مذاکرات تنگه هرمز؛ پیشنهاد آمریکا به ایران و طرح جایگزین عمان
آمریکا طی روزهای گذشته راههایی را برای عقبنشینی ایران از پافشاری بر اعمال کنترل بر تنگه هرمز و دریافت آنچه تهران «هزینه خدمات» عبور کشتیها میخواند، بررسی کرده است.
روزنامه «والاستریت ژورنال» به نقل از مقامهای آگاه گزارش داد مهمترین اهرم فشار در جریان مذاکرات غیرمستقیمی که چند روز پیش در دوحه برگزار شد، وعده آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران بود. داراییهایی که ارزش آنها حدود 100 میلیارد دلار برآورد میشود.
پایگاه خبری «آکسیوس» نیز گزارش داد یک مقام بلندپایه آمریکایی گفته است استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور آمریکا که سهشنبه گذشته به دوحه سفر کرده بودند، تلاش کردند این پیام را به ایران منتقل کنند که درخواست تهران برای دریافت هزینه عبور کشتیها از تنگه هرمز میتواند توافق اولیه آمریکا و ایران را پایان دهد.
این مقام آمریکایی گفت پیام واشینگتن به تهران درنظر گرفتن منافع بلندمدت بود. بهگفته او، درآمدهایی که ایران در صورت رفع کامل تحریمها میتواند از فروش نفت و منابع دیگر به دست آورد، «100 برابر بیشتر از درآمدی خواهد بود که تهران ممکن است از روشهایی شبیه روشهای گروههای تبهکار برای دریافت هزینه عبور به دست آورد».
این مقام اضافه کرد اگر تحریمها بهطور کامل رفع شود، منافع اقتصادی تهران در مقایسه با درآمد احتمالی از دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز بسیار بیشتر خواهد بود.
والاستریت ژورنال گزارش داد برخی مقامهای آگاه گفتهاند آمریکاییها در دوحه به هیئت ایرانی طرحی پیشنهاد کردند که بر اساس آن، ایران از خواسته کنترل تنگه هرمز و دریافت هزینه عبور عقبنشینی کند و در مقابل، میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران آزاد شود.
بر اساس این گزارش، مذاکرات در ابتدا به سمت آزادسازی شش میلیارد دلار از داراییهای نگهداریشده در قطر پیش میرفت، اما تصمیم ایران برای بستن تنگه هرمز این روند را متوقف کرد.
این مشوقها بهنظر میآید برای تغییر موضع تهران کافی نیست. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران پس از بازگشت از دوحه طی روز پنجشنبه گفت «هرمز زیر فرمان ایران تعریف میشود، نه سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا)».
نهاد نظامی ایران نیز در همان روز لحن هشدار داد هر کشتی که از مسیر مورد تایید ایران عبور نکند، با پاسخ «فوری و قوی» روبهرو خواهد شد.
درآمد سالانه 40 میلیارد دلاری
ایران میخواهد از هر کشتی که از تنگه هرمز عبور میکند، در برابر خدماتی مانند امنیت و حفاظت هزینه دریافت کند و امیدوارست درآمد سالانهای به ارزش 40 میلیارد دلار بهدست آورد. این درخواست با مخالفت آمریکا و شماری از کشورهای خلیج روبهرو شده است.
پیشنهاد جایگزین عمان
مقامهای آگاه از مذاکرات میگویند مذاکرهکنندگان بررسی یک پیشنهاد جایگزین از سوی سلطنت عمان را آغاز کردهاند. کشوری که در جنوب تنگه هرمز قرار دارد. بر اساس این طرح، هزینه خدمات دریایی از طریق صندوقی تامین میشود که بر کمکهای داوطلبانه متکی است.
این مقامها اضافه کردند عمان پیشتر با شرکتهای نفتی و باربری گفتوگو کرده است تا میزان آمادگی آنها برای مشارکت در این صندوق را بررسی کند.
با این وجود، تهران تاکنون با این پیشنهاد مخالفت کرده است، چرا که شامل پرداخت مستقیم هزینه عبور نمیشود.
یک فرد آگاه از موضع آمریکا گفت مذاکرهکنندگان آمریکایی پیشنهاد عمان را دریافت کردهاند، اما درباره آن ملاحظاتی دارند که قصد دارند در گفتوگوها با مسقط مطرح کنند. یک منبع دیگر اضافه کرد این طرح ممکن است در نهایت شکلی غیرمستقیم از دریافت هزینه تلقی شود که تهران از آن سود میبرد.
روند عبور کشتیها از تنگه هرمز در پی جنگ نهم اسفند سال گذشته با اختلال مواجه شده است. پیش از جنگ، یکپنجم محمولههای نفت و گاز جهان از این آبراه مهم عبور میکرد.
این تنگه پس از امضای تفاهم اولیه ایران و آمریکا دوباره باز شد، اما تردد دریایی در آن هنوز به سطح پیشین بازنگشته است.پیش از جنگ، روزانه 100 کشتی از این تنگه راهبردی عبور میکرد.
