برای توسعه کشت و صادرات افغانستان فراهم کردهایم در حالی که اکنون ناچاریم تریاک ناخالص و بیکیفیت وارد کنیم، در حالی که امکان تولید داخلی، تحت کنترل و با کیفیت بالا در کشور وجود دارد.»
برای دور زدن قانون، برخی مسئولان پیشنهاد کردهاند انواع دیگری از شقایق کشت شود که امکان تولید تریاک را نمیدهد. چندی پیش، محمد ترحمی، مدیرکل دفتر حقوقی ستاد مبارزه با مواد مخدر برای خبرگزاری ایسنا توضیح داده بود که نیاز به کشت «کوکناری که تریاک با تیغزنی از آن استحصال میشود» نیست. بلکه میتوان با کشت نوعی از شقایق که به «الفیرا» معروف است، نیازهای دارویی را تأمین کرد، بدون آنکه امکان برداشت تریاک وجود داشته باشد. به گفتۀ محمد ترحمی با شقایق الفیرا، «تیغزنی و استحصال شیرابه» ممکن نیست و «آلکالوئیدهای مخدر» که در ساخت دارو به کار میرود باید در کارخانههای داروسازی از گیاه یادشده استخراج گردد.
ظاهراً در حال حاضر، شماری از نمایندگان مجلس در صدد افزودن تبصرههایی به قوانین موجود هستند تا راه را برای کشت شقایق «الفیرا» و در نهایت تولید داخلی مواد افیونی بگشایند.
