آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
ایران با یکی از شدیدترین و طولانیترین دورههای خشکسالی دهههای اخیر خود دست و پنجه نرم میکند. کاهش شدید بارندگی در سال آبی جاری، افت بیسابقه ذخایر سدها و اتکای فزاینده به منابع آب زیرزمینی، کشور و بهویژه کلانشهر تهران را در آستانه بحرانی جدی قرار داده است.
مقامات ارشد کشور، از جمله رئیسجمهوری، هشدارهای جدی در این زمینه صادر کرده و خواستار مدیریت مصرف و همراهی مردم برای عبور از این دوره شدید بحرانی شدهاند.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران در همین خصوص به تازگی در سخنانی ضمن هشدار نسبت به بحران بیسابقه خشکسالی و احتمال جیرهبندی آب در پایتخت ایران اعلام کرده است که در صورت ادامه شرایط کنونی و نبود بارندگی باید تهران را تخلیه کرد.
وی که در نشستی با عنوان «توسعه عدالت آموزشی» در سنندج سخن میگفت، تصریح کرد: «هماکنون ایران با بحرانهای طبیعی همچون کمبود بارش و منابع آبی روبهرو است و این بحرانها میتواند پیامدهای جدی برای تأمین منابع آب و گاز داشته باشد.»
رئیس جمهوری ایران با تاکید براینکه کشور نیاز به مدیریت بهتر در این حوزهها دارد، افزود: «اگر باران نبارد، احتمالاً از آذرماه باید در تهران آب جیرهبندی شود؛ اگر باز هم نبارد، دیگر آب نداریم و باید تهران را خالی کنیم.»
این سخنان در حالی ایراد میشود که تهران در یکی از خشکترین دورههای پنجاه سال اخیر قرار دارد و وضعیت منابع آبی کشور در حالت بحرانی و کمسابقهای است.
پایتخت ایران ششمین دوره خشکسالی متوالی را پشت سر میگذارد و از همین رو با کاهش ذخایر سدهای استان به زیر ۵ درصد، وضعیت آبی تهران قرمز و بسیار نگرانکننده گزارش شده است.
به گفته مدیر کل سازمان آبفای استان تهران «در سال آبی گذشته و جاری، تنها ۱۵۹ میلیمتر بارندگی در تهران ثبت شده که در یک قرن اخیر بیسابقه بوده است، همچنین در مهر و آبان امسال حتی یک میلیمتر باران نیز در تهران نباریده، در حالی که میانگین بلندمدت بارش در این دوره حدود ۳۰ میلیمتر بوده است.»
محسن اردکانی در این خصوص گفته است: «بر اساس دستور استاندار محترم، دستگاههای اجرایی موظف شدهاند مصرف آب خود را ۲۵ درصد کاهش دهند. تاکنون ۸۵ درصد دستگاهها این مصوبه را رعایت کردهاند و با بقیه نیز در صورت عدم همکاری، برخورد و قطع انشعاب صورت خواهد گرفت.»
وی میافزاید: «تمام استثناهایی که ممکن است در یک اقلیم برای تأمین آب رخ دهد، امسال در تهران اتفاق افتاده است. با این حال، تلاش کردهایم با بهرهگیری از منابع زیرزمینی و چاههای اقماری، پایداری شبکه را حفظ کنیم.»
مدیر کل سازمان آبفای استان تهران سپس مقابله با خشکسالی در شرایط کنونی را غیرممکن خوانده و گفته است که باید با این شرایط سازگار شد. وی از «کاهش مصرف، استفاده از تجهیزات کاهنده و مدیریت منابع زیرزمینی» به عنوان تنها راه عبور از این شرایط یاد کرده است.بحران خشکسالی ناشی از کمبود بارش سبب شده است تا بسیاری از استانها در فلات مرکزی و مناطق همجوار زاگرس، خشکترین دوره ۴۰ سال گذشته خود را سپری کنند.
شرایط بحرانی در حوضههای آبریز نیز گزارش شده است؛ به نحوی که هر ۹ حوضه آبریز اصلی ایران با افت شدید بارش روبرو بودهاند. در حوضه دریای خزر که شامل رودخانههای سفیدرود، گرگانرود و مرداب انزلی است، میانگین بارش بین ۴۷ تا ۵۰ درصد کمتر از دوره بلندمدت ثبت شده است.
در حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان، جایی که رودخانههای جراحی، زهره، مند، کاریان و خنج جریان دارند، میزان بارش نسبت به دورههای پیشین ۴۸ تا ۶۰ درصد کاهش یافته و استانهای بوشهر، فارس و هرمزگان امسال کمبارشترین نقاط کشور بودهاند.
خشک شدن تالابها از دیگر تبعات بحران خشکسالی در ایران است؛ در تابستان گذشته، ۹ دریاچه و تالاب بزرگ ایران از جمله ارومیه، بختگان، پریشان، جازموریان، گاوخونی و هامون به طور کامل یا به صورت جزئی خشک شدهاند.
بر اساس آمار رسمی شرکت مدیریت منابع آب، ایران از ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه) تا سوم آبانماه، یعنی در ۳۳ روز، شاهد ۲.۳ میلیمتر بارش بوده و ۲۱ استان از مجموع ۳۱ استان کشور هیچ بارشی نداشتهاند.
