جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، میگوید دولت ایالات متحده ترجیح میدهد موضوع ایران از راه گفتوگو و مذاکره دیپلماتیک حلوفصل شود، اما در عین حال، رئیسجمهوری آمریکا «همه گزینهها» را در اختیار دارد.
جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری آمریکا، روز سهشنبه ۲۸ بهمن در گفتوگویی تلویزیونی با شبکه خبری فاکس نیوز، گفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، گزینههای متعددی پیش رو دارد و هم از توان نظامی و هم از ظرفیتهای دیپلماتیک استفاده میکند.
او گفت رئیسجمهوری آمریکا نشان داده است که آماده بهرهگیری از هر دو ابزار است. ونس با اشاره به گفتوگوی خود با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، اعضای ارشد تیم مذاکرهکننده آمریکا در گفتوگوهای ژنو با هیئت جمهوری اسلامی، درباره برخی مذاکرات، تأکید کرد که ایالات متحده «خطوط قرمز» مشخصی در قبال جمهوری اسلامی دارد.
آقای ونس گفت که خواسته اصلی واشنگتن این است که «ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند» و «از گسترش سلاحهای هستهای جلوگیری شود.»
معاون رئیسجمهوری آمریکا هشدار داد در صورتی که حکومت ایران به سلاح هستهای دست یابد، رژیمهای دیگر ـ چه دوست و چه غیردوست ـ نیز ممکن است در پی دستیابی به چنین سلاحی برآیند. او افزود: «چنین وضعی برای مردم آمریکا فاجعهبار خواهد بود؛ چرا که در آن صورت رژیمهای متعددی در جهان به خطرناکترین سلاح دسترسی پیدا خواهند کرد.»
آقای ونس تاکید کرد: «همانگونه که رئیسجمهوری آمریکا اعلام کرده است، ما بسیار مایلیم این مسئله از طریق گفتوگو و مذاکره دیپلماتیک حل شود، اما رئیسجمهوری آمریکا همه گزینهها را در اختیار دارد.»
او درباره گفتوگوهای انجامشده در صبح همان روز گفت که این مذاکرات «از برخی جهات مثبت بود و آنها موافقت کردند که در آینده ملاقات کنند.»
او در عین حال تصریح کرد: «اما از جهات دیگر، کاملا روشن بود که رئیس جمهوری آمریکا خطوط قرمزی را تعیین کرده است که ایرانیها هنوز حاضر نیستند آنها را درک کنند و بر اساس آن پیش بروند.»
آقای ونس با تاکید بر این که آمریکا به کار در این مورد ادامه خواهد داد، هشدار داد: «اما رئیس جمهوری آمریکا این اختیار را برای خود محفوظ میداند که زمانی که به این نتیجه برسد که مذاکرات به پایان طبیعی خود رسیده است – البته امیدواریم به آن جا نرسد، اما اگر به آن نقطه برسد – تصمیم با پرزیدنت خواهد بود.»
پیشتر در روز سهشنبه یک مقام دولت ایالات متحده پس از پایان گفتوگوهای میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی در ژنو، با اشاره به «پیشرفت» در مذاکرات، تاکید کرد که هنوز جزئیات زیادی برای بحث باقی مانده است.
این مقام دولت آمریکا به صدای آمریکا گفت: «پیشرفت حاصل شد، اما هنوز جزئیات زیادی برای بحث وجود دارد.»
این مقام آمریکایی افزود: «ایرانیها گفتند که ظرف دو هفته آینده با پیشنهادهای مفصلی برای رسیدگی به برخی از شکافهای موجود در مواضع ما بازخواهند گشت.»
دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا روز سهشنبه در ژنو سوئیس و با میزبانی عمان برگزار شد.
ایالات متحده پیشتر به صراحت گفته بود که خواستار توقف برنامه هستهای، محدودیت برنامه موشکی، و همچنین توقف حمایت از گروههای نیابتی است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، شامگاه دوشنبه ۲۷ بهمن به وقت واشنگتن گفت در مذاکرات روز سهشنبه با جمهوری اسلامی به طور غیرمستقیم دخیل خواهد بود.
او در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره این گفتوگوها و نتایج احتمالی آن گفت: «من بهطور غیرمستقیم در آن مذاکرات دخیل خواهم بود و این مذاکرات بسیار مهم خواهند بود. خواهیم دید چه اتفاقی میتواند بیافتد. اما معمولاً ایران مذاکرهکنندهای بسیار سرسخت است.»
آقای ترامپ گفت جمهوری اسلامی «مذاکرهکنندگان بدی هستند، چون بهجای اینکه بمبافکنهای بی-۲ را بفرستیم تا توان هستهایشان را از بین ببرند، میتوانستیم به توافق برسیم. ما مجبور شدیم بی-۲ ها را اعزام کنیم. امیدوارم منطقیتر باشند. آنها میخواهند به توافق برسند.»
