آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در ایران، خواستار «پایان فوری مخاصمات» در منطقه شد و گفت: «مداخله نظامی غیرقانونی نباید با راهحلی برای وضعیت حقوق بشر در ایران اشتباه گرفته شود.»
او با اشاره به اینکه «وضعیت در پی حملات نظامی اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران بیش از پیش وخیم شده است»، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من این حملات را غیرقانونی خواندهام و محکوم کردهام و از طرفین میخواهم فوراً به مخاصمات پایان دهند.»
گسترش حملات نظامی در شهرهای مختلف ایران و افزایش تنشها در منطقه
در شانزدهمین روز جنگ در خاورمیانه، تحولات نظامی و سیاسی با سرعت بیشتری ادامه یافت. حملات تازه به اهداف نظامی در شهرهای مختلف، درگیریهای نیابتی در عراق و حملات موشکی و پهپادی در کشورهای خلیج فارس نشان میدهد که جنگ همچنان در حال گسترش است و چشمانداز پایان سریع آن همچنان مبهم باقی مانده است.
موضع آمریکا درباره ادامه جنگ
در مهمترین تحول سیاسی در شانزدهمین روز جنگ، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد هنوز برای پایان دادن به جنگ با دیکتاتوری مذهبی آماده توافق نیست. او در گفتوگویی تلفنی با شبکه انبیسی نیوز تأکید کرد که پیشنهادهای ارائه شده از سوی حاکمیت برای پایان جنگ «به اندازه کافی خوب نیست».
ترامپ گفت هرگونه توافق برای پایان جنگ باید بسیار محکم و قاطع باشد و شامل کنار گذاشتن کامل جاهطلبیهای هستهای حاکمیت باشد. او همچنین تأکید کرد که واشینگتن در حال همکاری با چند کشور برای تدوین طرحی جهت تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز است.
این موضوع در حالی مطرح شده است که سپاه پاسداران تهدید کرده این گذرگاه حیاتی انرژی را در صورت ادامه جنگ مسدود خواهد کرد.
ترامپ هشدار داد اگر حاکمیت تلاش کند عبور آزاد کشتیها را مختل کند، آمریکا ممکن است در تصمیم خود برای خودداری از هدف قرار دادن تأسیسات انرژی بازنگری کند.
گمانهزنیها درباره وضعیت مجتبی خامنهای
در بخش دیگری از اظهارات خود درباره جنگ، رئیسجمهور آمریکا به وضعیت مجتبی خامنهای اشاره کرد. ترامپ گفت مشخص نیست که او هنوز زنده است یا نه.
او افزود هیچ تصویر یا مدرک معتبری از حضور او منتشر نشده است و گزارشهایی درباره زخمی شدن یا حتی مرگ او مطرح شده است.
وزیر دفاع آمریکا نیز پیشتر اعلام کرده بود که مجتبی خامنهای زخمی شده و احتمال دارد آسیب جدی دیده باشد.
حملات هوایی در شهرهای مختلف
در جبهه نظامی جنگ، ارتش اسرائیل اعلام کرد موج تازهای از حملات گسترده را علیه اهدافی در غرب کشور آغاز کرده است.
به دنبال این حملات گزارشهایی از شنیده شدن انفجار در شهرهای اصفهان، خمین، همدان، دزفول و همچنین مناطقی در غرب تهران منتشر شد.
صبح یکشنبه ۲۴ اسفند گزارش شد که بین ساعت ۶:۱۵ تا ۶:۳۰ چندین انفجار در نقاط مختلف اصفهان شنیده شده است. شاهدان اعلام کردند دستکم ۱۰ تا ۱۵ انفجار در مدت کوتاهی رخ داده و صدای جنگندهها نیز در آسمان شهر شنیده شده است.
در دزفول نیز انفجارهای شدید گزارش شد و بخشهایی از شهر در دود سنگین فرو رفت. برخی گزارشها حاکی از آن است که پایگاه چهارم شکاری هدف حمله قرار گرفته است.
در همین روز گزارشهایی از حمله هوایی به شهر شیراز نیز منتشر شد. تصاویر منتشر شده انفجارهای بزرگی را در برخی نقاط این شهر نشان میدهد.
همچنین گزارشهایی از هدف قرار گرفتن اهدافی در شهر تبریز منتشر شده است.
حمله آمریکا به جزیره خارک
در یکی دیگر از تحولات مهم جنگ، ارتش آمریکا اعلام کرد حملهای سنگین به جزیره خارک انجام داده است.
به گفته دونالد ترامپ، در این عملیات تقریباً تمامی اهداف نظامی در این جزیره نابود شدهاند. او تأکید کرد که تأسیسات نفتی جزیره عمداً هدف قرار نگرفته است.
ترامپ گفت این تصمیم برای جلوگیری از پیامدهای اقتصادی گستردهتر جنگ و جلوگیری از آسیب به زیرساختهای انرژی اتخاذ شده است.
گسترش جنگ به عراق
در حالی که جنگ در داخل کشور ادامه دارد، درگیریها در عراق نیز افزایش یافته است.
