آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
همزمان با موج گرمای شدید و هشدارهای هواشناسی، استانداریهای ۲۸ استان کشور اعلام کردند که روز چهارشنبه ۱۵ مرداد، ادارات، بانکها و نهادهای دولتی تعطیل خواهند بود. تنها استانهای ایلام، همدان و لرستان مشمول این تعطیلی سراسری نشدهاند.
استانداریها دلیل این تعطیلی گسترده را «ضرورت مدیریت مصرف انرژی و حفظ سلامت عمومی» عنوان کردهاند، اما این اقدام اضطراری، تازهترین نشانه از وخامت بحرانهای انباشته زیرساختی در کشور است؛ بحرانهایی که در سالهای اخیر بارها به تعطیلیهای ناگهانی در فصول گرم و سرد سال منجر شدهاند.این تعطیلیها که روز سهشنبه اعلام شده است، حتی شامل استانهای سردسیر کشور مانند اردبیل، زنجان و کردستان نیز میشود و تمام دستگاههای اجرایی در آنها فعالیت نخواهند کرد.
روز دوشنبه استاندار تهران اعلام کرده بود: «در پی افزایش دما و ضرورت بهینه سازی و مدیریت مصرف انرژی، فعالیت دستگاههای اجرایی در استان تهران چهارشنبه ۱۵ مرداد ماه تعطیل اعلام میشود.»
با افزایش دمای هوا در تهران به ۴۰ درجه سانتیگراد در روز سهشنبه، مقامها از مردم خواسنند که در ساعات اوج گرما از فعالیتهای خارج از منزل خودداری و در مصرف آب و انرژی صرفهجویی کنند.
روز دوشنبه همچنین اعلام شد که استانهای دیگری مانند سمنان، قم، ایلام، آذربایجان شرقی، یزد، اصفهان، هرمزگان، گیلان و کرمان روز چهارشنبه تعطیل خواهند بود.
این در حالی است که برخی استانها مانند آذربایجان شرقی روز سهشنبه نیز تعطیل شدند و در آذربایجان غربی ادارات دولتی به شکل دورکار فعال بودند.
روز سهشنبه استانداریها در گلستان، مازندران، مرکزی، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان رضوی، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، البرز، سیستان و بلوچستان و بوشهر اعلام کردند این استانها نیز چهارشنبه تعطیل خواهند بود.
استانداری فارس نیز اعلام کرد که ادارات این استان روز ۱۵ مرداد به شکل دورکار فعالیت خواهند کرد.مقامهای ایران پیشتر گفتهاند با ورود به پنجمین سال خشکسالی و کاهش شدید بارشها، ذخایر آب در وضعیت بحرانی است و از ظرفیت تولید برق آبی نیز کاسته شده است.
در حالی که ایران در ساعات اوج مصرف، حدود ۶۲ هزار مگاوات برق تولید میکند، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران روز دوشنبه اعلام کرد که مصرف برق کشور از مرز ۷۷ هزار مگاوات عبور کرده است.
کاربران شبکههای اجتماعی نوشتهاند در روزهای اخیر برخی مناطق تهران با دو نوبت قطع برق مواجه شدهاند.
از سوی دیگر وزیر ارتباطات دولت مسعود پزشکیان روز سهشنبه مدعی شد برخی اختلالات شبکه تلفن همراه به قطع برق ربط دارد. او افزود که باتریهای موجود در سایتها و آنتنها تنها میتوانند «نیم ساعت» قطع برق را پوشش دهند.
از سوی دیگر بر اساس آمار رسمی، میزان ذخایر آبی در مناطق مختلف ایران کاهش جدی داشته است.
آمارهای شرکت مدیریت منابع آب ایران نشان میدهد که ذخایر آبی ۱۵ سد مهم کشور نسبت به زمان مشابه در سال قبل بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است.
مقامهای وزارت نیرو تابستان امسال گفتند مجبورند فشار آب خانگی را کم کنند و حتی از شهروندان خواستند برای رسیدن آب به طبقات دوم به بالا به فکر کار گذاشتن پمپ آب باشند.
مسعود پزشکیان طی هفتههای اخیر چند بار درباره «بحران آب» هشدار داده و مدیریت نادرست در گذشته را در این زمینه موثر دانسته است.
او همچنین روز ۳۱ تیر گفت که به دلیل بحران آب و برق «امکان ادامه بقای تهران بهعنوان پایتخت وجود ندارد» و بار دیگر خواستار انتقال پایتخت به سواحل جنوبی کشور شد.
رئیسجمهور ایران روز نهم مردادماه نیز هشدار داد که اگر مصرف آب در شهر تهران کنترل نشود، در شهریور و مهر آینده «آبی پشت سد نداریم».در تابستان گذشته نیز دولت با هدف کاهش فشار بر شبکه برق، ادارات ۱۸ تا ۲۱ استان را تعطیل اعلام کرد. هرچند هدف از این اقدامات کاهش مصرف برق و جلوگیری از قطعی گسترده عنوان شده، کارشناسان میگویند این تعطیلات به دلیل نبود برنامهریزی ساختاری، تنها مسکنهایی موقتی هستند که خود به مشکلات بیشتری دامن میزنند.
