آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
«رتبهبندی مرحلهای یکپارچه امنیت غذایی» که یک نهاد جهانی برای پایش گرسنگی است، جمعه 31 مرداد اعلام کرد در غزه قحطی وجود دارد.
این اعلام تقریباً دو سال پس از آغاز یورش نظامی اسرائیل به نوار غزه صورت میگیرد؛ عملیاتی که در پاسخ به حمله 7 اکتبر گروه حماس در سال 2023، آغاز شد.
«چگونه بحران گرسنگی ارزیابی میشود، چه زمانی وقوع قحطی تعیین میگردد، دادهها چگونه جمعآوری میشوند و چه نهادی وقوع قحطی را تأیید میکند؟»
«رتبهبندی مرحلهای یکپارچه امنیت غذایی» نهادی مستقل است که با تأمین مالی کشورهای غربی فعالیت میکند و بهطور گسترده بهعنوان اصلیترین نظام جهانی برای سنجش شدت بحرانهای گرسنگی شناخته میشود.
این دیدبان رصدکننده برای به صدا درآوردن زنگ خطر جلوگیری از قحطی و گرسنگی گسترده و کمک به سازمانها در واکنش به چنین بحرانهایی ایجاد شده است.
این رتبهبندی توسط 19 سازمان بزرگ بشردوستانه و نهادهای منطقهای نظارت میشود و با دولتها برای ارزیابی و تحلیل دادهها همکاری میکند.
چگونه وقوع قحطی تعیین میشود؟
سامانه رتبهبندی مرحلهای یکپارچه امنیت غذایی، وضعیت ناامنی شدید غذایی را بر اساس مقیاسی پنجمرحلهای ارزیابی میکند، که شدیدترین آن، مرحله پنجم است و شامل دو سطح «فاجعه» و «قحطی» میشود.
اگر این رتبهبندی یا یکی از شرکای آن وقوع قحطی را در دستکم یک منطقه رصد کند، کار کمیتهای برای بازبینی آغاز میشود که توسط حداکثر شش کارشناس هدایت میشود.
برای اینکه وقوع قحطی در یک منطقه تأیید شود، دستکم 20 درصد از جمعیت آن باید با کمبود شدید غذا مواجه باشند و از هر سه کودک، دو کودک به دلیل سوءتغذیه شدید جان خود را از دست دهند، و روزانه دو نفر از هر 10 هزار نفر به دلیل گرسنگی یا ترکیبی از سوءتغذیه و بیماری فوت کنند.
این رتبهبندی میگوید که بهطور رسمی قحطی را اعلام نمیکند، بلکه تحلیلی به دولتها و دیگر نهادها ارائه میدهد تا آنها اقدام لازم را انجام دهند.
این در حالی است که حتی اگر منطقه ما بهعنوان منطقه قحطیزده رتبهبندی نشود، این نهاد رصدکننده میتواند مشخص کند که خانوارها در آنجا با شرایط قحطی از جمله گرسنگی، فقر شدید و مرگ مواجه هستند.
این رتبهبندی با اتکا بر دادههای برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد، دیگر سازمانهای امدادی و نهادهای دولتی ارائه میشود.
همچنین ترجیح داده میشود که میزان سوءتغذیه شدید با اندازهگیری وزن و قد کودکان ارزیابی شود. اگر شرایط این امکان را ندهد، از اندازهگیری محیط بالای بازوی کودکان استفاده میشود.
سوابق چیست؟
این پنجمین بار در طی چهارسال گذشته است که «رتبهبندی مرحلهای یکپارچه امنیت غذایی» وقوع قحطی را تعیین میکند و برای اولین بار است که تایید میکند قحطی خارج از آفریقا رخ داده است.
پیشتر، این رتبهبندی اعلام کرده بود که قحطی در مناطقی از صومالی در سال 2011، در جنوب سودان در سالهای 2017 و 2020، و در سودان در سال 2024 شیوع یافته است.
برخی «رتبهبندی مرحلهای یکپارچه امنیت غذایی» را به دلیل پاسخدهی بسیار کند به بحرانهای انسانی جدی مورد انتقاد قرار دادهاند. این رتبهبندی در غزه با مشکلاتی برای دسترسی به دادهها مواجه شد و اسرائیل به نتایج حاصله از آن، اعتراض کرد.
اگرچه رتبهبندی قحطی منجر به هیچ واکنش رسمی نمیشود، اما میتواند توجه جهانی را جلب کند.
«وضع فعلی در غزه چیست؟»
حدود 280 هزار نفر از ساکنان غزه در منطقه شمالی این باریکه زندگی میکنند که شامل شهر غزه است و رتبهبندی مرحلهای یکپارچه امنیت غذایی اعلام کرده است که این شهر در حال حاضر در وضعیت قحطی قرار دارد. سایر ساکنان در دیر البلح در مرکز باریکه غزه و خان یونس در جنوب زندگی میکنند و پیشبینی شده که تا پایان ماه آینده قحطی این دو منطقه را نیز فرا خواهد گرفت.
این رتبهبندی اعلام کرده است تحلیلی که جمعه سیویکم مرداد منتشر شده است تنها شامل ساکنان شهر غزه، دیر البلح و خان یونس میشود. این رتبهبندی نتوانست استان شمال غزه را به دلیل محدودیتهای دسترسی و کمبود دادهها ارزیابی و رتبهبندی کند و جمعیت باقیمانده در منطقه رفح در جنوب را مستثنی کرده است.
“سامانه طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی” سازمان ملل وقوع قحطی در نوار غزه را تأیید کرد. سازمان ملل این را “پیامد مستقیم اقدامات اسرائیل” میداند. ۲۱ کشور گسترش شهرکسازیهای اسرائیل و گرسنگی در نوار غزه را محکوم کردهاند.
