آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
نشست شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی درخواست بریتانیا، فرانسه و آلمان در زمینهٔ آغاز فرایند اجرایی شدن «سازوکار ماشه» یا «اسنپبک» علیه برنامهٔ هستهای ایران روز جمعه هفتم شهریور پشت درهای بسته برگزار شد.
باربارا وودوارد، سفیر بریتانیا در سازمان ملل، پیش از آغاز این نشست به نمایندگی از بریتانیا، آلمان و فرانسه در سخنانی گفت: «دیروز، مطابق با قطعنامهٔ ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، وزیران خارجه فرانسه، آلمان و کشور خودم، بریتانیا، به شورای امنیت اطلاع دادند که ما معتقدیم ایران به طور قابل توجهی تعهدات خود را تحت برنامهٔ جامع اقدام مشترک (برجام) اجرا نمیکند».
او افزود: «ایران از سال ۲۰۱۹ به طور فزاینده و عمدی تقریباً تمام تعهدات خود بر اساس برجام را متوقف کرده است. این شامل انباشت ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا میشود که فاقد هرگونه توجیه غیرنظامی معتبر است».
خانم وودوارد گفت: بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، «ایران تنها کشور بدون سلاح هستهای است که اورانیوم غنیشده با خلوص بالا تولید میکند. ایران دسترسی آژانس به تأسیسات هستهای مورد توافق در برجام را متوقف کرده است. علاوه بر این، اخیراً دسترسی به مواد و سایتهای هستهای را که طبق انپیتی موظف به ارائه آن است، به طور قابل توجهی کاهش داده است».
سفیر بریتانیا در سازمان ملل تصریح کرد که ایران «به تعهدات خود برای همکاری با آژانس عمل نمیکند و برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک قابل قبول، دوباره با ایالات متحده وارد مذاکره نشده است».
او تأکید کرد که «اطلاعرسانی ما به شورای امنیت اکنون یک دورهٔ ۳۰ روزه را آغاز کرده است. این به معنای پایان دیپلماسی نیست. پیشنهاد تمدید ما همچنان روی میز است. امیدواریم که ایران اقدامات لازم را برای رسیدگی به نگرانیهای جدی جامعهٔ بینالمللی در مورد برنامهٔ هستهای خود انجام دهد».
خانم وودوارد به نمایندگی از سه کشور اروپایی از ایران خواست «تا در موضع خود تجدیدنظر کرده و به ایجاد فضایی برای یک راهحل دیپلماتیک دربارهٔ این موضوع در درازمدت کمک کند. در غیر این صورت، تحریمهای هدفمند سازمان ملل که بر مقابله با گسترش سلاحهای هستهای ایران متمرکز هستند، در پایان این دورهٔ ۳۰ روزه بازخواهند گشت».
او تأکید کرد: «ما همچنان مصمم هستیم که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. در حالی که چارهای جز اتخاذ این مسیر عملی برای ما باقی نمانده است، ما همچنان به دیپلماسی و حل مسالمتآمیز تهدیدات علیه صلح و امنیت جهانی متعهد هستیم».در همین حال، امیر سعید ایروانی، نمایندهٔ ایران در سازمان ملل، روز جمعه گفت که این اقدام «تلاش غیرقانونی برای احیای قطعنامههای منقضیشده و نقض قطعنامه ۲۲۳۱ است».
او با ادعای اینکه «تروئیکا هیچ مبنای حقوقی یا اخلاقی برای استفاده از سازوکار تحریم ندارد»، افزود: «این تصمیم بیپروا، همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تضعیف کرده و اقدامی تحریکآمیز به شمار میرود».
آقای ایروانی تصریح کرد که «ایران به دیپلماسی متعهد است، اما تحت تهدید و اجبار وارد مذاکره نخواهد شد».
سه کشور اروپایی از زمان حملهٔ اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در اواسط ماه ژوئن، چندین دور مذاکره با ایران برگزار کردهاند و هدفشان توافق برای به تعویق انداختن این مکانیسم بوده است، اما معتقدند که مذاکرات روز چهارم شهریور در ژنو تعهدات ملموس کافی از سوی ایران به همراه نداشته است.
با فعال شدن این سازوکار، داراییهای ایران در خارج از کشور دوباره مسدود خواهد شد، جمهوری اسلامی حق معاملات تسلیحاتی نخواهد داشت و هرگونه توسعهٔ برنامهٔ موشکی بالستیک با مجازات روبرو خواهد شد، که این اقدامات در کنار سایر تحریمها، اقتصاد متزلزل ایران را بیش از پیش تحت فشار قرار میدهد.
وزارت خارجه ایران در بیانیهای، تصمیم فرانسه، آلمان و انگلیس را «غیرقانونی» خواند و ضمن محکومیت شدید آن، اعلام کرد که سه کشور اروپایی «هیچ صلاحیت حقوقی یا اخلاقی برای توسل به سازوکار موسوم به اسنپبک ندارند. بنابراین اعلان آنان بیاعتبار، باطل و فاقد هرگونه اثر حقوقی است».
