آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
هفتهنامۀ فرانسوی اکسپرس باور دارد که از نظر رژیم جمهوری اسلامی، تمامی جزایر متعلق به ایران در خلیج فارس میتوانند سلاحی مهم در جنگی نامتقارن باشند. به همین دلیل نیز ممکن است جزیرۀ بزرگ قشم بعد از خارگ هدف حملات آمریکا قرار گیرد.
زمانی بود که حکومت جمهوری اسلامی رویای تبدیل جزیرۀ قشم به رقیب دبی را در سر داشت.
این بزرگترین جزیرۀ خلیج فارس که به درازای تقریباً صد کیلومتر در نزدیکی تنگۀ هرمز خفته است، با طبیعت شگفتانگیز خود همه خصوصیات لازم را برای جذب گردشگر از سراسر جهان دارد. قشم حتی در سال ۲۰۱۷ به خاطر میراث طبیعی استثنایی خود در فهرست یونسکو ثبت شد.
اما اینک، با ادامۀ جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قشم بیشتر به یک هدف بالقوۀ نظامی تبدیل شده است.
پایگاه دریایی سپاه پاسداران
درست یک هفته پیش – ۱۷ اسفند – عباس عراقچی، وزیر خارجه، در شبکۀ ایکس نوشت: «آمریکا با حمله به یک تأسیسات آبشیرینکن در جزیرۀ قشم، مرتکب جنایتی آشکار و از سر استیصال شد. در پی این حمله، تأمین آب در ۳۰ روستا با اختلال مواجه شده است.»
اما این ادعا از سوی واشنگتن تأیید نشد، با اینحال یک روز بعد، ایران تأسیسات مشابهی را در بحرین هدف قرار داد.
اگرچه آب شیرینشده برای ایران به اندازه کشورهای خلیج فارس مسئلهای حیاتی نیست، اما آب به طور کلی در تمامی این منطقه یک عامل استراتژیک و تعینکننده محسوب میشود. با اینهمه، به نوشتۀ اکسپرس، زیرساختهای نفتی قشم مهمتر از تأسیسات آبشیرینکن است. در سال ۲۰۲۲، نخستین پالایشگاه تخصصی برای فرآوری نفت فوقسنگین در این جزیره افتتاح شد.
اخیراً ویدئوهایی در رسانههای مخالف رژیم پخش شده که ظاهراً آتشسوزی در مخازن سوخت نزدیک فرودگاه قشم را نشان میدهد. اما واشنگتن یا تلآویو هیچ حرفی در این باره نزدهاند. با اینحال مجلۀ اکسپرس معتقد است که احتمال حمله به قشم کم نیست زیرا این جزیره در گلوگاه تنگه هرمز قرار دارد. همچنین قشم روبروی بندرعباس قرار گرفته که یکی از مراکز اصلی نیروی دریایی ایران بهشمار میآید.
بر اساس مشاهدات «مؤسسه مطالعه جنگ» در واشنگتن، قشم میزبان یک پایگاه دریایی سپاه پاسداران نیز هست که قایقهای تندرو کوچک و بسیار چابک را در خود جای داده است. و بالاخره یک پایگاه پرتاب پهپاد و ذخایری از موشک و مین دریایی هم در دل جزیره نهفته که البته مدتهاست از سوی آمریکاییها شناسایی شده است.
دفاع غیرمتمرکز
به نوشتۀ اکسپرس، جمهوری اسلامی از بیست سال قبل خود را برای سناریوی آشوب منطقهای آماده کرده است. دکترین دفاعی که در سال ۲۰۰۶ توسط علی خامنهای تدوین شد، پیشبینی میکرد که اگر ایران آغازگر جنگ نباشد، در پاسخ به «دشمن»، تنگۀ هرمز احتمالاً بسته خواهد شد تا جریان انرژی «بهطور جدی مختل» گردد.
