آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
با گسترش اعتراضات سراسری در ایران و افزایش گزارشها درباره کشتهشدن معترضان، رسانههای معتبر جهان هر یک از زاویهای متفاوت به تحولات ایران پرداختهاند؛ از هشدارهای تند دونالد ترامپ تا تحلیل چشمانداز بقای جمهوری اسلامی در یکی از بحرانیترین مقاطع خود.
واشینگتنپست: اعتراضات اقتصادی که مرگبار شد
روزنامه واشینگتنپست اعتراضات اخیر ایران را نتیجه فروپاشی اقتصادی میداند که بهسرعت به مطالبات سیاسی گستردهتر انجامیده است. این روزنامه گزارش میدهد که اگرچه مقامهای ایرانی تنها یک کشته را تایید کردهاند، اما سازمانهای حقوق بشری از کشتهشدن چندین معترض به دست نیروهای امنیتی خبر میدهند.
واشینگتنپست به نقش بحران ارزی، تورم بالای ۴۰ درصد و سقوط بیسابقه ارزش ریال اشاره میکند و مینویسد اعتراضات از اعتصاب بازاریان آغاز شد و به تهران و شهرهای بزرگ و کوچک گسترش یافت. به نوشته این روزنامه، خانواده قربانیان اغلب تحت فشار شدید قرار میگیرند تا روایت رسمی حکومت را تایید کنند؛ امری که راستیآزمایی مستقل را دشوار کرده است.
این روزنامه همچنین به سابقه سرکوبهای خونین در ایران اشاره میکند؛ از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تا خیزش ۱۴۰۱، و هشدار میدهد الگوی تیراندازی به معترضان بار دیگر در حال تکرار است.
نیویورکتایمز: تهدید ترامپ و تشدید بحران
نیویورکتایمز تمرکز اصلی خود را بر اظهارات ترامپ گذاشته و آن را «تشدیدی کمسابقه» در واکنش آمریکا به اعتراضات ایران توصیف میکند. به نوشته این روزنامه، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرده اگر حکومت ایران از نیروی مرگبار علیه معترضان استفاده کند، آمریکا «آماده و مسلح» برای مداخله است.
نیویورکتایمز گزارش میدهد که این اعتراضات که ابتدا از سوی بازاریان و دانشجویان آغاز شد، اکنون وارد ششمین روز شده و به شهرهای کوچکتر نیز سرایت کرده است. همزمان، مقامهای بلندپایه حکومت ایران از جمله رییس مجلس و دبیر شورای عالی امنیت ملی هشدار دادهاند هرگونه دخالت آمریکا میتواند کل منطقه را بیثبات کند.
این روزنامه همچنین به واکنشهای اسرائیل، حمایت علنی برخی مقامات آن از معترضان، و پاسخ شدید وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اشاره میکند و مینویسد که بحران اقتصادی، تحریمها، کمبود آب و انرژی و محدودیتهای اجتماعی، خشم انباشته جامعه ایران را به نقطه انفجار رسانده است.
تایمز لندن: هشدار آمریکا و واکنش سخت تهران
روزنامه تایمز لندن اعتراضات ایران را در چارچوب رویارویی مستقیمتر تهران و واشینگتن بررسی میکند. این روزنامه مینویسد تهدید ترامپ برای «کمک به معترضان» در صورت تیراندازی حکومت، در حالی مطرح شده که دستکم چند نفر در جریان اعتراضات کشته شدهاند و دهها نفر بازداشت شدهاند.
تایمز به اظهارات دادستان کل حکومت ایران درباره پاسخ «قاطع» به اعتراضات اشاره میکند و مینویسد خشونتها میتواند به سرکوب شدیدتری منجر شود، بهویژه در شرایطی که حکومت ایران همزمان نگران پیامدهای یک درگیری تازه با اسرائیل است.
این روزنامه همچنین به تلاش دولت برای مهار بحران—از جمله برکناری رییس بانک مرکزی—اشاره میکند، اما تاکید دارد که این اقدامات تاکنون نتوانسته مانع گسترش اعتراضات شود.
