وزیر جهاد کشاورزی ایران: شرکتهای آمریکایی پیشنهاد خوبی بدهند، معاملات بیشتری میتوانیم بکنیم
.غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی ایران، با تایید اظهارات محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، اعلام کرد دولت ابراهیم رئیسی نیز در دوران تحریم از شرکتهای آمریکایی محصولات کشاورزی خریداری کرده است.
آقای نوری قزلجه گفت بخشی از این خریدها از محل منابع ارزی بلوکهشده ایران انجام میشد و شرکتهای آمریکایی با دریافت مجوزهای لازم، محصولات کشاورزی به ایران میفروختند.
وزیر جهاد کشاورزی ایران تصریح کرد که اگر شرایطی فراهم شود که بتوانیم از منابع بلوکهشده برای تامین کالاهای اساسی استفاده کنیم، این فرصت خوبی برای کشور خواهد بود اما در این زمینه هیچ اجباری وجود ندارد.
او افزود: «اگر شرکتهای آمریکایی پیشنهادهای مناسبی ارائه دهند، طبیعتا حجم معاملات میتواند افزایش یابد.» آقای نوری قزلجه تاکید کرد: «خرید کالاهای اساسی از شرکتهای آمریکایی مشروط به رعایت سه اصل سلامت، کیفیت و قیمت است.»
محمدباقر قالیباف شامگاه سهشنبه در گفتوگویی تلویزیونی برای دفاع از تفاهمنامه اخیر ایران و آمریکا گفته بود جمهوری اسلامی پیش از این نیز در دولت ابراهیم رئیسی از شرکتهای آمریکایی کالاهای کشاورزی خریداری کرده است. تلویزیون حکومتی ایران هنگام پخش این بخش از سخنان او، برنامه را قطع کرد؛ اقدامی که واکنشهایی را در رسانهها و شبکههای اجتماعی به دنبال داشت.
اظهارات این دو مقام در حالی مطرح میشود که طی روزهای اخیر، بخشی از جریانهای اصولگرا، از جمله شماری از حامیان دولت ابراهیم رئیسی و چهرههای نزدیک به جبهه پایداری، از تفاهمنامه اخیر ایران و آمریکا به شدت انتقاد کردهاند. این طیف، توافق را عقبنشینی از برخی مواضع پیشین جمهوری اسلامی توصیف کرده و نسبت به آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران و برخی مفاد اقتصادی آن اعتراض کردهاند.
در همین ارتباط، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه در کاخ سفید گفته بود داراییهای آزادشده ایران صرف خرید مواد غذایی خواهد شد و این خریدها «تنها از طریق ایالات متحده و از کشاورزان آمریکایی» انجام میشود.
بر اساس تفاهمنامه اولیه ایران و آمریکا، بخشی از منابع مالی بلوکهشده ایران قرار است تحت نظارت و با محدودیتهای مشخص برای خرید کالاهای بشردوستانه، از جمله مواد غذایی و دارو، مورد استفاده قرار گیرد؛ سازوکاری که شباهتهایی با ترتیبات اعمالشده در سالهای گذشته برای استفاده از برخی داراییهای مسدودشده ایران دارد.
بخشی از داراییهای آزادشده در قطر به شکل کالا در اختیار ایران قرار میگیرد
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه و رئیس هیئت ایرانی در گفتوگوهای غیرمستقیم با آمریکا در دوحه، اعلام کرد در نشست با مقامهای قطری، از جمله بانک مرکزی این کشور، برخی مسائل مربوط به هزینه بخشی از شش میلیارد دلار اولیه ایران بررسی شد و مقرر شد بر اساس نیازهای اعلامی جمهوری اسلامی، کالاهای مورد نیاز خریداری و در اختیار ایران قرار گیرد.
غریبآبادی با اعلام پایان مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا در روز چهارشنبه در دوحه، گفت بخشی از داراییهای آزادشده ایران در قطر به شکل کالا در اختیار تهران قرار خواهد گرفت.