در نتیجه، بخش بزرگی از ساختار دفاعی ایران بر همین اساس طراحی شده است. علیرضا نادر، تحلیلگر مستقل ایرانی در آمریکا، میگوید: «تمام استانها و جزایر ایران مانند قشم در یک راهبرد دفاع غیرمتمرکز (یا پراکنده) ادغام شدهاند. این دکترین به تابآوری حکومت کمک میکند، زیرا تداوم عملیات را حتی در صورت حذف رهبران یا مراکز تصمیمگیری تضمین میکند.»
در فاصله ۱۲۰ کیلومتری قشم، جزیرۀ خارگ، به تازگی هدف حملات آمریکا قرار گرفت و نزدیک به ۹۰ هدف نظامی بمباران شد. دونالد ترامپ همچنین تهدید کرده است که اگر تهران انسداد تنگه هرمز را برطرف نکند، زیرساختهای نفتی خارگ را نابود خواهد کرد.
اما دو روز پیش از ترامپ، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس هشدار داده بود که اگر آمریکا و اسرائیل به جزایر خلیج فارس حمله کنند، ایران «خویشتنداری نشان نخواهد داد» و «خون متجاوزان را خواهد ریخت.»
اکسپرس معتقد است که در نقشۀ جنگ تهران، تمامی۱۳ جزیرۀ متعلق به ایران در خلیج فارس باید سلاحی تعیینکننده در جنگی نامتقارن باشد.
گلوگاه حیاتی ۹۰ درصد صادرات نفت ایران، زیر فشار
جزیره خارک که آمریکا اعلام کرد مواضع نظامی آن را هدف قرار داده، مرکز اصلی صادرات نفت ایران است و حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی جمهوری اسلامی از این جزیره عبور میکند. موضوعی که باعث شده حمله به آن از سالها پیش یکی از حساسترین سناریوها برای بازار انرژی و حکومت ایران به شمار برود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شنبه ۲۳ اسفند در شبکههای اجتماعی نوشت ایالات متحده «تمام اهداف نظامی» در خارک را «کاملا نابود کرده» و هشدار داد اگر جمهوری اسلامی همچنان در کشتیرانی در تنگه هرمز اخلال ایجاد کند، زیرساختهای نفتی نیز میتوانند هدف حمله قرار گیرند.
دادههای سامانههای نظارتی تانکر ترکر و کپلر نشان میدهند ایران، که پیش از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا در ۹ اسفند، تولید نفت خود را بالا برده بود، همچنان روزانه بین ۱.۱ تا ۱.۵ میلیون بشکه نفت صادر میکند.
در همین حال، بازارها بهدقت در پی هر نشانهای از آسیب به شبکه خطوط لوله، پایانهها و مخازن ذخیرهسازی خارک هستند. زیرا حتی یک اختلال محدود هم میتواند فشار بر بازار جهانی نفت را افزایش دهد.
پس از حمله آمریکا به زیرساختهای نظامی خارک و تهدید ترامپ درباره هدف قرار دادن تاسیسات نفتی این جزیره، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیای سپاه پاسداران واکنش نشان داد و گفت «همانطور که قبلا اخطار داده بودیم»، در صورت حمله به زیرساختهای نفتی، اقتصادی و انرژی ایران، «پاسخ فوری» داده خواهد شد.
از سوی دیگر، مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهایی خبر دادند حکومت با نگه داشتن اجباری کارمندان بخش نفت و پتروشیمی در خارک، به آنها اجازه خروج نمیدهد.
یک مخاطب در این زمینه گفت: «کارمندان و کارگران پتروشیمی و نفت همه در جزیره خارک هستند و میخواهند از آنجا خارج شوند اما حکومت اجازه خروج به آنها نمیدهد و آنجا گیر افتادهاند.»
این مخاطب از در خطر قرار داشتن جان این کارمندان گفت.