روسیه نیز اقدام سه کشور اروپایی را محکوم کرده است
تهران از اردیبهشت سال ۱۳۹۷ که ایالات متحده از برجام خارج شد، به صورت تدریجی از تعهدات هستهای خود عدول کرد و بر میزان غنیسازی اورانیوم افزود تا جایی که بیش از ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصدی تولید کرد که فاصله چندانی تا غنیسازی ۹۰ درصدی و ساخت بمب هستهای فاصله ندارد.
“ادامه گفتوگوها بستگی به تصمیم شورای عالی امنیت ملی دارد”
مقامات جمهوری اسلامی پیش از آغاز روند اسنپبک اعلام کرده بودند که گفتوگو با تروئیکای اروپایی ادامه خواهد یافت. تهران اما در عین حال هشدار داد هرگونه اقدام برای بازگرداندن تحریمها به توقف مذاکرات منجر خواهد شد.
یک مقام ارشد ایرانی نیز روز جمعه ۲۹ اوت به رویترز گفت: «ادامه گفتوگوها بستگی به تصمیم شورای عالی امنیت ملی دارد. تروئیکای اروپایی باید به تهران نشان دهد که حسن نیت دارد.»
بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی اخیراً برای نخستین بار پس از حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن، وارد این کشور شدند. با این حال هنوز توافقی درباره نحوه ازسرگیری کامل همکاری جمهوری اسلامی با این نهاد حاصل نشده است.
در همین حال، روسیه و چین پیشنویس قطعنامهای را به شورای امنیت ارائه کردهاند که خواستار تمدید توافق هستهای ۲۰۱۵ به مدت شش ماه و آغاز فوری مذاکرات توسط همه طرفها است.
این دو کشور که از متحدان جمهوری اسلامی محسوب میشوند در نسخه نهایی پیشنویس، بخشهای بحثبرانگیزی را حذف کردهاند که میتوانست مانع بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل توسط تروئیکای اروپایی شود. هنوز درخواستی برای رأیگیری درباره این متن مطرح نشده است.
“پیامدهای جبرانناپذیر”
در همین حال وزارت خارجه روسیه، سه کشور اروپایی را به تضعیف تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهحلی مسالمتآمیز به منظور شکستن بنبست بر سر برنامه هستهای ایران متهم کرد.
وزارت خارجه روسیه روز جمعه ۲۹ اوت (۷ شهریور) در بیانیهای هشدار داد که بازگرداندن تحریمها میتواند “پیامدهای جبرانناپذیر” داشته باشد.
در این بیانیه آمده است: «ما قویاً از آنها میخواهیم تصمیمات نادرست خود را بازنگری کنند، پیش از آنکه این تصمیمات به نتایج غیرقابل جبران و تراژدیهای بیشتر منجر شود.» مسکو سه کشور اروپایی را به “تضعیف تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهحلی مسالمتآمیز” در بحران هستهای جمهوری اسلامی متهم کرده است.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی اقدام این سه کشور اروپایی در فعالسازی فرآیند بازگرداندن خودکار تحریمهای سازمن ملل را “غیرقانونی و فاقد هرگونه مبنای حقوقی” دانست. او گفت ایران برای “حفظ و تامین حقوق و منافع ملی” خود به نحو مقتضی به این اقدام غیرقانونی و ناموجه سه کشور اروپایی “پاسخ خواهد داد”.
روسیه، بهعنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و از طرفهای توافق جامع هستهای (برجام)، بارها تأکید کرده که بازگرداندن تحریمها به سود هیچیک از طرفها نخواهد بود. این توافق در سال ۲۰۱۵ به جمهوری اسلامی در ازای محدودسازی فعالیتهای هستهای، امتیازات اقتصادی و لغو تحریمها اعطا کرده بود.
روابط سیاسی، نظامی و اقتصادی تهران و مسکو در دهه گذشته به شکل چشمگیری گسترش یافته و پس از آغاز جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین، این روابط نزدیکتر از پیش شده است.
به گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی کرده است و پیش از حملات ۱۳ ژوئن به اندازهای مواد در اختیار داشت که در صورت غنیسازی بیشتر، میتوانست برای ساخت شش بمب هستهای کافی باشد.
فشار اقتصادی و شکاف سیاسی در تهران
به گزارش رویترز و به گفته سه منبع آگاه نزدیک به دولت ایران، بازگشت احتمالی تحریمهای سازمان ملل که بخشهای مالی، بانکی، انرژی و دفاعی ایران را در بر خواهد گرفت، موجی از نگرانی اقتصادی و شکافهای سیاسی داخلی را در این کشور دامن زده است.
به گفته این منابع، در حالی که اصولگرایان خواستار مقاومت و مقابله هستند، طیف میانهرو بر لزوم دیپلماسی تأکید دارد.
ایالات متحده و متحدان اروپایی بارها تأکید کردهاند که پیشرفتهای کنونی در برنامه هستهای جمهوری اسلامی فراتر از نیازهای غیرنظامی است. اما تهران همواره داشتن هرگونه هدف برای دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده است.