او در گفتوگو با ایرنا گفت: «در جلسات با مقامات قطری، از جمله بانک مرکزی، برخی مسائل مربوط به هزینه بخشی از شش میلیارد دلار اولیه، مورد بررسی قرار گرفت و مقرر شد حسب نیازهای اعلامی کشورمان، خرید کالاهای مورد نیاز انجام و در اختیار ایران قرار گیرد.»
دولت آمریکا در دوران ریاستجمهوری جو بایدن و در شهریور ۱۴۰۲ مجوز رسمی انتقال شش میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در کره جنوبی به قطر را فراهم کرد تا ایران در مقابل، پنج شهروند آمریکایی زندانی را آزاد کند.
قطع ناگهانی مصاحبه تلویزیونی قالیباف و واکنشها به آن
مصاحبه تلویزیونی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و رئیس هیئت مذاکرهکننده ایران در روند گفتوگوهای اخیر با آمریکا، شامگاه سهشنبه در میانه پخش از رسانه ملی بهطور ناگهانی متوقف شد. این اتفاق با واکنشهایی در رسانهها و شبکههای اجتماعی همراه شد. همزمان، موضوع توافق اخیر ایران و آمریکا و اختلاف دیدگاه جریانهای سیاسی درباره آن نیز دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
مصاحبه تلویزیونی محمدباقر قالیباف در جریان پخش از رسانه ملی بهطور ناگهانی متوقف شد. گفته شده که این گفتوگو بهصورت ضبطشده در اختیار صداوسیما قرار گرفته بود و در میانه پخش، ادامه آن روی آنتن نرفت.
اما پس از توقف پخش گفتوگوی رئیس مجلس، این موضوع در رسانهها و شبکههای اجتماعی بازتاب زیادی پیدا کرد. در ساعات اولیه، مرکز رسانه مجلس با انتشار اطلاعیهای به این موضوع واکنش نشان داد. در این اطلاعیه آمده بود که مصاحبه پیش از پخش و با هماهنگی کامل در اختیار سازمان صداوسیما قرار گرفته است. همچنین تاکید شده بود که بخشهایی از گفتوگو بدون هماهنگی از پخش حذف شده است.
بر اساس این اطلاعیه، گفتوگو حدود دو ساعت پیش از پخش به رسانه ملی تحویل داده شده بود. در این اطلاعیه همچنین آمده است که بخشهایی از مصاحبه شامل موضوعاتی درباره جزئیات توافق، روند اجرای برخی بندها و برخی موضوعات مرتبط با مذاکرات بوده است. پس از آن، هیچ توضیح رسمی دیگری از سوی صداوسیما درباره علت دقیق توقف پخش ارائه نشد.
قالیباف در تلویزیون چه میگفت؟
آخرین جملات رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئت مذاکره کننده ایران با آمریکا پیش از قطع این بود: « در سال ۲۰۲۳، رفتند و یک تفاهمنامه امضا کردند تا این کار انجام شود. همان موقع گفتند افق باز شده و این مسیر طی شده است و در نهایت هم آن تفاهمنامه را امضا کردند؛ سندش هم موجود است. در آن توافق قید شد که فقط کالاهای بشردوستانه وارد شود؛ یعنی بهجز کالاهای اساسی، چیز دیگری خریداری نشود. این توافق همان زمان انجام شد و بر همان اساس نیز اجرا شده است.
اکنون، بر اساس همان تفاهمنامه، ما در مجموع ۲۴ میلیارد دلار دارایی در نقاط مختلف داریم. طبق مفاد توافق، ۱۲ میلیارد دلار از این مبلغ باید در اختیار بانک مرکزی قرار بگیرد تا هر کالایی را که لازم میداند، از هر فروشندهای و با قیمت و ارزش روز جهانی خریداری کند. این امکان برای بانک مرکزی فراهم شده و روند آن در حال انجام است. بقیه مراحل را هم خودشان از طریق گشایش اعتبار اسنادی (اِل سی) انجام میدهند.»