منابع امنیتی عراق اعلام کردند سفارت آمریکا در بغداد هدف حمله یک پهپاد قرار گرفته است. این حمله چند ساعت پس از حملات جداگانه به مواضع گروه شبهنظامی کتائب حزبالله رخ داد.
در جریان این حملات سه عضو این گروه از جمله یک فرمانده کشته شدند. همچنین گزارشهایی منتشر شده است که نشان میدهد یکی از فرماندهان ارشد این گروه زخمی شده است.
پس از این تحولات، سفارت آمریکا در بغداد از شهروندان آمریکایی خواست فوراً عراق را ترک کنند و از مراجعه به سفارت یا کنسولگری آمریکا در اربیل خودداری کنند.
حملات موشکی و پهپادی در خلیج فارس
همزمان با ادامه جنگ، چند کشور حوزه خلیج فارس نیز از حملات موشکی و پهپادی خبر دادهاند.
عربستان سعودی اعلام کرد سامانههای پدافندی این کشور شش موشک بالستیک را بر فراز استان الخرج رهگیری کردهاند. این منطقه محل استقرار پایگاه هوایی پرنس سلطان است که نیروهای آمریکایی نیز از آن استفاده میکنند.
در کویت نیز چند حمله پهپادی به فرودگاه بینالمللی این کشور گزارش شد که به سامانه راداری آن آسیب رساند و باعث بسته شدن موقت حریم هوایی شد.
در امارات متحده عربی نیز یک پهپاد در امیرنشین فجیره رهگیری شد و سقوط بقایای آن موجب آتشسوزی و زخمی شدن یک نفر شد.
قطر نیز اعلام کرد چهار موشک بالستیک و چند پهپاد را رهگیری کرده است.
واکنشهای سیاسی منطقهای
در بخش دیگری از تحولات جنگ، وزیر خارجه حاکمیت در گفتوگویی با همتای فرانسوی خود مدعی شد آمریکا و اسرائیل عامل ناامنی در منطقه هستند.
او از کشورهای دیگر خواست از اقداماتی که موجب تشدید درگیری میشود خودداری کنند.در همین حال رسانه الشرق الاوسط گزارش داد که حماس از دیکتاتوری مذهبی خواسته است کشورهای همسایه در خلیج فارس را هدف قرار ندهد.
چشمانداز ادامه جنگ
مجموع این تحولات نشان میدهد که با گذشت شانزده روز از آغاز جنگ، دامنه درگیریها همچنان در حال گسترش است.
حملات هوایی در شهرهای مختلف، درگیریهای نیابتی در عراق و حملات موشکی در کشورهای خلیج فارس نشان میدهد که جنگ از مرزهای اولیه خود فراتر رفته است.
در چنین شرایطی، در حالی که فشار نظامی بر حاکمیت افزایش یافته، خطر گسترش جنگ به سراسر منطقه خاورمیانه همچنان جدی است و چشمانداز پایان سریع جنگ هنوز روشن به نظر نمیرسد.
هشدار درباره خطر تکرار جنایات گسترده توسط دیکتاتوری حاکم
در نشست شصتویکم شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد که از ۲۳ فوریه تا ۲ آوریل ۲۰۲۶ برگزار میشود، چندین سازمان بینالمللی با ارائه یک بیانیه مشترک نسبت به وضعیت حقوق بشر در دیکتاتوری حاکم هشدار دادند. در این بیانیه تأکید شده است که جامعه بینالمللی باید برای جلوگیری از تکرار جنایات گسترده و افزایش نقض حقوق بشر توسط دیکتاتوری حاکم اقدام فوری انجام دهد.
بیانیه مشترک در شورای حقوق بشر
در چارچوب بند چهار دستور کار نشست شصتویکم شورای حقوق بشر، چندین سازمان غیردولتی دارای مقام مشورتی ویژه بیانیهای مشترک ارائه کردهاند. این بیانیه از سوی سازمانهایی از جمله انجمن بینالمللی حقوق بشر زنان، انجمن بینالمللی برای برابری زنان، ادموند رایس اینترنشنال و چند سازمان دیگر تنظیم شده است. دبیرکل سازمان ملل این بیانیه کتبی را دریافت کرده و مطابق با قطعنامه ۱۹۹۶/۳۱ شورای اقتصادی و اجتماعی، آن را برای بررسی در اختیار شورای حقوق بشر قرار داده است. در این بیانیه تأکید شده است که جامعه بینالمللی باید از تکرار جنایات گسترده جلوگیری کند و اقدامات مؤثری برای حفاظت از حقوق مردم انجام دهد.
هشدار درباره وضعیت حقوق بشر
در متن بیانیه ارائهشده در شورای حقوق بشر آمده است که جامعه ایران با یکی از شدیدترین بحرانهای حقوق بشری در سالهای اخیر روبهرو است. این بیانیه به اعتراضات سراسری که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد اشاره میکند. بر اساس این گزارش، پاسخ مقامات به این اعتراضات شامل کشتارهای غیرقانونی گسترده، بازداشتهای دستهجمعی و قطع گسترده اینترنت بوده است.
