آیا ترامپ در بنبست چماق و هویج، «طرح سومی» برای ایران دارد؟
دولت ترامپ ظاهرا در حال بازگشت به سیاست «فقط چماق و بدون هویج» است، اما هنوز توضیح نداده که چرا گمان میکند جنگ اقتصادی و بمباران، این بار نتیجه متفاوتی در پی خواهد داشت.
در حالی که ایران در روزهای خاکسپاری علی خامنهای صحنه تقابل تندروها با چهرههای به اصطلاح میانهرویی چون پزشکیان و عراقچی بود؛ ترامپ به سیاست «چماق و بدون هویج» بازگشت. آن هم پس از آنکه با خوشبینی در ورسای پای میز مذاکره نشست تا با تزریق دلار و باز کردن شیرهای نفت، ایران را به توافق معتاد کند اما رویایِ یک توافق بزرگِ ۶۰ روزه، اکنون زیر رویارویی در تنگه هرمز و بمباران ۱۷۰ هدف نظامی، رنگ باخته؛ هنوز مشخص نیست که آیا ترامپ به جز چماق، طرح تازهای برای تعامل با تهران دارد یا نه.چند روز پیش از آنکه دونالد ترامپ پس از ضیافتی در ورسای، توافق اولیه خود با ایران را امضا کند، او و دستیارانش راهبرد خود را این گونه توصیف کردند؛ «تنگه هرمز برای تردد باز شود و آمریکا شیرهای نفت را باز کند تا ایران بتواند میلیاردها دلار نفت بفروشد.»
ترامپ در تماسی با خبرنگار نیویورک تایمز، سه روز پیش از امضای تفاهمنامه ۱۷ ژوئن گفت که طبق این نظریه، ایران پس از سالها تحریم، به سرعت به جریان درآمدها و دسترسی به دلار در بانکهای غربی معتاد خواهد شد. او درباره مذاکرهکنندگان ایرانی گفت: «آنها در واقع به این توافق افتخار میکنند. فکر میکنم از ضربه خوردن خسته شده بودند.»
معضل اینجاست که هرچه بیشتر حمله میکنیم، ایرانیها بیشتر به زیرساختهای
انرژی خلیج فارس حمله میکنند و دولت هنوز راه دفاع از این سایتها را پیدا نکرده
ریچارد هاس
دیپلمات کهنهکار آمریکایی
فعلا هیچ توافق بزرگتری در راه نیست
اما در ظاهر ماجرا اینطور نبوده است. کمتر از یک ماه پس از این توافق، حمله به سه کشتی در کانالی خارج از کنترل ایران، ترامپ را بر آن داشت تا معافیتی را که به ایران اجازه فروش نفت میداد، لغو کند. در دو شب گذشته، ایالات متحده بیش از ۱۷۰ هدف نظامی ایران را بمباران کرده است. دستکم در حال حاضر، هیچ مذاکرهای برای توافق بزرگتر، پیچیدهتر و دائمی که دو طرف توافق کرده بودند ظرف ۶۰ روز بر سر آن مذاکره کنند، برنامهریزی نشده است.توافق بسیار ساده است؛ اگر آنها به کشتیها
شلیک کنند، ما هم آنها را به شدت میکوبیم
جی دی ونس
معاون رئیسجمهوری آمریکادیپلمات کهنهکار آمریکایی: در بنبست راهبردی هستیم
اگر ترامپ و دستیارانش پس از شکست بمباران و توافق اولیه، طرح جایگزین سومی (طرح C) در ذهن دارند، آن را اعلام نکردهاند. به نظر میرسد آنها در حال بازگشت به تحریمهای نفتی و بمبارانهایی هستند که ترامپ آنها را ویرانگر میخواند، اما تاکنون تنها منجر به وضعیت پیچیده فعلی شده است.
جی دی ونس، معاون رئیسجمهوری نیز روز چهارشنبه گفته «توافق بسیار ساده است؛ اگر آنها به کشتیها شلیک کنند، ما هم آنها را به شدت میکوبیم.»به عبارت دیگر، هویجها حذف شده و چماقها بازگشتهاند. اما دولت هنوز پاسخ نداده که چرا بر این باور است که ترکیب جنگ اقتصادی و بمباران، این بار نتیجه متفاوتی خواهد داشت. ریچارد هاس، دیپلمات کهنهکار میگوید: «ما در بنبست راهبردی هستیم. معضل اینجاست که هرچه بیشتر حمله میکنیم، ایرانیها بیشتر به زیرساختهای انرژی خلیج فارس حمله میکنند و دولت هنوز راه دفاع از این سایتها را پیدا نکرده است.»
شکافهای داخلی در ایران
ترامپ همچنین درگیر شکافهای عمیق داخلی ایران است؛ شکافهایی که این هفته در جریان مراسم تشییع آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که در ساعات اولیه حمله به تهران کشته شد، به وضوح نمایش داده شد. در یکی از مراسمها به سمت عباس عراقچی، وزیر خارجه، سنگ پرتاب شد و او را به سازشکاری متهم کردند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری نیز وضعیت بهتری نداشت و تیم حفاظتی او را از میان جمعیت خشمگین نجات داد.
با این حال، ترامپ در صحبتهای عمومی خود به ندرت از این شکافها سخن میگوید و طوری صحبت میکند که انگار با یک دولت یکپارچه از بالا به پایین به رهبری مجتبی خامنهای روبرو است.