بازتاب رسانهای و واکنشها
پس از قطع پخش مصاحبه، این موضوع در رسانهها بازتاب گستردهای پیدا کرد. برخی رسانهها به توقف ناگهانی برنامه و عدم پخش کامل گفتوگو اشاره کردند. در برخی گزارشها بخشهایی از محتوای منتشرنشده نیز بازنشر شد.
در ادامه واکنشها، روزنامه فرهیختگان در یادداشتی به این موضوع پرداخت و از آن انتقاد کرد. این روزنامه نوشت که «کدام عقل به مدیران محترم میگوید در آستانه واقعه تاریخی تشییع رهبر شهید انقلاب، بر سر مذاکرات، اختلافات خودتان را به صحنه اجتماعی بیاورید» فرهیختگان همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا امکان حل اختلافات در پشت صحنه و پیش از پخش مصاحبه وجود نداشته است.
این روزنامه با اشاره به نمونههایی از پخش یا عدم پخش برخی برنامههای تلویزیونی، از جمله نطق مسعود پزشکیان و همچنین حضور نادر قاضیپور در برنامه زنده، این موضوع را مطرح کرد که چگونه برخی بخشها بدون مشکل پخش میشوند، اما مصاحبه قالیباف دچار توقف شده است. این روزنامه در پایان یادداشت خود تاکید کرده است که «به نظر میرسد هر دو طرف در این ماجرا مرتکب خطا شدهاند.»
پایگاه خبری جمهوریت نیز در یادداشتی، این رخداد را فراتر از یک اختلاف ساده میان قالیباف و صداوسیما ارزیابی کرد و آن را نشانهای از «عبور منازعات درون بلوک قدرت از مرحله اختلاف سیاسی به مرحله روایتبلعیدگی» توصیف کرد. در این یادداشت تاکید شده است که «میدان اصلی نزاع، مالکیت روایت است» و نه صرفا اختلافات سیاسی یا اجرایی.
در ادامه این تحلیل آمده است که رقابت سیاسی در ایران وارد مرحله «آنتنسالاری» شده و کنترل رسانه و روایت، به ابزار اصلی قدرت تبدیل شده است.
در شبکههای اجتماعی نیز کاربران به این موضوع واکنش نشان دادند. روایتهای مختلفی درباره علت توقف برنامه در فضای مجازی منتشر شد. اما هیچ توضیح رسمی جداگانهای از سوی سازمان صداوسیما درباره جزئیات این موضوع منتشر نشده است.
نقش قالیباف در روند مذاکرات اخیر ایران و آمریکا و انتقادات نسبت به او
محمد باقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکره کننده ایران در گفتوگوهای اخیر میان ایران و آمریکاست که به امضای تفاهمنامه میان دو کشور انجامید. این مذاکرات در هفتههای اخیر با میانجیگری برخی کشورها انجام شده است. همچنین پس از آتشبس میان ایران و آمریکا در هفتم آوریل گذشته، گفتوگوهای میان مقامات آنان در چند دور مختلف دنبال شده است. رفع تحریمها، آزادسازی منابع مالی ایران و نحوه اجرای تعهدات طرفین از جمله موضوعات مطرح شده در این مذاکرات بوده است.
در گزارشهای رسمی، این روند بهعنوان بخشی از مسیر رسیدن به توافق یا تفاهم اجرایی اولیه توصیف شده است. تفاهمی که شامل نحوه اجرای برخی تعهدات، آزادسازی بخشی از داراییهای ایران و تنظیم سازوکارهای اجرایی عنوان شده است. همچنین بنا به خبرهای منتشرشده، توافق در مرحله اولیه اجرا قرار دارد. هرچند جزئیات کامل آن هنوز در حال نهاییسازی است.
از سوی دیگر پس از انتشار خبر توافق اخیر نیز، واکنشهای مختلفی از سوی جریانهای سیاسی مطرح شد. برخی جریانهای اصولگرا از جمله جبهه پایداری نسبت به روند مذاکرات و محتوای توافق انتقاد کردند. در اظهارات منتشرشده از سوی این جریان، موضوعاتی مانند میزان امتیازدهی در مذاکرات و نحوه تنظیم تعهدات طرفین مورد تردید است. همچنین برخی از منتقدان، خواستار شفافسازی بیشتر درباره جزئیات توافق شدند.
