آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
در اوج تنشهای خارجی و ناآرامیهای داخلی، علی خامنهای احمد وحیدی را به جانشینی فرمانده کل سپاه منصوب کرد؛ انتصابی که با سابقه امنیتی او، شکستهای جنگ ۱۲روزه و تأکید رهبر بر معیشت نیروهای سپاه، پیامی پنهان در خود دارد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، طی حکمی احمد وحیدی را به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب کرد؛ حکمی که گرچه ششم دیماه صادر شده بود، اما امروز چهارشنبه ۱۰ دی (۳۱ دسامبر) در مراسمی رسمی قرائت شد و به هفت سال قرار گرفتن علی فدوی در مقام جانشینی فرمانده سپاه رسما پایان داد.
این تغییر در ساختار عالی فرماندهی سپاه، که خبرگزاری مهر آن را “استراتژیک و غافلگیرکننده” توصیف کرده، در شرایطی رخ میدهد که جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، با چالشهای جدی امنیتی، نظامی و اقتصادی روبهروست.
مراسم تودیع و معارفه با حضور محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه، و چهرههایی چون عبدالله حاجیصادقی، نماینده ولی فقیه در سپاه، و محمد شیرازی، رئیس دفتر نظامی فرماندهی کل قوا برگزار شد.
در این مراسم، حکم خامنهای قرائت شد که در آن، از وحیدی انتظار رفته “ارتقای سطح آمادگیهای عملیاتی و پیشرفت مقتدرانه مأموریتهای سپاه” و نیز “شتابگیری در رفع نیازهای عمده معنوی و معیشتی کارکنان” را با “ایفای نقش جهادی و انقلابی” در تعامل با ستاد کل نیروهای مسلح دنبال کند.
پیامهای یک حکم در میانه بحران
تأکید خامنهای بر بهبود معیشت کارکنان سپاه، در شرایطی که اکثریت جامعه ایران زیر فشار گرانی، تورم، فقر و مشکلات جدی معیشتی قرار دارند، معنایی فراتر از یک توصیه اداری دارد.
در سالهای اخیر، اعتراضات صنفی و معیشتی و نارضایتیهای اقتصادی گستردهای در ایران شکل گرفته که بسیاری از آنها، از دیماه ۹۶ گرفته تا آبان ۹۸ و از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ گرفته تا اعتراضات کنونی، شکلی سیاسی به خود گرفتهاند و مجموعه حاکمیت را هدف قرار دادهاند. گزارشهای متعددی در این میان از نقش محوری سپاه در مهار و سرکوب این اعتراضات خبر دادهاند.
اشاره مستقیم رهبر جمهوری اسلامی به “شتابگیری در رفع نیازهای معیشتی کارکنان سپاه” میتواند تلاشی برای تضمین انسجام درونی این نهاد نظامی در شرایط بیثباتی اجتماعی و در راستای انگیزهبخشی به آن برای درگیریهای احتمالی خارجی و سرکوب داخلی باشد.
همزمان، تأکید بر “ارتقای سطح آمادگیهای عملیاتی” سپاه را نیز میتوان در بستر تهدیدهای آشکار اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ارزیابی کرد. جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، متحمل ضربات سنگینی شد و کشته شدن شمار زیادی از فرماندهان ارشد سپاه، ضعفهای ساختاری در فرماندهی و بازدارندگی حکومت را آشکار کرد. این انتصاب، از منظر بسیاری از ناظران، تلاشی برای بازآرایی فرماندهی سپاه در برابر درگیریهای احتمالی آینده است.
سابقه امنیتی و فرامرزی وحیدی
احمد وحیدی از فرماندهان قدیمی و چهرههای امنیتی شاخص سپاه به شمار میرود. او نخستین فرمانده نیروی قدس سپاه بوده و در مقاطع مختلف، مسئولیت اطلاعات سپاه، فرماندهی قرارگاه نجف و نقشآفرینی در بازطراحی ساختار نیروی قدس را برعهده داشته است.
وحیدی در دولت محمود احمدینژاد وزیر دفاع و در دولت ابراهیم رئیسی وزیر کشور بود و هماکنون نیز عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است.
وحیدی اما فراتر از ساختار درونی جمهوری اسلامی، در سطح بینالمللی نیز چهرهای “سرشناس” است. او به اتهام دست داشتن در بمبگذاری مرکز یهودیان “آمیا” در بوئنوسآیرس در سال ۱۹۹۴ میلادی که ۸۵ کشته بر جای گذاشت، تحت تعقیب قضایی قرار دارد؛ اتهامی که جمهوری اسلامی همواره آن را رد کرده است.
سابقه امنیتی و از نظر اسرائیل “تروریستی” وحیدی، انتصاب او را در یکی از حساسترین مناصب نظامی جمهوری اسلامی، به ویژه در مقطع تشدید تنش با اسرائیل و آمریکا، معنادارتر میکند.
جابهجایی معنادار فدوی
علی فدوی، جانشین پیشین فرمانده کل سپاه، در این تغییر ساختاری به مقام تشریفاتی “ریاست گروه مشاورین فرمانده کل سپاه” منصوب شد.
فدوی در زمان جنگ ۱۲ روزه، جانشین فرمانده کل بود، اما برخلاف انتظار رایج، پس از کشته شدن حسین سلامی به فرماندهی کل نرسید و خامنهای محمد پاکپور را به این سمت گمارد.
این تصمیم خامنهای، و اکنون تصمیم جایگزینی فدوی با وحیدی، از نگاه تحلیلگران نشانهای از بازنگری راهبردی در رأس سپاه پاسداران، پس از ناکامیهای نظامی اخیر است.