شروع چالشها به دنبال ابهام در متن تفاهمنامه
یک نمونه از مشکلات، کنترل تنگه هرمز است که دولت آمریکا در حال پرداخت هزینه برای یک پاراگراف مبهم در تفاهمنامه ورسای است. پاراگراف ۵ توافق میگوید «جمهوری اسلامی ایران با امضای این تفاهمنامه، تمام تلاش خود را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، به مدت ۶۰ روز و بدون دریافت هزینه، به کار خواهد بست.»
ترامپ و دستیارانش تصور میکردند این کلید باز کردن ترافیک کشتیهاست، اما ایرانیها آن را به عنوان مجوزی برای کنترل مسیر اصلی کشتیرانی نفت تعبیر کردند و اصرار داشتند کشتیها از نزدیکترین کانال به ساحل آنها عبور کنند. در نهایت، ایران اعلام کرد که قصد دارد برای عبور از تنگه هزینه دریافت کند.وقتی نیروی دریایی آمریکا شروع به اسکورت کشتیها از کانال دیگری در نزدیکی عمان کرد، واکنش ایران شلیک به برخی از آن کشتیها بود. طبق گزارش «لویدز» لندن، اکنون تردد بسیار کمی از طریق تنگه انجام میشود. این همان چیزی است که ترامپ را ناامید کرده و منجر به اعلام این موضوع شده که توافق «پایان یافته» است.
تمام این وقایع، ترامپ را به همان نقطهای بازگردانده که در ماه آوریل در آن بود؛ زمانی که دریافت نیروی نظامی نمیتواند مشکل را حل کند و بسیاری در ایران هرگونه راه حل دیپلماتیک را تنها به مثابه یک دوره انتظار تا حمله بعدی اسرائیل و آمریکا میبینند.
در پی تماسهای جمهوری اسلامی، آمریکا تا شنبه به رژیم مهلت داده است که حملات به کشتیها در تنگه هرمز را علنی محکوم کند
سایت خبری آکسیوس در گزارشی میگوید آمریکا به جمهوری اسلامی تا روز شنبه مهلت داد تا حملات به کشتیها در تنگه هرمز را به طور علنی محکوم کند.
قرار است عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با همتای عمانی خود، روز شنبه در مسقط برای گفتوگو در مورد بحران هرمز دیدار کند.
آکسیوس میگوید سه مقام آمریکایی روز جمعه در نشستی خبری با خبرنگاران گفتند که این پیام به طور مستقیم و از طریق میانجیگران منطقهای به جمهوری اسلامی منتقل شده است.
به گزارش آکسیوس، یک مقام آمریکایی به خبرنگاران گفت که مقامات ایرانی پس از دو روز درگیری در اوایل این هفته با دولت آمریکا تماس گرفتند و خواستار مذاکرات بیشتر برای حل اختلاف شدند. این مقام آمریکایی گفت: «آنها به ما گفتند، ‘ما اشتباه کردیم. ما اشتباه کردیم. بیایید به صحبت ادامه دهیم’.»
سه کشتی تجاری در این هفته مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفتند که باعث شد دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، با حملات نیروهای آمریکایی به اهدافی در ایران واکنش نشان دهد.
آقای ترامپ اعلام کرد آتشبس ماه ژوئن که دو طرف امضا کرده بودند، پایان یافته است. نیروهای آمریکایی در پی حملات چند روز اخیر جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری، حدود ۱۷۰ موضع جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
جمهوری اسلامی میگوید حملات به کشتیها را «بخش خطاکار نظام» انجام داده؛ رژیم باید علنی بگوید همه مسیرهای تنگه هرمز باز است
مقامهای ارشد آمریکایی روز جمعه ۱۹ تیر گفتند ایالات متحده از جمهوری اسلامی میخواهد علنی اعلام کند که حملات به کشتیها در تنگه هرمز را متوقف خواهد کرد و اینکه همه مسیرهای عبور در این تنگه بدون دریافت عوارض برای کشتیرانی باز خواهد بود.
یکی از مقامها گفت: «آنچه ما از ایرانیها (مقامت جمهوری اسلامی) میخواهیم این است که بیانیهای علنی صادر کنند و تأیید کنند که همه مسیرها در تنگه هرمز باز است و دیگر به کشتیها شلیک نمیکنند.»
به گزارش رویترز، این مقام آمریکایی مقامات جمهوری اسلامی یا این بیانیه را صادر خواهند کرد، یا اینکه نتیجه خوبی در پیش روی خود نخواهند داشت.
سازمان بینالمللی دریانوردی از کشورهای عضو خواست تلاش جمهوری اسلامی برای اعمال حاکمت بر تنگه هرمز را رد کنند
شورای ناظر بر «سازمان بینالمللی دریانوردی» روز جمعه ۱۹ تیر، از اعضای خود خواست، تلاشهای جمهوری اسلامی برای کنترل تنگههرمز را رد کنند.
سازمان بینالمللی دریانوردی، وابسته به سازمان ملل متحد، که در لندن مستقر است، مسئول تدوین مقررات ایمنی و امنیت کشتیرانی بینالمللی و همچنین پیشگیری از آلودگیهای دریایی است و ۱۷۶ کشور عضو دارد.
به گزارش رویترز، حفاظت از مسیرهای حیاتی کشتیرانی در نشست این هفته شورای ۴۰ عضوی ناظر بر سازمان بینالمللی دریانوردی بررسی شد.
این نشست در حالی برگزار شد که جمهوری اسلامی در روزهای اخیر چندین بار به کشتیهای تجاری حمله کرده است، حملاتی که با پاسخ محکم ایالات متحده همراه بوده است. نیروهای آمریکایی در پی حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری، حدود ۱۷۰ موضع جمهوری اسلامی را در روزهای اخیر هدف قرار دادهاند.