مقامات جمهوری اسلامی پیشتر گفته بودند که برنامه موشکی در مذاکرات نباید مطرح شود و درباره غنیسازی نیز میگویند «غنیسازی صفر» خط قرمز حکومت ایران است.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی از زمان جنگ ۱۲ روزه اخیر اجازه بازرسی آژانس را صادر نکرده بود. بامداد اول تیر، ایالات متحده سه مرکز هستهای فردو، نطنز، و اصفهان را با موشک و بمبهای سنگرشکن هدف قرار داد و دونالد ترامپ اعلام کرد این حملات موجب «نابودی کامل» این تأسیسات شده است.
دور اول این مذاکرات ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان، برگزار شد و به نتیجهای منتهی نشد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، گفته است رژیم ایران زمان زیادی ندارد. او دو روز پیش گفت: «۴۷ سال است که آنها دائم حرف میزنند؛ حرف میزنند و باز حرف میزنند.» رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت تغییر رژیم در ایران «بهترین اتفاقی است که میتواند رخ دهد.»
حکومت ایران انعطاف نشان داد اما شکافهای اصلی با آمریکا پابرجاست
به گزارش اسرائیلهیوم، جمهوری اسلامی در این نشست تا حدی درباره برنامه هستهای خود انعطاف نشان داد، اما هنوز فاصله زیادی با برآورده کردن مطالبات آمریکا دارد. منابع آگاه به این روزنامه گفتهاند فضای مذاکرات مثبت بوده و نمایندگان آمریکا به برخی پیشنهادهای ایران واکنش مساعد نشان دادهاند و دو طرف توافق کردهاند پس از مشورتهای داخلی، دور دیگری از گفتوگوها برگزار شود. با این حال، هیچ تاییدی بر ادعای عباس عراقچی مبنی بر دستیابی به تفاهم بر سر «اصول راهنمای» ادامه مذاکرات وجود ندارد.
بر اساس این گزارش، حکومت ایران دیگر بهطور قاطع با انتقال اورانیوم غنیشده به خارج از کشور مخالفت نکرده و پیشنهاد داده این مواد نزد یک کشور ثالث – از جمله روسیه – سپرده شود. در عین حال، تهران درخواست آمریکا برای بازرسی بینالمللی از سایتی که گفته میشود ذخایر اورانیوم به آن منتقل شده یا همکاری برای بازیابی این مواد را رد کرده است. ارزیابیهای غربی که اسرائیلهیوم به آنها اشاره میکند، حاکی از آن است که کل ذخیره حدود ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالا به سایتی نامشخص منتقل شده است.در حوزه غنیسازی، حکومت ایران پیشنهاد تعلیق موقت فعالیتها و سپس ایجاد تاسیسات غنیسازی منطقهای در خاک خود تحت نظارت بینالمللی را مطرح کرده است؛ تاسیساتی که اورانیوم با غنای پایین برای استفاده غیرنظامی کشورهای منطقه تولید کند. عراقچی همچنین پیشنهاد برگزاری نشست سهجانبه با حضور نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعیین دامنه نظارت را مطرح کرده و در مقابل، خواستار رفع تدریجی و فوری تحریمها برای «نشان دادن جدیت و ایجاد اعتماد متقابل» شده است.
به نوشته اسرائیلهیوم، جمهوری اسلامی در پاسخ به مطالبات آمریکا درباره برنامه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی، از جمله حزبالله، اعلام کرده آماده است درباره موضوعاتی که «نگرانی همسایگان عرب» است در چارچوب یک کنفرانس منطقهای پس از دستیابی به تفاهم هستهای گفتوگو کند؛ نشستی که اسرائیل در آن حضور نخواهد داشت. تهران همچنین تاکید کرده زرادخانه موشکیاش برای دفاع در برابر «تجاوز اسرائیل» ضروری است.
این روزنامه همچنین گزارش داده که موضوع سرکوب اعتراضات داخلی ایران در مذاکرات تقریبا مطرح نشده و تهران پیشنهاد اعزام هیات بینالمللی برای بررسی ادعاهای مربوط به کشتار معترضان و اعدامها را رد کرده است. در همین حال، حکومت ایران با طرح ایده همکاریهای اقتصادی گسترده، از جمله دسترسی شرکتهای آمریکایی به بخشهای نفت، گاز و معادن و حتی نوسازی ناوگان هوایی با خرید از شرکتهای آمریکایی، کوشیده مسیر دیپلماتیک را تقویت کند.
با این حال، اسرائیلهیوم تاکید میکند که از نگاه مقامات اسرائیلی، پیشنهادهای حکومت ایران اگرچه ممکن است در ظاهر مثبت به نظر برسند، اما همچنان با مطالبات اصلی آمریکا – بهویژه در زمینه شفافیت هستهای و مسائل فراتر از آن – فاصله دارند. انتظار میرود در چارچوب هماهنگی نزدیک با دولت ترامپ، اسرائیل گزارش کاملی از نتایج نشست ژنو دریافت کند.