ترامپ جنگی را که میتوانست به شکست کامل جمهوری اسلامی منجر شود، به یک پیروزی سیاسی برای رژیم تبدیل کرد
🔺این عقبنشینی خودخواسته و به باور منتقدان، مفتضحانه، چه پیامدهایی برای آمریکا در منطقه و جهان خواهد داشت؟
در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، این دو قدرت نظامی توانستند شماری از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و چهرههای کلیدی نظام را از میان بردارند و با وارد کردن خسارات سنگین به زیرساختهای نظامی، از جمله بخشهایی از توان دریایی و هوایی جمهوری اسلامی، رژیم را در موقعیتی بسیار دشوار قرار دهند.
از نگاه منتقدان توافق اخیر، اگر فشارهای نظامی و اقتصادی ادامه مییافت و همزمان تحریمها تشدید میشد، جمهوری اسلامی در ماههای آینده ناچار میشد برای حفظ بقای خود به شروطی تن دهد که پیشتر آنها را غیرقابلقبول میدانست؛ از جمله تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده، توقف برنامههای موشکی و پهپادی، قطع حمایت از نیروهای نیابتی مانند حزبالله، حماس، حوثیها و حشدالشعبی و حتی حرکت به سمت عادیسازی روابط با اسرائیل.
اما در آخرین لحظات، با تهدید به اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز، افزایش قیمت انرژی و نگرانی از پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ، دولت ترامپ مسیر دیگری را برگزید. منتقدان معتقدند که ترس از افزایش قیمت سوخت، نوسانات بازارهای مالی و تأثیر احتمالی آن بر انتخابات میاندورهای آمریکا باعث شد کاخ سفید از موضع اولیه خود عقبنشینی کند.
منتقدان همچنین معتقدند که نگرانی از پیامدهای اقتصادی جنگ و تأثیر آن بر آینده سیاسی جمهوریخواهان، بهویژه بر چشمانداز ریاستجمهوری آینده جی. دی. ونس، در تغییر مسیر کاخ سفید بیتأثیر نبوده است.
به باور این منتقدان، توافق حاصلشده نهتنها بسیاری از مطالبات اولیه آمریکا را در بر نمیگیرد، بلکه با کاهش یا لغو تحریمها، امکان افزایش صادرات نفت، دسترسی به داراییهای بلوکهشده و حتی وعده سرمایهگذاریهای گسترده اقتصادی، منابع مالی عظیمی را در اختیار ساختار قدرت جمهوری اسلامی قرار میدهد؛ آن هم در ازای تعهدی که جمهوری اسلامی سالهاست بهصورت رسمی بر آن تأکید کرده است: عدم تلاش برای ساخت سلاح هستهای.
متن این توافق بهگونهای تنظیم شده که گویی این آمریکا بوده که برای خروج از بحران ناچار به امتیازدهی شده است، نه جمهوری اسلامی.
🔺پیامدهای منطقهای و جهانی
نخستین پیامد چنین توافقی میتواند کاهش اعتماد متحدان آمریکا در خاورمیانه باشد. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ممکن است بیش از گذشته به دنبال ایجاد ساختارهای دفاعی مستقل و تقویت همکاریهای نظامی منطقهای باشند تا وابستگی خود را به چتر امنیتی آمریکا کاهش دهند.
همچنین این کشورها ممکن است برای حفظ موازنه قدرت، همکاریهای دفاعی و امنیتی خود را با قدرتهایی مانند چین و حتی روسیه گسترش دهند. از دید منتقدان، اگر آمریکا در برابر جمهوری اسلامی از مواضع اعلامشده خود عقبنشینی کرده باشد، شرکای منطقهای آن نیز در ارزیابی میزان تعهد واشنگتن به امنیت خود تجدیدنظر خواهند کرد.
در شرق آسیا نیز چنین توافقی میتواند پیام سیاسی مهمی برای تایوان داشته باشد. بسیاری ممکن است این پرسش را مطرح کنند که در صورت بروز بحران با چین، تا چه اندازه میتوان بر حمایت قاطع و بلندمدت آمریکا تکیه کرد.
در اروپا، کانادا و استرالیا نیز برخی سیاستهای ترامپ، از جمله سخنان او درباره الحاق گرینلند و حتی کانادا، روابط با متحدان سنتی و اکنون توافق با جمهوری اسلامی، میتواند به افزایش تمایل برای کاهش وابستگی راهبردی به آمریکا منجر شود. به همین دلیل کشورهای اروپایی در سالهای اخیر سرمایهگذاری در صنایع دفاعی، موشکی و نظامی مستقل را افزایش دادهاند و احتمالاً این روند در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
🔺پیامدهای داخلی در آمریکا
در داخل آمریکا نیز مخالفت با این توافق محدود به یک حزب نیست. شماری از جمهوریخواهان که از سیاست فشار حداکثری و برخورد سخت با جمهوری اسلامی حمایت میکردند، این توافق را عقبنشینی از اهداف اعلامشده دولت میدانند.
منتقدان ترامپ میگویند او در حالی این توافق را پذیرفت که پیشتر بارها وعده داده بود «کار جمهوری اسلامی را تمام خواهد کرد». آنان همچنین یادآوری میکنند که ترامپ به خانواده نظامیان آمریکایی کشتهشده به دست نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی نیز وعده داده بود که کار را تمام می کند از نگاه این منتقدان، این توافق با آن وعدهها سازگار نیست.
همین منتقدان همچنین به یاد میآورند که در جریان اعتراضات سراسری دیماه، بسیاری از مخالفان جمهوری اسلامی چشمانتظار حمایت عملی آمریکا بودند زیرا ترامپ گفته بود “کمک در راه است” و اکنون این احساس را دارند که بار دیگر امیدهای آنان بیپاسخ مانده است.
@aftabkaranAzadi
