آکسیوس: ویتکاف و کوشنر مخفیانه تیم کارشناسان هستهای را برای مرحله بعدی مذاکره شکل میدهند
وبسایت آکسیوس گزارش داد که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه ۱۴ خرداد برای مشورت با گروهی از کارشناسان فنی که ممکن است در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی نقش داشته باشند، به آزمایشگاه ملی اوک ریج در ایالت تنسی سفر کردند.
بهنوشته آکسیوس، کاخ سفید که در تلاش است تا با جمهوری اسلامی به یک «یادداشت تفاهم» برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات عمیق هستهای دست یابد و میخواهد در صورت آغاز این مذاکرات، تیمی از کارشناسان آماده در اختیار داشته باشد.
با این حال، به گفته مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای درگیر در روند میانجیگری، واشینگتن و تهران همچنان بر سر چندین جزئیات این یادداشت تفاهم اختلاف دارند.
منابع مذکور مذاکرات را در مرحله پایانی توصیف کردهاند، اما هنوز مشخص نیست که آیا در نهایت توافقی حاصل خواهد شد یا خیر.
یک مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده، به آکسیوس گفت: «این نشست در اوک ریج به این معنا نیست که حتما توافقی حاصل خواهد شد، اما نشان میدهد مذاکرات وارد مرحلهای بسیار جدی شده و احتمال دستیابی به توافق وجود دارد؛ بنابراین ما میخواهیم آماده باشیم.»
این وبسایت نوشت ویتکاف سفری اعلامنشده به شرق تنسی انجام داده است. دو مقام آمریکایی بعدا تایید کردند که او و کوشنر در حال بازدید از تاسیسات وزارت انرژی آمریکا در اوک ریج بودهاند.برخی از برجستهترین کارشناسان آمریکا در زمینه فرآوری اورانیوم و فناوری سانتریفیوژ در آزمایشگاه ملی اوک ریج و مجتمع امنیت ملی Y-12 مستقر هستند. در گذشته نیز مواد و تجهیزات هستهای، از جمله موادی از قزاقستان و لیبی، از طریق تنسی منتقل شده بودند.
کاخ سفید از اظهار نظر در این مورد خودداری کرد. اداره ملی امنیت هستهای آمریکا نیز پاسخی ارائه نداد.
دو مقام آمریکایی گفتند اخیرا تیمی متشکل از حدود ۱۰۰ کارشناس تشکیل شده تا در صورت دستیابی به یک توافق اولیه، در مذاکرات هستهای مشارکت کنند.
فرستادگان آمریکا برای دیدار با اعضای این تیم و بررسی مقدمات احتمالی اجرای یک توافق هستهای به تنسی سفر کردند.
چرا مهم است؟
کاخ سفید در تلاش است با ایران به یک تفاهمنامه (MOU) برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات عمیق هستهای دست یابد و میخواهد در صورت شروع این مذاکرات، کارشناسان لازم را از قبل آماده کرده باشد.
با این حال، به گفته مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای دخیل در میانجیگری، آمریکا و ایران هنوز بر سر چند جزئیات این تفاهمنامه اختلاف دارند. منابع مذاکرات را در «مرحله پایانی» توصیف کردهاند، اما هنوز مشخص نیست که در نهایت توافقی حاصل خواهد شد یا نه.
یک مقام آمریکایی گفت: «این نشست در اوک ریج به این معنا نیست که توافق حتماً انجام خواهد شد، اما نشان میدهد مذاکرات وارد مرحلهای بسیار جدی شده و احتمال موفقیت آن قابل توجه است؛ بنابراین میخواهیم آماده باشیم.»
پشت پرده:
آکسیوس روز پنجشنبه مطلع شد که ویتکاف سفری اعلامنشده به شرق تنسی داشته است. دو مقام آمریکایی بعداً تأیید کردند که او و کوشنر از تأسیسات وزارت انرژی در اوک ریج بازدید کردهاند. برخی از برجستهترین متخصصان آمریکا در زمینه: فرآوری اورانیوم و فناوری سانتریفیوژ در آزمایشگاه ملی اوک ریج (ORNL) و مجتمع امنیتی Y-12 مستقر هستند. در گذشته نیز مواد و تجهیزات هستهای، از جمله از قزاقستان و لیبی، برای پردازش از طریق تنسی منتقل شده بودند.
