روبیو: توافق بد با ایران بدتر از نداشتن توافق است
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، سهشنبه 12 خرداد هشدار داد اگر ایران بر بستن تنگه هرمز پافشاری کند، محاصره آمریکا ادامه خواهد یافت. او همزمان تاکید کرد هرگونه کاهش تحریمها علیه تهران تنها در صورت ارائه «تعهدات واقعی» در پرونده هستهای ممکن خواهد بود.
روبیو در جلسه استماع کمیته روابط خارجی سنای آمریکا گفت: «توافق بد با ایران بدتر از نداشتن توافق است.» او افزود واشینگتن اکنون با تهران درباره موضوعاتی در پرونده هستهای مذاکره میکند که ایران پیشتر حاضر به گفتوگو درباره آنها نبود.
وزیر خارجه آمریکا گفت ایران که مدتها از مذاکره درباره برنامه هستهای خود خودداری میکرد، اکنون موضعش را تغییر داده و وارد روند مذاکراتی شده است. به گفته او، تهران حتی با مذاکره درباره کنار گذاشتن برنامه هستهای نیز موافقت کرده است.
روبیو تاکید کرد واشینگتن اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند و پشت آن پنهان شود. او در ادامه ابراز امیدواری کرد که مذاکرات درباره تنگه هرمز به نتیجهای قابل قبول برسد.
او همچنین اظهار داشت که توان بازدارندگی متعارف ایران بهطور قابل توجهی فرسوده شده است. به گفته روبیو، ساختار تصمیمگیری در ایران نیز دچار شکافهایی شده و دریافت پاسخ از رهبران ایران گاه چند روز زمان میبرد.
وزیر خارجه آمریکا در ادامه، هرگونه کاهش تحریمها را به پیشرفت واقعی در پرونده هستهای مشروط دانست و گفت: «ما صرفا به دلیل باز شدن تنگه هرمز تحریمها را کاهش نخواهیم داد.» او افزود ایران به دلیل غنیسازی اورانیوم در سطوح بالا تحت تحریم قرار دارد و واشینگتن پیش از هرگونه کاهش فشار اقتصادی، خواهان تعهدات واقعی هستهای از سوی تهران است.
روبیو همچنین گفت هیچ کشوری، از جمله چین و روسیه، از ادامه بسته بودن تنگه هرمز حمایت نمیکند. او افزود: «اگر ایران با توقف حملات به کشتیها موافقت کند، محاصره پایان مییابد.» به گفته او، دلیل محاصره آمریکا ادامه بستن تنگه هرمز از سوی ایران است.
این اظهارات روبیو در حالی مطرح شد که او روز سهشنبه در دو جلسه استماع جداگانه در مجلس نمایندگان و سنای ایالات متحده حاضر شد و با پرسشهای گستردهای درباره تلاشهای دیپلماتیک شکننده دولت دونالد ترامپ و تنشهای اخیر میان واشینگتن و تهران روبهرو شد.
جلسه استماع در اصل برای بررسی درخواست بودجه سالانه وزارت خارجه آمریکا برگزار شده بود، اما تمرکز آن به سرعت به آتشبس شکننده میان واشینگتن و تهران کشیده شد. آتشبسی که پس از حملات متقابل اخیر میان دو طرف، بیش از پیش تحت فشار قرار گرفته است.
روبیو و شماری از مقامهای دولت ترامپ در این جلسات از تصمیم رئیسجمهوری آمریکا برای آغاز جنگ دفاع کردند. تصمیمی که با وجود وعدههای پیشین ترامپ برای پرهیز از «جنگهای بیپایان» در خاورمیانه اتخاذ شده است.
وزیر خارجه آمریکا برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ با ایران در 28 فوریه است که در جلسه علنی کنگره حاضر میشود، هرچند چند روز پس از نخستین حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در یک نشست محرمانه نیز به نمایندگان توضیحاتی داده بود.
