آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شمسی (دسامبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ میلادی) در ایران، که از بحران اقتصادی و سقوط ارزش ریال آغاز شد و به مطالبه تغییر نظام تبدیل گردید، با سرکوب شدید نیروهای امنیتی همراه بود. گزارشهای حقوق بشری نشاندهنده کشته شدن هزاران نفر و بازداشت بیش از ۵۰,۰۰۰ معترض است. بسیاری از این بازداشتیها در اردوگاههای موقت و غیررسمی، شبیه به زندان کهریزک (معروف به شرایط غیرانسانی در گذشته)، نگهداری میشوند. این مقاله بر اساس گزارشهای سازمانهایی مانند عفو بینالملل، هرانا و حقوق بشر ایران، شرایط نگهداری را بررسی میکند، با تمرکز بر شکنجه، اعترافات اجباری، محاکمههای فراقضایی، اعدام و خطر اعدام، و مقایسهای با اردوگاههای مرگ هیتلری ارائه میدهد.
تعداد بازداشتیها و مکانهای نگهداری
طبق گزارش هرانا، تا ژانویه ۲۰۲۶، بیش از ۵۰,۹۲۱ نفر بازداشت شدهاند، که این رقم احتمالاً کمتر از واقعیت است به دلیل قطع اینترنت و پنهانکاری. رسانههای رسمی تنها ۳,۰۰۰ بازداشت را تأیید کردهاند، اما سازمانهای حقوق بشری تخمین میزنند که دهها هزار نفر در بازداشت هستند. بسیاری از بازداشتیها بدون ثبت رسمی و در مکانهای موقت مانند سولههای ورزشی، سالنهای زندان، بازداشتگاههای سپاه پاسداران و مراکز غیررسمی نگهداری میشوند. مثلاً در زندان مرکزی کرج، ۸۰۰ تا ۱,۲۰۰ نفر در سالن ۲ و سوله ورزشی فشرده شدهاند، بدون تخت و با کفخوابی روی زمین سرد. کهریزک نیز به عنوان مرکز نگهداری اجساد و بازداشتیها استفاده شده، جایی که شرایط شبیه به اردوگاههای مرگ توصیف شده است. کودکان و نوجوانان نیز بازداشت شدهاند و در کانونهای اصلاح و تربیت نگه داشته میشوند، بدون دسترسی به خانواده.
شرایط نگهداری کلی، شکنجه و اعترافات اجباری
شرایط نگهداری غیرانسانی است و شامل شکنجه، ضربوشتم، محرومیت از حقوق اولیه و “ناپدیدسازی قهری” میشود. بازداشتیها اغلب بدون تماس با خانواده یا وکیل، در بلاتکلیفی نگه داشته میشوند. گزارشها از شکنجه جسمی و روانی گسترده حکایت دارد، مانند ضربوشتم، شوک الکتریکی، تهدید به تجاوز و محرومیت از خواب، که برای استخراج اعترافات اجباری استفاده میشود. رسانههای دولتی حداقل ۹۷ اعتراف اجباری را پخش کردهاند، که اغلب پس از شکنجه به دست آمده و برای توجیه اتهامات سنگین مانند “محاربه” (دشمنی با خدا) استفاده میشود. این اعترافات، که شامل اشاره به دخالت خارجی مانند اسرائیل یا آمریکا است، بخشی از کمپین پروپاگاندا برای سرکوب است. سازمان ملل و عفو بینالملل این اقدامات را نقض گسترده حقوق بشر توصیف کردهاند.
غذا
جیره غذایی ناکافی و نامطلوب است. گزارشها از وضعیت غذا به عنوان “بسیار نامطلوب” یاد میکنند، که منجر به بیماری و ضعف بازداشتیها شده است. در سولهها و اردوگاههای موقت، غذا اغلب آبکی و فاقد ارزش غذایی است، و بسیاری از زندانیان دچار سوءتغذیه میشوند. عفو بینالملل گزارش داده که بازداشتیها از غذا و آب کافی محروم هستند، که بخشی از شکنجه است.
درمان زخمیها
زخمیها اغلب از درمان محروم میشوند. نیروهای امنیتی مجروحان را از بیمارستانها ربوده و بازداشت میکنند، و پزشکان تحت فشار برای عدم درمان هستند. گزارشها از بازداشت حداقل ۳۲ پزشک و امدادگر خبر میدهد. در بیمارستانها، مأموران بر بالین مجروحان مستقر هستند و برخی زخمیها پس از درمان ربوده میشوند. عدم دسترسی به دارو و مراقبت پزشکی منجر به مرگ برخی بازداشتیها شده است. سازمان ملل گزارش داده که این اقدامات نقض حقوق پزشکی است.
محاکمههای فراقضایی، اعدام و خطر اعدام
محاکمهها اغلب فراقضایی و ناعادلانه هستند، با جلسات کوتاه (گاهی چند دقیقه) و بدون دسترسی به وکیل. اعترافات اجباری به عنوان شواهد اصلی استفاده میشود، و اتهاماتی مانند “محاربه” یا “افساد فی الارض” منجر به حکم اعدام میشود. گزارشها از اعدامهای مخفی و فراقضایی حکایت دارد، با صدها نفر در معرض خطر اعدام. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱,۵۰۰ اعدام گزارش شده، و اعتراضات منجر به افزایش این آمار شده است. سازمانهای حقوق بشری هشدار دادهاند که بازداشتیها در معرض اعدامهای جمعی و کشتار فراقضایی هستند، بدون رعایت روند قانونی.
مقایسه با اردوگاههای مرگ هیتلری
اردوگاههای مرگ نازی مانند آشویتس برای نابودی سیستماتیک طراحی شده بودند، با گرسنگی، کار اجباری، بیماری و شکنجه که میلیونها نفر را کشت. در ایران، اردوگاههای موقت شبیه کهریزک الگوهای مشابهی نشان میدهند: نگهداری انبوه بدون امکانات، محرومیت از غذا و درمان، شکنجه و پنهانکاری. هر دو سیستم برای شکستن روحیه و سرکوب استفاده میکنند، اما مقیاس نازیها (میلیونها) با ایران (هزاران) متفاوت است. در نازیها، اعترافات اجباری کمتر بود، اما شکنجه و اعدامهای جمعی مشابه است. این مقایسه نشاندهنده الگوهای استبدادی است.
شرایط نگهداری بیش از ۵۰,۰۰۰ بازداشتی دی ۱۴۰۴ در اردوگاههای موقت، نمادی از سرکوب سیستماتیک است، با تمرکز بر شکنجه، اعترافات اجباری، محاکمههای فراقضایی و خطر اعدام که منجر به مرگ و رنج میشود. جامعه جهانی باید برای تحقیقات مستقل و آزادی بازداشتیها فشار آورد تا از تکرار تاریخ جلوگیری شود.
