آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
حملات هوایی که پیشتر زیرساختهای نظامی در یک جزیره کوچک ایرانی در خلیج فارس را هدف قرار دادهاند، اگر تأسیسات نفتی را در این جزیره در آینده هدف قرار دهند، اقتصاد جهانی را ممکن است با شوک جدی مواجه سازند.
جزیره خارک محور اصلی برای صادرات نفت ایران و در نتیجه برای اقتصاد این کشور است. هر حملهای به زیرساختهای انرژی این جزیره میتواند پیامدهای جدی برای بازارهای جهانی نفت داشته باشد که همین حالا هم در لبه بحران قرار گرفتهاند.همزمان با ادامه جنگ در خاورمیانه و بستهماندن تنگه هرمز بهعنوان یکی از مسیرهای کلیدی حملونقل انرژی جهان، روز دوشنبه نگرانیها از بروز یک بحران گسترده تر انرژی شدت گرفت. در شرایط عادی حدود ۲۰ درصد تجارت نفت جهان از این تنگه عبور میکند.
اکنون نگاهها به جزیره خارک، اصلیترین مرکز صادرات نفت ایران، دوخته شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید کرده اگر تهران اجازه ازسرگیری تردد کشتیها را از تنگه هرمز ندهد، زیرساخت نفتی این جزیره را هدف قرار میدهد، اقدامی که واشنگتن تاکنون از انجام آن خودداری کرده است.
چرا جزیره خارک برای شبکه نفتی ایران حیاتی است؟
اهمیت جزیره خارک از نقش آن بهعنوان مرکز سامانه صادراتی ایران ناشی میشود. نزدیک به ۹۰ درصد صادرات نفتخام ایران از طریق این جزیره انجام میشود و بخش قابل توجهی از آن راهی چین و دیگر بازارهای آسیایی میشود.جزیره خارک در شمال خلیج فارس قرار دارد و با آنکه نسبتا کوچک است، یعنی طولی حدود ۸ کیلومتر و عرضی برابر با ۴ تا ۵ کیلومتر دارد، اما زیرساختهای گستردهای از جمله مخازن ذخیرهسازی، خطوط لوله و پایانههای بارگیری دریایی را در خود جای داده است.
برخی از بزرگترین میدانهای نفتی ایران پیش از بارگیری نفت خام توسط تانکرها، بهوسیله خطوط لوله در این نقطه به هم میرسند.
صادرات نفت همچنان یکی از اصلیترین منابع درآمدی دولت ایران است و به همین دلیل جزیره خارک یک دارایی راهبردی برای اقتصاد این کشور به شمار میرود.
پایانههای این جزیره قادرند روزانه حدود ۱.۳ تا ۱.۶ میلیون بشکه نفتخام بارگیری کنند، ظرفیتی که بهدلیل دسترسی به آبهای عمیق و امکان پهلوگیری ابرنفتکشها ایجاد شده است.
بر اساس تحلیل شرکت بانکداری «جیپی مورگان چیس»، در روزهای پیش از تشدید تنشها در منطقه، ایران صادرات خود را از جزیره خارک تا سطح تاحدودی بیسابقهای بالا برده بود.
بر اساس این تحلیل، در فاصله ۱۵ تا ۲۰ فوریه، حجم محمولهها از سه میلیون بشکه در روز نیز فراتر رفته بود، رقمی که نشان میدهد تهران به احتمال برای پیشدستی در برابر اختلالات احتمالی، صادرات را شتاب داده بود.
هفته گذشته آمریکا و اسرائیل اعلام کردند مواضع نظامی در این جزیره را هدف حملات خود قرار دادهاند.
ترامپ در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت آمریکا داراییهای نظامی این جزیره را «کاملا نابود» کرده است.
او هشدار داد اگر ایران برای تردد کشتیها در تنگه هرمز مشکلی ایجاد کند، واشنگتن ممکن است در تصمیم خود برای هدف قرار ندادن زیرساختهای نفتی این جزیره تجدیدنظر کند.رسانههای ایران بعدتر گزارش دادند که تهران هشدار داده است اگر تاسیسات این کشور هدف قرار گیرند، علیه زیرساختهای انرژی مرتبط با شرکتهای آمریکایی در منطقه، دست به تلافی خواهد زد.