وزیر خارجه ایالات متحده در آن نشست با انتقاد شدید دموکراتها به دلیل اقدام نظامی بدون کسب مجوز قبلی از کنگره روبهرو شد. با این حال، همزمان حمایت گسترده جمهوریخواهان حامی برخورد سختگیرانه با یکی از قدیمیترین دشمنان آمریکا را نیز به دست آورد.اظهارات آقای روبیو در حالی مطرح میشود که پس از هفتهها درگیری نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل، تلاشهای دیپلماتیک برای رسیدن به توافقی موقت همچنان ادامه دارد. در روزهای اخیر، گزارشهای متناقضی درباره پیشرفت مذاکرات منتشر شده و در حالی که برخی رسانههای ایرانی از کند شدن روند گفتوگوها خبر دادهاند، مقامهای آمریکایی میگویند تماسها همچنان برقرار است.آقای روبیو در جلسه کمیته روابط خارجی سنا گفت نشانههایی وجود دارد که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، «بیش از گذشته» در روند مذاکرات دخالت دارد، هرچند به گفته او، ارتباطات از طریق واسطهها و بهصورت مکتوب انجام میشود.
اختلاف بر سر تنگه هرمز و تحریمها
یکی از محورهای اصلی جلسه، موضوع تنگه هرمز و احتمال کاهش تحریمهای ایران بود.
کریس مورفی، سناتور دموکرات، از روبیو پرسید آیا واشنگتن حاضر است در ازای بازگشایی تنگه هرمز بخشی از تحریمها را لغو کند یا نه.وزیر خارجه آمریکا در پاسخ گفت چنین پیشنهادی مطرح نشده و کاهش تحریمها تنها در صورت «امتیازهای بزرگ» ایران در موضوع برنامه هستهای و اورانیوم غنیشده امکانپذیر خواهد بود.
او گفت: «آیا فقط در ازای بازگشایی تنگه هرمز تحریمی برداشته میشود؟ نه، چنین چیزی مطرح نشده و ارائه نشده است.»
به گفته منابع نزدیک به مذاکرات، یکی از مهمترین اختلافها همچنان بر سر سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران، نحوه کاهش تحریمها و وضعیت تنگه هرمز است. ایران خواهان دسترسی به بخشی از داراییهای بلوکهشده و کاهش فشار اقتصادی شده، در حالی که واشنگتن میگوید هرگونه لغو تحریمها منوط به امتیازهای جدی تهران در برنامه هستهای خواهد بود.بسته شدن عملی تنگه هرمز پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، طی هفتههای گذشته باعث افزایش شدید قیمت جهانی نفت و نگرانی درباره اختلال در بازار انرژی شده است. آمریکا و کشورهای اروپایی نگراناند که ادامه بحران، اقتصاد جهانی را با شوک تازهای روبهرو کند.
آقای روبیو همچنین تایید کرد آمریکا به برخی کشورها معافیت موقت داده تا بتوانند نفت روسیه را که پیشتر بارگیری شده وارد کنند؛ اقدامی که به گفته او برای جلوگیری از کمبود جهانی نفت پس از جنگ ایران انجام شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز روز سهشنبه گزارشهای رسانههای حکومتی ایران درباره توقف تماسها با میانجیها را رد کرد.
با وجود این اظهارات، هنوز مشخص نیست دو طرف تا چه اندازه به توافق نهایی نزدیک شدهاند. گزارشهایی درباره پیشنهادهای تازه میانجیها، از جمله قطر و پاکستان، منتشر شده اما تاکنون هیچیک از طرفها جزئیات رسمی آن را تایید نکردهاند.
انتقاد دموکراتها از مدیریت مذاکرات
جلسه استماع آقای روبیو با انتقاد شدید برخی سناتورهای دموکرات نیز همراه بود.
کوری بوکر، سناتور دموکرات، با اشاره به ادامه تنشها میان تهران و واشنگتن گفت آمریکا با وجود قدرت نظامی گسترده، در وضعیت «بنبست» با ایران قرار گرفته است.
او خطاب به وزیر خارجه ایالات متحده گفت: «ما قویترین کشور جهان هستیم، اما با ایران به بنبست رسیدهایم و حالا دوباره برای بازگشت به توافقی تلاش میکنیم که خودتان آن را نابود کردید.»روبیو در پاسخ، این اظهارات را رد کرد و گفت: «هیچکس التماس نمیکند.» او همچنین وضعیت اقتصادی ایران را «بسیار بحرانی» توصیف کرد.
کریس ونهولن، دیگر سناتور دموکرات، نیز سیاست خارجی ترامپ را «آشفته» توصیف کرد و گفت رئیسجمهور آمریکا با ورود به جنگ علیه ایران، عملا در کنار اسرائیل وارد درگیری شده است.