تحلیل واشینگتنپست: چگونه این بار نتیجه متفاوت باشد؟
در یادداشتی تحلیلی، واشینگتنپست استدلال میکند که تضعیف جمهوری اسلامی نهتنها از منظر اخلاقی، بلکه از منظر راهبردی نیز به نفع آمریکا و متحدانش است. به نوشته این روزنامه، حملات نظامی صرف راهحل پایدار نیست و اگر واشینگتن میخواهد این بار نتیجه متفاوتی بگیرد، باید یک کارزار «فشار حداکثریِ پایدار» را دنبال کند.
این تحلیل بر تشدید اجرای تحریمهای نفتی، افشای فساد ساختاری نهادهای زیر نظر رهبری و انتقال هزینه بحران از مردم به هسته قدرت تاکید میکند و مینویسد جمهوری اسلامی ممکن است این موج نارضایتی را نیز پشت سر بگذارد، اما فشار مستمر میتواند اثرات بلندمدت تعیینکنندهای داشته باشد.
بازتاب اعتراضات ایران در رسانههای جهانی نشان میدهد که بحران کنونی صرفاً یک ناآرامی اقتصادی نیست، بلکه بهعنوان آزمونی جدی برای بقای جمهوری اسلامی و نیز برای سیاست خارجی آمریکا و متحدانش تلقی میشود. در حالی که برخی رسانهها بر محدودیتهای جنبش اعتراضی تمرکز دارند، تقریباً همه آنها بر این نکته همنظرند: ایران وارد مرحلهای از بیثباتی ساختاری شده که پیامدهای آن، فراتر از مرزهای این کشور، منطقه و جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
میخواهیم ملاها بروند
روزنامه «گاردین» چاپ بریتانیا در گزارشی تحلیلی، با اشاره به سقوط شتابان ارزش ریال طی هفتههای اخیر و رسیدن نرخ برابری هر دلار آمریکا به عدد بیسابقه ۱۴۲ هزار تومان، افت بیش از ۵۶ درصدی ارزش ریال در کمتر از شش ماه را، «نقطه عطفی» برای مردم ایران و اقتصاد درهمشکستهٔ کشور توصیف میکند.
این روزنامهٔ بریتانیایی با تأکید بر تأثیر بازگشت مجموعهای از «خردکنندهترین تحریمهای بینالمللی» بر اقتصاد ایران، به عنوان نمونه، به افزایش ۷۲ درصدی قیمت مواد غذایی نسبت به دوره مشابه در سال قبل اشاره کرده است.
گاردین در ادامه اما تأکید میکند دامنهٔ اعتراضاتی که بهدلیل شرایط بهشدت نابسامان اقتصادی آغاز شده بود، به سرعت گسترش پیدا کرد و به بستری برای ابراز شکایت از شیوهٔ حکومت ایران تبدیل شد.
این روزنامه مینویسد از مغازهداران و کسبه تا دانشجویان و فعالان مدنی و حقوق زنان، به خیابانها آمده و شعارهایی همچون «مرگ بر دیکتاتور» و «زن، زندگی، آزادی» سر میدهند؛ شعارهایی که به سادگی میتوانند مجازات زندان و بیش از آنرا بهدنبال داشته باشند.
گاردین در ادامه به نقل از یک معترض جوان در تهران مینویسد: «سالهاست که آهسته اما پیوسته برای ایجاد تغییرات اساسی در شیوهٔ زندگیمان با این حکومت فاسد مبارزه کردهایم. وضعیت اقتصادی فعلی، آخرین میخ را به تابوت حکومت زد. سالهاست که خواستهایم این حکومت برود و حالا دیگر آنها گزینهای برای بقا ندارند».
تانک تنهای تهران
بسیاری از رسانههای بینالمللی، یکی از تصاویر مربوط به اعتراضات جاری را مورد توجه قرار دادهاند: تصویری که در آن، یک معترض در نزدیکی مرکز خرید علاالدین در تهران، به تنهایی و در آرامش، در مقابل نیروهای امنیتی موتورسوار روی زمین نشسته است.تصویری نمادین که بسیاری را به یاد معترض معروف میدان «تیان آن من» پکن در سال ۱۹۸۹ میاندازد؛ معترضی که یکتنه در مقابل تانکهای ارتش جمهوری خلق چین ایستاده بود.