پیامدهای اقتصادی جهانی
به گفته تحلیلگران، حمله به پایانههای صادراتی جزیره خارک میتواند روزانه حدود ۱.۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت را از عرضه جهانی حذف کند.
به گفته روکایا ابراهیم، استراتژیست کالا در شرکت پژوهشی سرمایهگذاری «بیسیای» این کاهش میتواند معادل حدود ۳ تا ۴ درصد از تجارت جهانی نفتخام دریایی باشد.
بهنظر کارشناسان، اقتصادهای آسیایی از جمله چین به شکل ویژه در معرض این شوک قرار دارند، زیرا بهشدت به محمولههای نفتی صادراتی از خاورمیانه وابستهاند.ابراهیم گفت: «حمله به زیرساختهای نفتی جزیره خارک نهتنها ظرفیت صادرات نفت ایران را تضعیف میکند، بلکه خطر حملات گستردهتر به زیرساختهای انرژی در کل منطقه را هم بالا میبرد.»
او در ادامه گفت چنین سطحی از تنش میتواند قیمت نفت را به نزدیکی ۱۲۰ دلار برای هر بشکه برساند.
به گفته جیم رید، رئیس جهانی پژوهش اقتصاد کلان در دویچهبانک، از آغاز جنگ تاکنون، قیمت نفت خام برنت بهطور چشمگیریحدود ۴۲ درصد افزایش داشته و شاخص وست تگزاس اینترمیدیت نیز با جهش ۴۷ درصدی مواجه شده است.
خطر تلافیهای گستردهتر
تحلیلگران هشدار میدهند مهمترین خطر، گسترش درگیریها و هدف قرار دادن طیف وسیعتری از زیرساختهای انرژی در سراسر منطقه است. از جمله این اهداف احتمالی میتواند خطوط لولهای باشد که برای دور زدن تنگه هرمز طراحی شدهاند.ابراهیم گفت: «بهویژه حمله به خط لوله شرقـغرب عربستان سعودی و خط لوله نفتخام ابوظبی در امارات عربی متحده، که هر دو برای تغییر مسیر جریان نفت مختلشده بر اثر بستهشدن تنگه هرمز استفاده میشوند، ضربه قابل توجهی خواهد بود.»
تیم تحقیقاتی بخش کالا در «جیپی مورگان» تخمین زده است حمله به جزیره خارک بهاحتمال زیاد میتواند به اقدامهای تلافیجویانه در تنگه هرمز یا علیه تاسیسات بزرگ انرژی در منطقه منجر شود.
این بانک چند مرکز مهم نفتی با اهمیت راهبردی را که میتوانند در معرض خطر باشند، برجسته کرده است که میتوان پایانه راس تنوره عربستان سعودی، تاسیسات بقیق و بندر فجیره در امارات عربی متحده اشاره کرد.
اختلال در فعالیت هر یک از این تاسیسات میتواند عرضه جهانی نفت را باز هم محدودتر کند.
همزمان تحلیلگران میگویند استفاده کشورهای تولیدکننده نفت از ظرفیت تولید اضافی فقط میتواند تا حد محدودی از فشارها بکاهد.
بخش عمده ظرفیت ذخیره جهان در اختیار اعضای اوپک است که صادرات آنها نیز به عبور از تنگه هرمز وابسته است.
ابراهیم گفت: «تا زمانی که تنگه هرمز دوباره باز نشود، رساندن این ظرفیت مازاد به بازارهای جهانی کار آسانی نخواهد بود.»
در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؟
هنوز روشن نیست که آمریکا در نهایت تصمیم به هدف قرار دادن زیرساختهای نفتی جزیره خارک بگیرد یا خیر.
اما همین احتمال بهتنهایی بر نگرانیهای رو به افزایش در بازارهای جهانی افزوده است، زیرا سرمایهگذاران تحولات پیرامون تنگه هرمز را با دقت دنبال میکنند.
ابراهیم گفت: «تاثیر این بحران بر رشد اقتصاد جهانی تا حد زیادی به مدت زمان درگیری و اینکه آیا تنگه هرمز همچنان بسته میماند یا خیر، بستگی خواهد داشت.»
او در ادامه گفت: «اختلال طولانیمدت در عرضه نفت میتواند انتظارات تورمی را بالا ببرد، بر بازارهای جهانی تاثیر بگذارد و به تقویت دلار آمریکا بینجامد.»