جمهوری اسلامی با آغاز جنگ از حضور شهروندان در اماکن عمومی نظیر بیمارستانها به عنوان سپر انسانی استفاده کرده است.
خارک؛ نقطه حساس صادرات نفت ایران
جزیره خارک در ۲۶ کیلومتری سواحل ایران و حدود ۴۸۳ کیلومتری شمال غرب تنگه هرمز قرار دارد. موقعیتی که به نفتکشهای عظیم امکان میدهد در آبهای عمیق اطراف آن پهلو بگیرند، در حالی که آبهای ساحلی ایران برای این کشتیها بیش از حد کمعمق است.
دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایهگذاری در پیکرینگ انرژی پارتنرز (Pickering Energy Partners)، گفته است که اگر زیرساخت خارک از کار بیفتد، دو میلیون بشکه در روز «برای همیشه» از بازار خارج میشود؛ نه فقط تا زمان بازگشایی مسیرهای دریایی.
به گفته تحلیلگران، اهمیت خارک فقط به نقش آن در صادرات نفت ایران محدود نمیشود، بلکه به این دلیل هم مهم است که هر آسیب به آن میتواند عرضه جهانی را در بحبوحه بحران تنگه هرمز، بیش از پیش مختل کند.
رسانهها در ایران گزارش دادند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ۲۳ اسفند هشدار دادند هرگونه حمله به زیرساختهای نفتی و انرژی ایران، با حمله متقابل به زیرساختهای انرژی شرکتهای نفتی همکار با آمریکا در منطقه پاسخ داده خواهد شد.
پاتریک دیهان، تحلیلگر بازار انرژی، به خبرگزاری رویترز گفت: «این تحول میتواند تنش را بیشتر کند، زیرا ایران ممکن است در چنین شرایطی احساس کند چیز کمتری برای از دست دادن دارد و به سمت تشدید بیشتر بحران حرکت کند.»
چین، مشتری اصلی نفت خارک
بخش مهمی از نفت صادراتی خارک راهی چین میشود. کشوری که بزرگترین واردکننده نفت خام جهان به شمار میرود و در پی اختلالات اخیر در خاورمیانه، اقداماتی از جمله ممنوع کردن صادرات سوخت پالایششده را برای حفظ ذخایر خود در پیش گرفته است.
بر اساس دادههای کپلر، نفت ایران از ابتدای سال تاکنون ۱۱.۶ درصد از واردات دریایی چین را تشکیل داده است. این نفت عمدتا به پالایشگاههای مستقل فروخته میشود که به دلیل تخفیفهای قابل توجه ناشی از تحریمهای آمریکا، خریدار نفت ایران بودهاند.
ایران از آغاز سال تاکنون در روز ۱.۷ میلیون بشکه نفت خام صادر کرده که از این میزان، ۱.۵۵ میلیون بشکه در روز از طریق خارک صادر شده است.
پیش از جنگ، صادرات نفت ایران در بهمن و اسفند به حدود ۲.۱۷ میلیون بشکه در روز رسیده بود و در اواخر بهمن ماه رکورد ۳.۷۹ میلیون بشکه در روز را ثبت کرده بود.
بر اساس گزارشها به نقل از دادههای کپلر، ظرفیت ذخیرهسازی خارک حدود ۳۰ میلیون بشکه است و در اوایل اسفند حدود ۱۸ میلیون بشکه نفت خام در آن ذخیره شده بود.
تصاویر ماهوارهای بررسیشده از سوی تانکر ترکر نیز نشان میدهند چندین نفتکش بسیار بزرگ ۲۰ اسفند در خارک در حال بارگیری بودهاند.
ایران سومین تولیدکننده بزرگ اوپک است و حدود ۴.۵ درصد از عرضه جهانی نفت را تامین میکند.
تولید این کشور حدود ۳.۳ میلیون بشکه در روز نفت خام، بهعلاوه ۱.۳ میلیون بشکه در روز میعانات گازی و سایر مایعات نفتی است.