در بیانیه آمده است که قطع ارتباطات برای جلوگیری از مستندسازی رخدادها انجام شده است. همچنین گزارشهای تأییدشده نشان میدهد نیروهای امنیتی از مهمات جنگی علیه معترضان غیرمسلح استفاده کردهاند. این بیانیه اعلام میکند که اطلاعات معتبر از کشته شدن هزاران نفر و بازداشت بیش از ۵۰ هزار نفر در هفتههای اخیر حکایت دارد.
نگرانی درباره خطر اعدام زندانیان
بیانیه ارائهشده در شورای حقوق بشر همچنین نسبت به وضعیت زندانیان سیاسی ابراز نگرانی کرده است. در این بیانیه آمده است که بسیاری از زندانیان سیاسی در خطر جدی اعدام قرار دارند. در میان این افراد، نامهایی از جمله زهرا طبری، احسان فریدی و محمدجواد وفاییثانی ذکر شده است. همچنین نگرانیهایی درباره وضعیت مریم اکبریمنفرد مطرح شده است. در این بیانیه آمده است که دادرسیهای تسریعشده و غیرشفاف، عدم دسترسی به وکیل و استفاده از اعترافات اجباری خطر وقوع اعدامهای بیشتر را افزایش داده است.
اشاره به کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷
در بیانیه ارائهشده در شورای حقوق بشر به کشتار گسترده زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ نیز اشاره شده است. بر اساس این گزارش، بیش از ۳۰ هزار زندانی سیاسی در آن سال اعدام شدند. در این بیانیه آمده است که این اعدامها پس از صدور حکم از سوی خمینی انجام شد و گروههایی از زندانیان سیاسی هدف قرار گرفتند.
همچنین در این بیانیه به تشکیل هیئتهایی برای بازجویی از زندانیان و تعیین سرنوشت آنها اشاره شده است. در ادامه این گزارش آمده است که بسیاری از قربانیان در گورهای دستهجمعی دفن شدند و سرنوشت آنها برای سالها پنهان باقی ماند.
نگرانی درباره تخریب گورهای جمعی
در این بیانیه همچنین به موضوع تخریب مکانهای مرتبط با قربانیان اشاره شده است. بر اساس گزارشهای ارائهشده، در سال ۲۰۲۵ بخشی از آرامستان بهشتزهرا در تهران که به عنوان محل دفن برخی قربانیان شناخته میشود تخریب شده است. چندین گزارشگر ویژه سازمان ملل در نامهای به مقامات نسبت به تخریب این مکانها ابراز نگرانی کردهاند.
در این نامه تأکید شده است که چنین مکانهایی ممکن است بقایای افرادی را در خود داشته باشند که هنوز به عنوان ناپدیدشدگان قهری ثبت شدهاند. در بیانیه شورای حقوق بشر تأکید شده است که حفاظت از این مکانها برای روشن شدن حقیقت و پاسخگویی قضایی در آینده اهمیت دارد.
توصیههای مطرح شده در شورای حقوق بشر
در پایان بیانیه ارائهشده در نشست شورای حقوق بشر، مجموعهای از توصیهها برای اقدام جامعه بینالمللی مطرح شده است.
ماده ۱: اقدام فوری برای جلوگیری از وقوع کشتارهای گسترده و توقف اعدامها.
ماده ۲: بازنگری کشورها در روابط عادی با مقامات تا زمان رفع خطر نقضهای جدی حقوق بشر.
ماده ۳: محکوم کردن علنی فراخوانها برای خشونتهای دستهجمعی و تکرار اعدامهای گذشته.
ماده ۴: حمایت از مکانیسمهای بینالمللی پاسخگویی، از جمله هیئت حقیقتیاب و گزارشگر ویژه.
ماده ۵: تشویق شورای امنیت برای ارجاع پرونده به دیوان کیفری بینالمللی.
ماده ۶: ایجاد یا تقویت سازوکارهای بینالمللی برای پاسخگویی قضایی.
ماده ۷: استفاده از صلاحیت قضایی جهانی برای تعقیب عاملان جنایات بینالمللی.
ماده ۸: حفاظت از قربانیان، بازماندگان و کسانی که نقضها را مستند میکنند.
ماده ۹: حفظ شواهد و جلوگیری از تخریب گورهای جمعی و مکانهای مرتبط با جنایات.
هشدار پایانی در نشست شورای حقوق بشر
در پایان بیانیه ارائهشده در نشست شورای حقوق بشر تأکید شده است که عدم اقدام جامعه بینالمللی در گذشته به وقوع جنایات گسترده کمک کرده است. در این بیانیه آمده است که امروز نشانههای هشداردهنده بار دیگر دیده میشود و جامعه بینالمللی باید برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی اقدام کند. این بیانیه تأکید میکند که کشورها مسئولیت قانونی و اخلاقی دارند برای حفاظت از جان انسانها و جلوگیری از نقضهای گسترده حقوق بشر اقدام فوری انجام دهند.
