عراق با قطع دسترسی شبهنظامیان همسو با جمهوری اسلامی به دلار موافقت کرد
دولت عراق در توافقی با آمریکا پذیرفته است دسترسی حکومت ایران و گروههای شبهنظامی همسو با آن به دلار را محدود کند. در مقابل، دولت دونالد ترامپ پس از چهار ماه تعلیق، ارسال محمولههای اسکناس دلار به بغداد را از سر گرفته است.
به گزارش روزنامه والاستریت ژورنال، دولت عراق در چارچوب توافقی با ایالات متحده، متعهد شده است کنترلهای جدیدی برای جلوگیری از انتقال دلارهای آمریکا به ایران و گروههای شبهنظامی مورد حمایت تهران اعمال کند. در مقابل، دولت ترامپ تعلیق چهارماهه ارسال اسکناس دلار به بغداد را پایان داده و انتقال محمولههای نقدی را از سر گرفته است.
بر اساس این گزارش، وزارت خزانهداری آمریکا در اواخر فوریه و همزمان با آغاز جنگ با ایران، ارسال اسکناس دلار به عراق را متوقف کرده بود. این اقدام، دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، را از دسترسی به بخشی از نقدینگی مورد نیاز حاصل از درآمدهای نفتی این کشور که در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود، محروم کرد.
والاستریت ژورنال نوشت توقف ارسال دلار، در حالی که صادرات نفت عراق نیز به دلیل جنگ با حکومت ایران تا حد زیادی متوقف شده بود، فشار اقتصادی و سیاسی قابل توجهی بر بغداد وارد کرد تا روابط مالی خود با تهران را محدود کند. واشینگتن معتقد است حکومت ایران سالها از عراق بهعنوان یکی از مسیرهای اصلی دسترسی به دلار، برخلاف تحریمهای آمریکا، استفاده کرده است. این اقدام بخشی از سیاست گستردهتر دولت ترامپ برای نزدیکتر کردن عراق به آمریکا پس از جنگ با جمهوری اسلامی توصیف شده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، بانک فدرال رزرو به دستور وزارت خزانهداری دستکم دو محموله نقدی، از جمله محمولهای به ارزش حدود ۵۰۰ میلیون دلار، را متوقف کرده بود. اما مقامهای عراقی اعلام کردند ارسال این محمولهها از اواخر ماه گذشته میلادی از سر گرفته شده است.
در مقابل، بغداد پذیرفته است با اعمال محدودیت بر فعالیت صرافیها و سازوکارهای پرداخت، مانع دسترسی حکومت ایران و گروههای همسو با آن به دلار شود. همچنین قرار است پرداخت حقوق اعضای شبهنظامیان مورد حمایت حکومت ایران نیز تحت کنترل بیشتری قرار گیرد. یکی از مقامهای وزارت خزانهداری آمریکا گفت ازسرگیری انتقال دلار پس از آن انجام شد که بغداد با اجرای تدابیر حفاظتی جدید برای جلوگیری از سوءاستفاده شبهنظامیان از نظام مالی عراق موافقت کرد. حیدر العبودی، سخنگوی نخستوزیر عراق، از تایید ازسرگیری انتقالهای مالی خودداری نکرد، اما درباره جزئیات تعهدات بغداد اظهار نظر نکرد.
به نوشته والاستریت ژورنال، جزئیات این توافق تاکنون منتشر نشده بود، هرچند نیویورکتایمز پیشتر از ازسرگیری ارسال دلار به عراق خبر داده بود.
این توافق در حالی حاصل شده که زیدی، نخستوزیر عراق، اواخر این ماه میلادی قرار است در واشینگتن با ترامپ دیدار کند. زیدی که در ماه مه پس از کشمکش طولانی میان آمریکا و حکومت ایران بر سر انتخاب نخستوزیر جدید به قدرت رسید، از حمایت ترامپ برخوردار شد؛ با وجود آنکه مالک بانکی است که وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر به ظن همکاری با یکی از رهبران شبهنظامیان وابسته به حکومت ایران، آن را از انجام تراکنشهای دلاری محروم کرده بود. مقامهای ایرانی نیز بهطور علنی از انتخاب او حمایت کرده بودند.
به گزارش والاستریت ژورنال، کاخ سفید حمایت خود از زیدی را مشروط به کاهش نفوذ حکومت ایران در بغداد، کنار گذاشتن گروههای شبهنظامی مورد حمایت تهران از دولت و خلع سلاح آنها کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند تحقق این خواستهها با توجه به نفوذ گسترده این گروهها در ساختار سیاسی و امنیتی عراق، با دشواریهای جدی روبهرو است و نخستوزیران پیشین نیز در مهار آنها موفقیت چندانی نداشتهاند.
این گزارش میافزاید بسیاری از گروههای شبهنظامی شیعه که پس از حمله آمریکا به عراق شکل گرفتند، بعدها به ساختار رسمی امنیتی این کشور راه یافتند و بخشی از نیروهای آنها از دولت حقوق دریافت میکنند. با وجود ممنوعیت پرداخت حقوق به اعضای گروههایی که آمریکا آنها را سازمانهای تروریستی میداند، در عمل میان نیروهای رسمی و گروههای خارج از کنترل دولت همپوشانی وجود دارد. همچنین فرماندهان برخی گروهها با ثبت «نیروهای خیالی» حقوقهای اضافی دریافت میکنند.
ویکتوریا تیلور، مسئول پیشین پرونده عراق در وزارت خارجه آمریکا، به والاستریت ژورنال گفت: «[حکومت] ایران و شبهنظامیان در سراسر اقتصاد عراق نفوذ دارند. این مساله به همان اندازه که اقتصادی است، یک چالش سیاسی نیز هست و به همین دلیل دولت ترامپ فشارهای مالی را با تلاش برای خلع سلاح این گروهها همراه کرده است.»
در جریان جنگ با حکومت ایران، گروههای شبهنظامی عراقی طی هفتهها سفارت آمریکا در بغداد و دیگر تاسیسات آمریکایی را هدف حمله قرار دادند و همچنین با پهپاد و راکت به برخی متحدان واشینگتن در خلیج فارس حمله کردند. آمریکا نیز در پاسخ، حملات هوایی علیه این گروهها انجام داد.
به نوشته والاستریت ژورنال، وابستگی عراق به دلار نقدی پس از حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳ افزایش یافت. بر اساس توافق دو کشور، درآمدهای نفتی عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود و برای تامین نیاز اقتصاد نقدمحور این کشور، سالانه میلیاردها دلار اسکناس به بغداد ارسال میشود. هرچند عراق در سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود به دلار را کاهش دهد، اما این محمولههای نقدی همچنان برای تامین نیازهای ارزی و پولی این کشور حیاتی هستند.
این گزارش همچنین یادآوری میکند که وزارت خزانهداری آمریکا در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ بیش از ۲۰ بانک عراقی را به اتهام انتقال متقلبانه دلار از حسابهای عراق در فدرال رزرو و رساندن آن به شبکههای وابسته به شبهنظامیان از دسترسی به نظام مالی دلاری محروم کرد. به گفته این وزارتخانه، برخی از این گروهها همچنین با انتقال کارتهای بانکی شارژشده به امارات متحده عربی و دیگر کشورهای همسایه، دلار نقدی برداشت میکردند، آن را به عراق بازمیگرداندند و از اختلاف نرخ ارز سود میبردند؛ روندی که به گفته مقامهای آمریکایی، به نفع حکومت ایران نیز بوده است.