به عنوان مثال حمید رسایی، نماینده مجلس در اظهارنظری با اشاره به روند مذاکرات گفت: « مردم باید از جزئیات توافق مطلع باشند و نباید متن توافق بهصورت مبهم باقی بماند.»
همچنین امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس در موضعگیری جداگانهای درباره توافق و روند مذاکرات اظهار کرده است: «تجربههای گذشته نشان داده طرف مقابل قابل اعتماد نیست و باید درباره تضمین اجرای تعهدات دقت بیشتری صورت بگیرد.»
در مقابل، برخی جریانهای سیاسی دیگر از اصل مذاکرات و دستیابی به توافق حمایت کردند. این گروهها این روند را در چارچوب کاهش تنشهای خارجی و مدیریت شرایط کشور ارزیابی کردهاند. در همین چارچوب، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در اظهارات متعدد خود بر ضرورت ادامه مسیر دیپلماسی تأکید کرده و گفته است: « دیپلماسی همیشه یکی از ابزارهای اصلی جمهوری اسلامی برای تامین منافع ملی بوده است.»
همچنین او در موضعی دیگر درباره مذاکرات تصریح کرده است: « هدف ما از مذاکره، رفع تحریمها و تأمین حقوق ملت ایران است.»
محمدجواد ظریف هم در اظهارات پیشین خود گفته که «دیپلماسی تنها راه جلوگیری از جنگ و کاهش تنشهای بینالمللی است.»
پیشینه مواضع قالیباف درباره مذاکره
محمدباقر قالیباف در سالهای گذشته در موضوع سیاست خارجی مواضع مختلفی داشته است. او در اظهارات خود بر لزوم رعایت منافع ملی در هرگونه مذاکره تأکید کرده و گفته است: «مذاکره باید در چارچوب منافع ملی و با در نظر گرفتن عزت و حکمت باشد.» وی همچنین در مواضع دیگر تصریح کرده است: «هر توافقی باید منافع ملت ایران را تأمین کند و نباید به تجربههای پرهزینه گذشته منجر شود.»قالیباف در بخش دیگری از سخنان خود به تجربههای گذشته در روند مذاکرات اشاره کرده و با بیان اینکه «ما تجربه برجام را داریم و باید از آن درس بگیریم»، تاکید کرده که نباید اجازه تکرار تجربههای گذشته بدون در نظر گرفتن ضمانتهای لازم داده شود.
به گفته قالیباف «طرف مقابل باید به تعهدات خود پایبند باشد و ضمانت اجرای واقعی وجود داشته باشد.» در همین راستا، در اظهارات دیگری نیز تاکید کرده که «بدون تضمین عملی، تجربه توافقهای قبلی قابل تکرار نیست.»
در عینحال، قالیباف در برخی مواضع خود به اصل گفتوگو نیز اشاره کرده و گفته است: «ما با اصل گفتوگو مخالف نیستیم، اما مذاکره باید با رعایت شروط و منافع کشور باشد.» همچنین به گفته رئیس مجلس «گفتوگو اگر در چارچوب درست و با تضمین منافع ملت باشد، قابل بررسی است.»
در هرحال موضوع مذاکره با آمریکا و توافقهای مرتبط با آن در فضای سیاسی ایران همواره با اختلاف دیدگاه میان جریانهای مختلف همراه بوده است و این اختلاف دیدگاهها در جریان مذاکرات اخیر و طرح موضوع توافق جدید نیز بار دیگر در فضای سیاسی و رسانهای کشور مطرح شده است.
از سوی دیگر قطع ناگهانی مصاحبه تلویزیونی محمدباقر قالیباف، همراه با واکنش مرکز رسانه مجلس و بازتابهای رسانهای، در کنار تحولات مرتبط با مذاکرات اخیر ایران و آمریکا و واکنش جریانهای سیاسی به توافق، مجموعهای از موضوعات مرتبط را در فضای رسانهای ایجاد کرد.