کاخ سفید از اظهار نظر خودداری کرد و اداره ملی امنیت هستهای نیز پاسخی نداد.
تیم ۱۰۰ نفره:
دو مقام آمریکایی گفتند اخیراً تیمی متشکل از حدود ۱۰۰ کارشناس تشکیل شده است تا در صورت دستیابی به یک توافق اولیه، در مذاکرات هستهای مشارکت کند. هدف سفر ویتکاف و کوشنر، دیدار با اعضای این تیم و بررسی آمادگیها برای اجرای احتمالی یک توافق هستهای بوده است.
مفاد تفاهمنامه:
ویتکاف و کوشنر هفته گذشته با طرفهای ایرانی بر سر یک تفاهمنامه ۶۰ روزه توافق کردند که شامل موارد زیر است:
— تمدید آتشبس
— بازگشایی تنگه هرمز
— اجازه فروش نفت ایران
—آغاز مذاکرات درباره ذخایر اورانیوم غنیشده ایران
—اعمال محدودیتهای بیشتر بر غنیسازی در آینده
اما ترامپ جمعه گذشته دو اصلاحیه به متن اضافه کرد و ایران نیز اعلام کرد خواهان تغییراتی است.
اختلافات باقیمانده
به گفته منابع: ترامپ میخواهد ایران متعهد شود که کاهش غنای ذخایر اورانیوم (Down-blending) حداکثر ظرف ۶۰ روز تکمیل شود. ایران خواهان مهلت ۹۰ روزه است. همچنین بر سر: میزان آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و زمان آزادسازی آنها اختلاف وجود دارد.
آمریکا میگوید بخشی از این داراییها تنها پس از توافق نهایی و آغاز اجرای عملی آن آزاد خواهد شد. اما ایران خواستار آزادسازی فوری بخشی از این منابع مالی است.
یکی از مشاوران رهبر جمهوری اسلامی به CNN گفته: «مذاکرات بر سر داراییهای بلوکهشده به بنبست خورده و اکنون توپ در زمین ترامپ است.»
اگر مذاکرات وارد مرحله دوم شود در صورت پیشرفت مذاکرات، تیم کارشناسانی که با ویتکاف و کوشنر دیدار کردند باید برنامهای برای موارد زیر تهیه کند:
— نحوه دفع یا انتقال مواد هستهای ایران
— محدود کردن بیشتر برنامه غنیسازی
— طراحی سازوکار راستیآزمایی و نظارت بر اجرای توافق
ارتباط با ونزوئلا
مقامهای آمریکایی گفتند برخی از همین کارشناسان چند هفته پیش در عملیات انتقال اورانیوم غنیشده از ونزوئلا مشارکت داشتند. این مواد، که مربوط به یک راکتور تحقیقاتی بود، ماه گذشته برای پردازش به کارولینای جنوبی منتقل شد. همچنین برخی از کارشناسان حاضر در این نشست پیش از جنگ نیز همراه کوشنر و ویتکاف در مذاکرات هستهای با ایران در عمان حضور داشتهاند. یک مقام آمریکایی گفت: «اینها برجستهترین کارشناسان هستهای آمریکا هستند که میدانند از نظر فنی چگونه باید مفاد یک توافق با ایران را اجرا کرد.»
نچه باید زیر نظر داشت
مقامهای آمریکایی میگویند کاخ سفید از مذاکرهکنندگان ایرانی نشانههای مثبتی دریافت کرده است، اما معتقدند در داخل حکومت ایران بر سر نحوه پیشبرد مذاکرات اختلافنظرهای جدی وجود دارد.
آخرین وضعیت مذاکرات
ویتکاف و کوشنر هفته گذشته در مذاکرات با جمهوری اسلامی بر سر مفاد یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه به توافق رسیدند؛ توافقی که شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز، اجازه فروش نفت ایران و آغاز مذاکرات درباره ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و محدودیتهای آتی غنیسازی بود.