به گزارش تاگسشاو، وبسایت کانال یک تلویزیون آلمان، یک نهاد سازمان ملل متحد به طور رسمی وقوع قحطی در بخش شمالی نوار غزه را تأیید کرده است.
این نهاد که “سامانه طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی” سازمان ملل نام دارد میگوید، ۵۱۴ هزار نفر، یعنی نزدیک به یکچهارم جمعیت نوار غزه با گرسنگی مواجه هستند و پیشبینی میشود تا پایان سپتامبر این عدد به ۶۴۱ هزار نفر برسد.
طبق سیستم طبقهبندی این نهاد برای آنکه یک منطقه بهعنوان منطقه درگیر قحطی شناخته شود، باید حداقل ۲۰ درصد جمعیت با کمبود شدید غذا مواجه باشند، یکسوم کودکان بهطور حاد دچار سوءتغذیه باشند و دو نفر از هر ۱۰ هزار نفر روزانه بر اثر گرسنگی، سوءتغذیه یا بیماریها جان خود را از دست بدهند.
قحطی پیامد اقدامات اسرائیل
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، میگوید که قحطی شمال غزه “پیامد مستقیم اقدامات دولت اسرائیل” است و هشدار میدهد که “شمار قربانیان گرسنگی میتواند مصداق جنایت جنگی باشد”.
او میافزاید: «استفاده از گرسنگی بهعنوان یک روش جنگی، جنایت جنگی است و مرگهای ناشی از آن همچنین میتواند معادل جنایت جنگی کشتار عمدی تلقی شود.»
در همین حال سازمان هماهنگکننده فعالیتهای دولت اسرائیل در سرزمینهای فلسطینی (کوگات) که وابسته به ارتش اسرائیل است و “کمکهای انسانی” را هماهنگ میکند، حماس را به “کارزار گرسنگی کاذب” متهم کرده و گفته است که سازمان ملل و دیگران ادعاهای بدون پایه درباره گرسنگی در غزه را منتشر میکنند.
محکومیت مشترک گسترش شهرکسازیهای اسرائیل
در همین حال طرح به شدت مناقشهبرانگیز بیزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل برای گسترش شهرکسازی در کرانه باختری رود اردن نیز با واکنش جامعه جهانی روبرو شده است.
طرح موسوم به E1 که شامل ۳۴۰۰ واحد مسکونی است و به گفته منتقدان، کرانه باختری را به دو بخش تقسیم میکند، از سوی کشورهای بسیاری در جهان محکوم و هدف از این طرح نیز جلوگیری از امکان به وجود آمدن یک دولت فلسطینی نامیده شده است.
وزرای خارجه ۲۱ کشور جهان در بیانیه مشترکی تصمیم کمیته عالی برنامهریزی اسرائیل برای تصویب طرح ساخت شهرک در شرق اورشلیم (بیتالمقدس) را سیاستی “غیرقابل قبول و نقض حقوق بینالملل” نامیده و محکوم کردهاند.
این کشورها شامل استرالیا، بلژیک، کانادا، دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، ایسلند، ایرلند، ایتالیا، ژاپن، لتونی، لیتوانی، لوکزامبورگ، مالت، هلند، نروژ، پرتغال، اسلوونی، اسپانیا، سوئد و بریتانیا میشوند.
وزرای خارجه این کشورها در بیانیه خود گفتهاند، این اقدام به نفع مردم اسرائیل نیست و “خطر تضعیف امنیت، تشدید خشونت و بیثباتی و دور شدن از صلح را به همراه دارد.”
این کشورها با بیان این که اسرائیل “هنوز فرصت دارد تا طرح E1 را متوقف کند” از این کشور خواستهاند تا “فوراً این طرح را پس بگیرد.”
خشم جامعه جهانی از وضعیت غزه
در بیانیه مشترک این ۲۱ کشور آمده است که اقدام یکجانبه دولت اسرائیل “خواست جمعی ما برای امنیت و رفاه در خاورمیانه را تضعیف میکند. دولت اسرائیل باید ساخت شهرکها را مطابق با قطعنامه ۲۳۳۴ شورای امنیت متوقف کرده و محدودیتهای مالی خود برای تشکیلات خودگردان فلسطینی را از میان بردارد.”
به گزارش گاردین، دفتر وزارت خارجه بریتانیا در این رابطه سفیر اسرائیل در لندن را فراخوانده است. این اقدامات نشاندهنده تشدید انتقادهای بینالمللی اخیر از اسرائیل بهدلیل اقداماتش در غزه و کرانه باختری است.
مقامهای بریتانیایی میگویند، گسترش مجدد شهرکسازی اسرائیل در کرانه باختری نقش مهمی در تصمیم آنها برای به رسمیت شناختن کشور فلسطینی بهعنوان کشوری مستقل در کنار اسرائیل داشته است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا ماه گذشته اعلام کرد که پیش از مجمع عمومی آینده سازمان ملل، بهرسمیت شناختن رسمی سرزمین فلسطینی را انجام خواهد داد، مگر آنکه اسرائیل به آتشبس و راهحل دوکشوری متعهد شود.
جامعه بینالمللی همچنین از طرح اسرائیل برای کنترل شهر غزه ابراز خشم کرده است. میروسلاو ینچا، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور اروپا هشدار داده که این اقدام باعث “جابجایی اجباری، کشتار و ویرانی” خواهد شد.
بریتانیا یکی از ۲۷ کشوری است که در بیانیهای جداگانه خواستار دسترسی خبرنگاران بینالمللی به غزه شدهاند تا پوشش خبری “فاجعه انسانی در حال وقوع” در این منطقه جنگی امکانپذیر شود.