با کاهش آب سدهای کرج و تهران به کمترین میزان در ۶۰ سال اخیر و خشک شدن چاههای مشهد، بیآبی در ایران به یکی از بحرانیترین شرایط خود رسیده است. در این وضعیت و با وجود انتقادهای جدی از حکمرانی جمهوری اسلامی در حوزه آب، مسئولان استانی از احتمال جیرهبندی و لزوم صرفهجویی میگویند.
محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، پنجشنبه ۱۵ آبان اعلام کرد هماکنون وضعیت منابع سطحی آب در پایتخت «در شرایط قرمز و بسیار شکننده» قرار دارد.
اردکانی با تاکید بر اینکه تاکنون هیچ بارندگیای در سال آبی جدید در تهران ثبت نشده است، گفت امسال ششمین خشکسالی پیاپی در تهران است و سال آبی گذشته نیز کمبارشترین سال یک قرن اخیر بوده است.
او افزود: «سال گذشته و در زمان مشابه، میزان بارش در تهران ۲۰ میلیمتر بوده و در دوره مشابه درازمدت بهطور میانگین ۳۰ میلیمتر بارش در تهران ثبت شده اما در حال حاضر این مقدار به صفر رسیده است.»
بهزاد پارسا، مدیرعامل شرکت آب منطقهای تهران، ۱۱ آبان اعلام کرد در حال حاضر تنها ۱۴ میلیون مترمکعب آب پشت سد کرج (امیرکبیر) ذخیره شده و این سد تنها تا دو هفته دیگر میتواند آب شرب تهران را تامین کند.
او گفت ورودی آب به سدهای تهران نسبت به سال آبی گذشته ۴۳ درصد کاهش یافته است.
اردکانی همچنین بر لزوم صرفهجویی آب تاکید کرد و گفت که اگر شهروندان تهران بتوانند علاوه بر ۱۰ درصد صرفهجویی که از ابتدای سال انجام دادهاند، ۱۰ درصد صرفهجویی بیشتر داشته باشند، «میتوان از بحران فعلی عبور کرد».
در ماههای گذشته و همزمان با تشدید بحران آب، مقامهای جمهوری اسلامی بارها تقصیر را متوجه مردم کرده و با هشدار درباره کاهش ذخایر سدها، شهروندان را به «صرفهجویی» فراخواندهاند.
بر اساس آمار رسمی شرکت مدیریت منابع آب، ایران از ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه) تا سوم آبانماه، یعنی در ۳۳ روز، شاهد ۲.۳ میلیمتر بارش بوده و ۲۱ استان از مجموع ۳۱ استان کشور هیچ بارشی نداشتهاند.
سد کرج در حال خشک شدن
مهدی مقصودی، مدیر امور آب کرج، پنجشنبه اعلام کرد تنها ۳۱ میلیون مترمکعب آب در مخزن ۱۸۰ میلیون مترمکعبی سد کرج وجود دارد؛ عددی که نسبت به زمان مشابه در سال گذشته ۵۰ میلیون مترمکعب کاهش داشته و ممکن است «در چند روز آینده به اتمام رسد».
مقصودی گفت: «اکنون ورودی آب سد کرج دو مترمکعب در ثانیه است، در حالی که شش مترمکعب آب از سد برای شرب کرج و تهران برداشت میشود.»
او تاکید کرد: «با این شرایط، تا حدود ۱۵ روز دیگر آب خواهیم داشت و امیدواریم تا آن زمان بارندگی موثری در ارتفاعات رخ دهد چرا که واقعیت این است که ورودی سد از خروجی آن کمتر شده و در عمل از ذخیره موجود استفاده میکنیم.؟
احتمال جیرهبندی آب در مشهد
در مشهد نیز وضعیت کمآبی بحرانی است.
حسن حسینی، فرماندار ویژه مشهد، از بررسی طرح جیرهبندی آب در این کلانشهر خبر داد و گفت که در صورت ادامه شرایط جوی فعلی، جیرهبندی منطقهای آب در مشهد از اوایل پاییز آغاز خواهد شد.
او اشاره کرد که چاههای حفر شده برای تامین فوری آب در مشهد یکی پس از دیگری در حال خشک شدن هستند و طرحهایی همچون قطع شبانه آب بهعنوان یکی از راهکارهای مقابله با بحران کمآبی در نظر گرفته شده است.
حسینی گفت برای تکمیل طرحهایی مانند خط انتقال آب از کوههای هزار مسجد به مشهد، به ۵۰ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است.
حسین اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، ۹ شهریور گفته بود که این شهر در شرایط شدید تنش آبی است و ذخایر آبی در وضعیت حداقلی قرار دارد.
او اضافه کرد: «از سال ۱۴۰۱ وضعیت ذخیره آبی مشهد روزبهروز وخیمتر شده و امسال شرایط به بحران نزدیک شده است.»
منصور سهرابی، متخصص بومشناسی و محیطزیست، پنجم شهریور در گفتوگو با ایراناینترنشنال در ارتباط با سوءمدیریت بحران آب از سوی جمهوری اسلامی گفت در سراسر کشور سدهایی احداث شدهاند که اساسا نباید آنجا ساخته میشدند.