مأموریتهای “داخلی و خارجی” سپاه
سپاه پاسداران در چهار دهه گذشته، نه تنها ستون فقرات نظامی جمهوری اسلامی، بلکه بازیگری کلیدی در سیاست داخلی و اقتصاد کشور بوده است.
نقش این نهاد در سرکوب اعتراضات، کنترل فضای امنیتی و نیز نفوذ گسترده اقتصادی، آن را به تکیهگاه اصلی حاکمیت بدل کرده است.
در چنین شرایطی، انتصاب احمد وحیدی با سابقه همزمان نظامی، سیاسی و امنیتی، میتواند پیامهایی اعم از تلاش برای آمادگی در مواجهه خارجی تا تشدید کنترل و سرکوب داخلی داشته باشد.
این جابهجایی در رأس سپاه، در زمانی رخ میدهد که جمهوری اسلامی همزمان با فشارهای خارجی، بحران مشروعیت و نارضایتی گسترده اجتماعی روبهروست؛ وضعیتی که بیش از هر زمان، نقش سپاه را در بقای نظام برجسته کرده است.
ناقض جدی حقوق بشر
احمد وحیدی، سال ۱۳۵۹ به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد. از ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۷ معاون اطلاعات ستاد مشترک سپاه پاسداران بود و طی سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۶، فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران را بر عهده داشت.
او در مقام فرمانده نیروی قدس، مسئول مستقیم بخشی از «عملیات تروریستی این نیرو» بود. اقداماتی که به نقض گسترده حق حیات انسانی انجامید.
بر اساس شواهد قضایی، او در طراحی و اجرای «انفجار تروریستی» مرکز یهودیان «آمیا» در بوئنوسآیرس در تیر ۱۳۷۳ که به کشته شدن ۸۵ نفر و زخمی شدن بیش از ۳۰۰ تن انجامید، نقش مستقیم داشته است.وحیدی سال ۱۳۸۲ بهعنوان معاون طرح و برنامه وزارت دفاع منصوب شد، در ۱۳۸۴ به قائم مقامی وزیر دفاع رسید و در فاصله ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ وزیر دفاع جمهوری اسلامی بود.
این فرمانده سپاه پاسداران از ۱۳۹۲ ریاست مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح را بر عهده گرفت و در ۱۳۹۵ به ریاست دانشگاه عالی دفاع ملی ستاد کل منصوب شد و تا شهریور ۱۴۰۰ در این سمت بود.
وحیدی، شهریور ۱۴۰۰ وزیر کشور شد و تا ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ در این سمت ماند و نهایتا بهعنوان مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران منصوب شد.او در مقام وزیر کشور دولت سیزدهم جمهوری اسلامی، در نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب معترضان در جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و در اعمال محدودیتهای تازه علیه زنان بهدلیل نوع پوشش، نقش مستقیم داشته است.
نام این فرمانده سپاه پاسداران، مهر ۱۴۰۱ بهدلیل قطع دسترسی به اینترنت و سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز مردمی، از سوی وزارت خزانهداری آمریکا در فهرست تحریم قرار گرفت.
رژیم ایران روز به روز بدتر میشود
در پی انتصاب احمد وحیدی، به عنوان جانشین فرمانده سپاه پاسداران، اسرائیل اعلام کرد که حکومت ایران «روز به روز بدتر» میشود.
صفحه رسمی وزارت خارجه اسرائیل چهارشنبه ۱۰ دی در واکنش به انتصاب وحیدی، او را «تروریست» خواند و یادآوری کرد که وحیدی بهدلیل نقش داشتن در بمبگذاری سال ۱۹۹۴ در مرکز یهودیان در آٰرژانتین و قتل ۸۵ نفر تحت تعقیب اینترپل است.
در این پیام آمده است: «رژیم ایران روزبهروز بدتر میشود.»شبکه آی۲۴ نیز با اشاره به نقش وحیدی در این بمبگذاری نوشت وحیدی بهدلیل مشارکت در سرکوب اعتراضهایی که پس از مرگ مهسا امینی در سال ۲۰۲۲ شکل گرفت، از سوی ایالات متحده تحریم شده است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، طی حکمی وحیدی را بهعنوان جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران منصوب کرد.
این حکم ششم دیماه از سوی علی خامنهای صادر شده و چهارشنبه ۱۰ دیماه در مراسمی رسمی با حضور محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران و شمار دیگری از فرماندهان ارشد نظامی، خوانده شد. او جایگزین علی فدوی شد که اکنون به سمت رییس مشاوران فرمانده کل سپاه منصوب شده است.
نقش وحیدی در انفجار آرژانتین
بر اساس شواهد قضایی، وحیدی در طراحی و اجرای «انفجار تروریستی» مرکز یهودیان «آمیا» در بوینسآیرس در سال ۱۳۷۳ نقش مستقیم داشته است.
در این انفجار علاوه بر کشته شدن ۸۵ نفر، بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند.
وحیدی سال ۱۳۸۲ بهعنوان معاون طرح و برنامه وزارت دفاع منصوب شد، در ۱۳۸۴ به قائم مقامی وزیر دفاع رسید و در فاصله ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ وزیر دفاع جمهوری اسلامی بود.
این فرمانده سپاه پاسداران از ۱۳۹۲ ریاست مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح را بر عهده گرفت و در ۱۳۹۵ به ریاست دانشگاه عالی دفاع ملی ستاد کل منصوب شد و تا شهریور ۱۴۰۰ در این سمت بود.
وحیدی، شهریور ۱۴۰۰ وزیر کشور شد و تا ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ در این سمت ماند و نهایتا بهعنوان مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران منصوب شد.