یورونیوز، ضمن پرداختن به این تصویر، آنرا نشانهای از «جانبهلب» شدن بدنهٔ جامعه و گسترش اعتراضات به همهٔ لایههای اجتماعی ایران تعبیر کرده است.
لزوم «حمایت معنادار» از معترضان و «حفظ فشار اقتصادی» بر رژیم
روزنامه وال استریت جورنال اما با توجه به تحولات یکی دو روز اخیر، به نحوی پرسش پایانی نیویورک تایمز را پاسخ داده است.
این روزنامه با اشاره به بازگشت نیروهای ضد شورش و لباسشخصی به خیابانها، بازداشت برخی معترضان و حتی شلیک تیر جنگی در کنار گاز اشکآور در برخی مناطق، نسبت به احتمال گسترش اقدامات سرکوبگرانه حکومت، در صورت ادامه و گسترش اعتراضات هشدار داده است.
مقامات تهران بازداشت ۲۱ هزار «مظنون» در طول جنگ ۱۲ روزه را تأیید کردهاند. نهادهای حقوق بشری هم ادعا میکنند که در طول شش ماه گذشته، جمهوری اسلامی بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ تن را اعدام کرده است. به باور تحلیلگران وال استریت جورنال، این سطح از سرکوب حکومتی، «اهمیت اعتراضات جاری را دوچندان میکند».
این روزنامه در عین حال، این شرایط ویژه را «فرصتی برای ایالات متحده جهت نشاندادن حمایت واقعیاش از مردم ایران» میداند.
وال استریت جورنال با اشاره به پیامهایی که وزارت خارجه ایالات متحده به زبان فارسی منتشر میکند، تأکید کرده که ایرانیانی که جانشان را در دست گرفته و در خیابانها به حکومت اعتراض میکنند، «مستحق حمایتی معنادارتر هستند». این روزنامه به عنوان مثال به نیاز به تضمین دسترسی ایرانیان به اینترنت، معرفی عوامل کمتر شناختهشدهٔ جمهوری اسلامی و اقداماتی از این دست اشاره میکند.
اجراییکردن «قانون مهسا امینی» که با هدف پاسخگو کردن مقامات و ناقضان حقوق بشر تدوین و در اردیبهشتماه ۱۴۰۳ از سوی کنگره ایالات متحده تأیید و با امضای جو بایدن تبدیل به قانون شد هم از دیگر پیشنهادات وال استریت جورنال به دونالد ترامپ است.
این روزنامه با اشاره به سکوت دولت آمریکا در سال ۲۰۰۹ در قبال سرکوب معترضان ایرانی، به امید دستیابی به توافق هستهای با جمهوری اسلامی، دونالد ترامپ را از تکرار «اشتباه باراک اوباما» برحذر میدارد.
وال استریت جورنال با تأکید بر ادامهٔ فروش نفت ایران، آنهم به میزان دو میلیون بشکه در روز بهرغم تحریمهای آمریکا، خواستار جدیت واشینگتن در اعمال فشار واقعی بر تهران، «حتی با نصف جدیتی که اخیراً در قبال کاراکاس در پیش گرفته» شده و یادآوری میکند که در حال حاضر «حفظ فشار اقتصادی بر رژیم، بیشترین اهمیت را دارد».
این روزنامه در عین حال یادآوری میکند که هنوز برای این ادعا که جمهوری اسلامی در «خطر سقوط فوری» است، زود است؛ هرچند که حکومتهای دیکتانوری معمولاً «تا لحظه فروپاشی و سقوط، پایدار و استوار به نظر میرسند».
والاستریت جورنال تحلیل خود را با تأکید بر وابستگی حیاتی علی خامنهای به درآمدهای نفتی برای حفظ وفاداری فرماندهان سپاه و اطمینان از ایستادن نیروهای سرکوبگر در مقابل هموطنانشان به پایان رسانده و نتیجهگیری کرده که در صورت قطع این شریان حیاتی رهبر جمهوری اسلامی، معلوم نیست از وفاداری این سرداران و پاسداران به نظام اثری باقی بماند.
