فاجعه معیشتی کارگران / حقوق یک روز کار فقط کفاف ۲۳۰ گرم گوشت را میدهد!
طوفان گرانی و جهش بیوقفه قیمتها، سبک زندگی طبقه کارگر ایران را دگرگون کرده است؛ تا جایی که بسیاری از آرزوهای معمولی و دستیافتنی سالهای گذشته، از خرید خانه و خودرو گرفته تا سفرهای کوتاه خانوادگی، از سبد مطالبات این قشر حذف شدهاند. در شرایطی که هزینه خوراک، مسکن، حملونقل و درمان با سرعتی بسیار بیشتر از دستمزدها افزایش یافته، بخش بزرگی از کارگران و بازنشستگان اکنون تمام توان خود را صرف تامین ابتداییترین نیازهای معیشتی میکنند. بررسی روند قیمت گوشت قرمز و مقایسه آن با دستمزد روزانه کارگران نیز نشان میدهد که قدرت خرید مزدبگیران نهتنها بهبود نیافته، بلکه در سال جاری به پایینترین سطوح سالهای اخیر رسیده است.
اقتصاد کلانکارگران
فهرست محتوا
سقوط تند معیشت
«شهر» در تب نان خاکستر میشود
طوفان سنگین گرانی، زندگی ساده و آبرومندانه طبقه کارگر را درنوردیده است. امروز دیگر نه خانهدار شدن و داشتن سرپناه شخصی، نه خرید یک خودروی ساده و حتی نه یک سفر کوتاه آخر هفته، جایی در برنامه زندگی بسیاری از خانوادههای کارگری ندارد. بخش بزرگی از کارگران برای تامین ابتداییترین نیازهای خانواده، روزهای خود را با دو یا سه شیفت کاری به شب میرسانند اما با وجود این تلاش مضاعف، گرههای معیشتی همچنان باز نشده باقی میماند.
نمونهای از این افت شدید سطح مطالبات را میتوان در روایت «سعید»؛ کارگر جوانی که در یکی از شرکتهای خدماتی تهران مشغول به کار است، مشاهده کرد. او پس از یک سال بیمهپردازی، از آرزوهایی میگوید که به مرور رنگ باختهاند.
سعید میگوید: «ماهی ۲۵ میلیون تومان حقوق میگیرم. مجرد هستم، پول رهن آپارتمان کوچکم را خانواده تامین کردهاند و هزینه جانبی خاصی هم ندارم، اما مدتهاست خرید خانه و خودرو را از ذهنم پاک کردهام. بزرگترین آرزویم خرید یک موتور سیکلت ساده است که قیمت آن کمتر از ۲۵۰ میلیون تومان نیست؛ یعنی معادل ۱۰ ماه حقوق کامل من. مدتی است روزی فقط یک وعده غذا میخورم تا بتوانم پول موتور را جمع کنم، اما در سه ماه گذشته حتی یک ریال هم پسانداز نکردهام و تازه بدهکار هم شدهام.»
او در پاسخ به پرسشی درباره ازدواج و تشکیل خانواده، با لبخندی تلخ میگوید: «چنین موضوعاتی حتی به ذهنم هم نمیرسد. من برای تامین نان شب خودم هم با مشکل روبهرو هستم.»
اگر وضعیت یک کارگر جوان، مجرد و دارای مدرک کارشناسی چنین است، شرایط کارگران متاهل و دارای فرزند چگونه خواهد بود؟ امروز شهر در تب نان میسوزد و افزایش مکرر قیمت کالاهای اساسی از جمله لبنیات، برنج، گوشت، مرغ، تخممرغ و دارو، مجالی برای دغدغههای فراتر باقی نگذاشته است. زندگی بسیاری از خانوادهها به تلاشی بیپایان برای زنده ماندن خلاصه شده است.
سقوط تند معیشت
روند سقوط معیشتی طبقه کارگر از میانه دهه ۹۰ شمسی آغاز شد؛ زمانی که سیاست یارانهزدایی از اقتصاد و آزادسازی قیمتها در دستور کار قرار گرفت. هدفمندی یارانهها در عمل به بستری برای آزادسازی اقتصادی و شوکهای ارزی تبدیل شد، اما شتاب این روند در سالهای پایانی دهه ۹۰ افزایش یافت. طی سالهای اخیر نیز رشد افسارگسیخته نرخ ارز، فشار مضاعفی بر زندگی خانوارهای کارگری وارد کرد و جنگ ماههای اخیر نیز به تعبیر بسیاری، ضربه نهایی را به سفرههای از پیش آسیبدیده مزدبگیران وارد ساخت.
برای درک ابعاد این سقوط، بررسی تنها یک قلم از سبد خوراکی خانوار کافی است. قیمت گوشت قرمز طی سه سال گذشته تصویری روشن از وضعیت معیشت کارگران ارائه میدهد.