اقتصاد، صنعت، آموزش و سلامت در مسیر سقوط
تعطیلی گسترده ادارات و اختلال در تامین برق، گاز و آب در سالهای اخیر اقتصاد ایران را بهشدت آسیبپذیر کرده است.
بنابر برآورد مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی، هر روز تعطیلی سراسری حدود هفت هزار میلیارد تومان (نزدیک به ۱۰۰ میلیون دلار) به اقتصاد ایران زیان وارد میکند.در تابستان جاری، تعطیلیهای مکرر در ۲۳ استان، تولید صنایع کلیدی از جمله فولاد، سیمان و پتروشیمی را تا ۳۰ درصد کاهش داد. تنها در کارخانههایی مانند فولاد مبارکه و ذوبآهن اصفهان، تولید ۲۵ درصد افت کرده که معادل ۱.۵ میلیون تن کاهش در یک ماه است.
در بخش پتروشیمی، تولید متانول ۲۰ درصد و تولید اوره ۱۵ درصد افت کرده که به کاهش ۱۲ درصدی صادرات غیرنفتی منجر شده است؛ کاهش درآمدی حدود پنج میلیارد دلار برای کشوری که تحت تحریمهای مالی شدید قرار دارد.از سوی دیگر، کارخانهها برای جبران قطعی گاز و برق، به استفاده از سوختهای آلاینده مانند مازوت روی آوردهاند؛ راهکاری که هم هزینه تولید را تا ۳۵ درصد افزایش داده و هم آلودگی هوا را تشدید کرده است.
گزارش سازمان محیطزیست ایران نشان میدهد که در سال ۱۴۰۳، آلودگی هوا منجر به ۲۶ هزار مرگ زودرس و زیانی معادل ۱۱.۵ میلیارد دلار برای کشور شده است.
در حوزه اشتغال، تعطیلات و نوسانات انرژی، معیشت میلیونها نفر را به خطر انداختهاند. ۶۰ درصد نیروی کار ایران در بخش غیررسمی شاغل هستند و درآمد کارگران روزمزد در ساختوساز تا ۴۰ درصد کاهش یافته است.
بنگاههای کوچک و متوسط نیز که بیش از ۸۰ درصد اشتغال کشور را تامین میکنند، با کاهش ۲۵ درصدی فعالیت مواجه شدهاند؛ بحرانهایی که رشد اقتصادی ایران را به زیر یک درصد در سال جاری رساندهاند.
آموزش، مهاجرت نخبگان و بیاعتمادی عمومی
تعطیلیهای گسترده، آموزش را نیز تحتتاثیر قرار دادهاند. در سال تحصیلی گذشته، مدارس در برخی شهرها مانند تهران و اصفهان بیش از ۴۵ روز تعطیل بودند. ضعف زیرساختهای آموزش مجازی و قطعی مکرر اینترنت، یادگیری دانشآموزان را تا ۲۰ درصد کاهش داده است. بهرهوری دانشگاهها نیز افت کرده و مهاجرت نخبگان شدت گرفته است؛ فقط در سال ۱۴۰۳، حدود ۸۰ هزار متخصص و دانشجو از کشور خارج شدند.
همزمان، موج نارضایتی عمومی نیز افزایش یافته است. بررسیهای انجامشده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که حدود ۷۰ درصد پستها حاکی از انتقاد از مدیریت ناکارآمد دولت در مواجهه با بحرانهاست. این بیاعتمادی اجتماعی، در کنار تحریمهای بینالمللی، سرمایهگذاری داخلی و خارجی را به پایینترین سطح رسانده و آینده اقتصادی کشور را با تهدید جدی مواجه کرده است.
بحران ساختاری و غیبت راهحل پایدار
کارشناسان هشدار میدهند که ریشه بحران در ناترازی شدید انرژی، کاهش ۳۰ درصدی بارندگیها، مصرف غیربهینه بهدلیل یارانههای سنگین و ضعف دیپلماسی انرژی نهفته است. کمبود ۳۰۰ میلیون مترمکعبی گاز و ۱۸ هزار مگاواتی برق، دولت را ناگزیر به تصمیمگیریهای اضطراری کرده است. اما راهحل نهایی، نه در تعطیلات موقتی، بلکه در سرمایهگذاری بلندمدت برای نوسازی زیرساختها، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، اصلاح یارانهها و برنامهریزی منسجم قرار دارد.
در غیر این صورت، ایران با تکرار چرخه معیوب «تعطیلی-زیان-فرسایش» روبرو خواهد بود؛ چرخهای که نه تنها اقتصاد، بلکه آموزش، سلامت، اعتماد اجتماعی و توسعه ملی را نیز به نابودی خواهد کشاند.