ترامپ جمعه گذشته خواستار اعمال دو اصلاحیه در متن توافق شد و جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد که تغییرات مدنظر خود را مطرح خواهد کرد.
در حال حاضر آمریکا منتظر پاسخ رسمی تهران است، اما آکسیوس بهنقل از منابع خود نوشت اختلافات باقیمانده نسبتا محدود هستند.
برای مثال، به گفته دو منبع آگاه از مذاکرات، ترامپ خواسته است جمهوری اسلامی بپذیرد که هر توافق نهایی شامل مهلت ۶۰ روزه برای رقیقسازی و کاهش سطح غنیسازی اورانیوم غنیشده ایران باشد، اما تهران خواستار مهلتی ۹۰ روزه است.
همچنین دو طرف بر سر میزان و زمان آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده ایران اختلاف دارند.یک مقام آمریکایی گفت واشینگتن اعلام کرده است که پس از دستیابی به توافق نهایی و برداشته شدن گامهای عملی برای اجرای آن، منابع مالی ایران را آزاد خواهد کرد، اما جمهوری اسلامی خواهان آزادسازی بخشی از این داراییها بهصورت فوری است.
محسن رضایی، مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی، جمعه ۱۵ خرداد در گفتوگویی با سیانان گفت دیدار با مجتبی خامنهای که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از آن سخن گفته بود اتفاق نخواهد افتاد.
او گفت مذاکرات به بنبست رسیده و ترامپ باید این بنبست را بشکند. توپ در زمین ترامپ است.
رضایی هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها از سوی آمریکا، واشینگتن وارد «راهرویی تاریک» خواهد شد.
او همچنین در واکنش به سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره دیدار احتمالی با مجتبی خامنهای گفت: «چنین چیزی اتفاق نخواهد افتاد. اکنون ما در مرحله نخست مذاکرات قرار داریم و آقای ترامپ مذاکرات را به بنبست کشانده است. چنین دیداری رخ نخواهد داد.»
رضایی گفت جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران بلافاصله پس از امضای یک توافق موقت با آمریکا شده و همچنین خواهان آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دیگر در مرحله بعدی است.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که هرگونه آزادسازی داراییها در شرایط کنونی، یکی از مهمترین اهرمهای فشار بر جمهوری اسلامی را از بین ببرد. دونالد ترامپ تاکید کرده است که هر توافقی باید بهمراتب قویتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ باشد و نباید چنین به نظر برسد که آمریکا در حال تحویل «پالتهای پول نقد» به تهران است؛ عبارتی که او بارها برای انتقاد از تصمیم باراک اوباما در پرداخت پول نقد به جمهوری اسلامی به کار برده است.
مرحله دوم مذاکرات
اگر مذاکرات وارد مرحله دوم شود، تیم کارشناسانی که ویتکاف و کوشنر با آنان دیدار کردند باید برنامهای برای «نحوه تعیین تکلیف مواد هستهای ایران»، «چگونگی اعمال محدودیتهای بیشتر بر برنامه غنیسازی» و «سازوکارهای راستیآزمایی و نظارت بر اجرای توافق» تدارک ببینند.
مقامهای آمریکایی به آکسیوس گفتند برخی از کارشناسان حاضر در نشست روز پنجشنبه، چند هفته پیش نیز در عملیات انتقال اورانیوم غنیشده از ونزوئلا مشارکت داشتند. آن مواد که متعلق به یک راکتور تحقیقاتی بود، ماه گذشته برای فرآوری به ایالت کارولینای جنوبی منتقل شد.
برخی از این کارشناسان هستهای همچنین پیش از آغاز جنگ، همراه با کوشنر و ویتکاف در عمان در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حضور داشتند.
یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت: «این افراد برجستهترین کارشناسان هستهای آمریکا هستند که دانش فنی لازم برای اجرای جزئیات یک توافق با ایران را در اختیار دارند.»