در سال ۱۴۰۲ قیمت هر کیلوگرم ران گوسفندی ممتاز ۷۰۰ هزار تومان بود. این رقم در سال ۱۴۰۳ به ۹۰۰ هزار تومان رسید. در سال ۱۴۰۴ هر کیلو ران گوسفندی ممتاز یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمت داشت و اکنون در بهار ۱۴۰۵، قیمت آن به ۲ میلیون و ۳۸۰ هزار تومان رسیده است.
در سال ۱۴۰۲ دستمزد روزانه کارگران ۱۷۶ هزار و ۹۴۲ تومان تعیین شد و با این مبلغ امکان خرید حدود ۲۵۰ گرم ران گوسفندی ممتاز وجود داشت. در سال ۱۴۰۳ نیز با دستمزد روزانه ۲۳۸ هزار تومانی، کارگر میتوانست حدود ۲۶۰ گرم از این محصول را خریداری کند. در سال ۱۴۰۴ نیز با دستمزد روزانه ۳۴۶ هزار تومانی، قدرت خرید گوشت در همان حدود ۲۶۰ گرم باقی ماند.
اما در سال جاری، دستمزد روزانه کارگران به ۵۵۴ هزار تومان افزایش یافت؛ رقمی که امکان خرید تنها ۲۳۰ گرم ران گوسفندی ممتاز را فراهم میکند. به این ترتیب، با وجود افزایش ۶۰ درصدی دستمزد که از سوی برخی مسئولان به عنوان گامی مهم در جهت بهبود وضعیت معیشتی کارگران معرفی شد، قدرت خرید واقعی کارگران نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته است. اکنون دستمزد یک روز کار هشتساعته حتی برای خرید ۲۵۰ گرم گوشت قرمز نیز کافی نیست.
این در حالی است که برای تهیه یک وعده غذای گوشتی برای یک خانواده سه نفره، دستکم ۲۵۰ گرم گوشت نیاز است. بنابراین حتی اگر یک کارگر کل دستمزد روزانه خود را صرف خرید گوشت کند، باز هم توان تامین گوشت مورد نیاز یک وعده غذایی خانواده را نخواهد داشت. این در شرایطی است که تهیه همان غذای ساده به اقلام دیگری مانند برنج، سیبزمینی، پیاز و سیر نیز نیاز دارد و هر کیلوگرم برنج امروز بیش از ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
«یدالله فرجی» فعال صنفی بازنشستگان و رئیس اسبق شورای اسلامی کار شرکت جنرال استیل، درباره این وضعیت میگوید پایه حقوق ۱۶ میلیون تومانی و دریافتی حداکثر ۲۲ میلیون تومانی یک بازنشسته پس از ۳۰ سال کار، هیچ تناسبی با قیمتهای بازار ندارد. به گفته او، کارگران و بازنشستگان امروز آرزو دارند دستکم بخشی از ماه را بدون نگرانی از تامین یک غذای ساده سپری کنند و کمتر در برابر خانواده خود احساس شرمندگی داشته باشند
«شهر» در تب نان خاکستر میشود
فرجی با اشاره به روند آزادسازی قیمتها و افزایش مداوم تورم تاکید میکند که در زمان اتخاذ این سیاستها، توجهی به معیشت مزدبگیرانی که درآمد ثابت دارند، نشده و تمرکز اصلی بر درآمدزایی بوده است.
او میگوید: «گوشت قرمز به کالایی کاملاً لوکس تبدیل شده است. قیمت مرغ و تخممرغ نیز به شدت افزایش یافته و پس از جنگ اخیر، شاهد چندین مرحله افزایش قیمت در کالاهای خوراکی بودهایم. اگر برای بهبود وضعیت اقتصادی مردم چارهای اندیشیده نشود، شرایط میتواند به سمت وخامت بیشتر حرکت کند. امروز نارضایتی مردم از وضعیت زندگی به شدت افزایش یافته است.»
واقعیت این است که شهر در تب نان میسوزد. طی ماههای اخیر، قیمت بسیاری از کالاها جهش قابل توجهی داشته است. برخی اقلام از جمله محصولات لبنی در مدت کوتاهی دو یا حتی سه مرتبه گران شدهاند. دارو و بسیاری از ضروریات زندگی نیز بیش از گذشته از دسترس مردم دور شده است. در چنین شرایطی، به نظر میرسد در بسیاری از تصمیمگیریها و اظهارنظرها، میلیونها نفر از مردمی که با بحران معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، به فراموشی سپرده شدهاند؛ مردمی که اگر تغییری اساسی در وضعیت اقتصادی رخ ندهد، بیش از گذشته زیر فشار تب نان و گرانی خاکستر خواهند شد.
منبع: ایلنا
