گزارش «نیویورک تایمز»: شکاف در رهبری ایران و تردید درباره دیدار پزشکیان با مجتبی خامنهای
روزنامه «نیویورک تایمز» در گزارشی از تشدید اختلافها در ساختار قدرت ایران بر سر نحوه جنگ با ایالات متحده خبر داده و نوشته است حمله هفتم ژوئیه به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز بدون اجماع در سطح رهبری انجام شد. بر اساس این گزارش، گروهی از مقامهای تندرو این حملات را با هدف برهم زدن توافق با واشینگتن پیش بردند، اقدامی که به تنش در سطوح بالای حکومت و اختلاف بر سر ادامه مذاکره یا تشدید رویارویی با آمریکا منجر شد.
این روزنامه گزارش خود را بر مصاحبه با هشت مقام ایرانی، سه عضو سپاه پاسداران و چهار مقام سابق و همچنین بررسی اظهارات علنی بنا کرده است.به نوشته نیویورک تایمز، تحقیقات دولتی و امنیتی ایران، حسین طائب را در مرکز تصمیمگیری برای حمله به کشتیها قرار داده است. سه مقام ایرانی به این روزنامه گفتهاند طائب از ابتدا با توافق با آمریکا مخالف بود و به مجتبی خامنهای میگفت پایان دادن به جنگ و پذیرش توافق، اشتباه است.
علیرضا نامور حقیقی، مقام سابق ایرانی، نیز به نیویورک تایمز گفته است هدف از این حملات، برهم زدن تفاهمنامه با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و جلوگیری از دستیابی به توافقهای بعدی بوده است.
خشم پزشکیان پس از حمله به کشتیها
بر اساس روایت پنج مقام ایرانی و دو عضو سپاه پاسداران، مسعود پزشکیان هنگام سفر به عراق از حمله به سه کشتی مطلع شد و در واکنش، با عصبانیت با وحیدی، فرمانده سپاه، تماس گرفت و خواستار توضیح شد.
به گفته منابع نیویورک تایمز، وحیدی به پزشکیان گفت نه دستور این عملیات را صادر کرده و نه پیشاپیش از آن اطلاع داشته است. شورای عالی امنیت ملی نیز، بنا بر همین روایت، از تصمیم برای انجام حملات بیخبر بود.
پزشکیان پس از بازگشت به تهران با این توضیح روبهرو شد که فرماندهان میدانی بر اساس اختیاراتی عمل کردهاند که به آنها اجازه میداد کشتیهایی را که کنترل ایران بر تنگه را نقض میکنند، بدون انتظار برای تایید فرماندهی مرکزی هدف قرار دهند. صبح روز بعد، آمریکا با حملات هوایی پاسخ داد.
نیویورک تایمز نوشته است تهران پس از این تحولات به واشینگتن و شماری از متحدان منطقهای خود اطلاع داد که عاملان حملات خارج از کنترل عمل کردهاند. عباس عراقچی نیز برای مهار تنشها به عمان فرستاده شد. قرارگاه خاتمالانبیا نیز برخلاف رویه معمول، بیانیهای برای برعهده گرفتن مسئولیت حمله منتشر نکرد.
مشاجره در سطوح بالای حکومت
به گفته مقامهای مورد استناد نیویورک تایمز و یکی از اعضای سپاه پاسداران، اختلاف بر سر این عملیات به مشاجره و طرح اتهام خیانت در میان مقامها انجامید و دو ژنرال ارشد نیز تهدید به استعفا کردند.
این بحران در ادامه به تغییراتی در شورای عالی امنیت ملی منجر شد و محسن رضایی برای هدایت آن منصوب شد. حسین طائب نیز بعدتر ریاست بسیج را بر عهده گرفت.
اختلافها تنها به چگونگی تصمیمگیری درباره حملات محدود نمانده و گزارش نیویورک تایمز از ابهام در نحوه ارتباط مقامهای ارشد جمهوری اسلامی با مجتبی خامنهای نیز حکایت دارد.
ابهام پزشکیان درباره ارتباط با مجتبی خامنهای
دو مقام ایرانی و یک مقام سابق به نیویورک تایمز گفتهاند دیداری که اعلام شده بود پزشکیان در ماه مه انجام داده، در عمل از طریق یک ارتباط ویدیویی امن برگزار شد. بنا بر این روایت، پزشکیان در حالی که با یک آمبولانس دارای شیشههای تیره از مکانی به مکان دیگر منتقل میشد، از طریق ارتباط ویدیویی با فردی روبهرو شد که خود را واسطه میان رئیسجمهوری و مجتبی خامنهای معرفی کرد.
این منابع گفتهاند پزشکیان بعدتر به یکی از افراد نزدیک خود گفته است مطمئن نبوده که واقعا با رهبر جمهوری اسلامی ارتباط برقرار کرده است.
بر اساس همین گزارش، هنگامی که شماری از ژنرالها به پزشکیان گفتند مجتبی خامنهای با حمله به کشتیها موافقت کرده است، رئیسجمهوری خواستار ارائه مدرک شد.
دو دیدگاه درباره ادامه رویارویی با آمریکا
نیویورک تایمز در بخش دیگری از گزارش خود نوشته است ژنرالهای تندرو طرحی برای تشدید رویارویی به شورای عالی امنیت ملی ارائه کردهاند که مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، از حامیان اصلی آن بوده است.
بر اساس این گزارش، طرح پیشنهادی شامل افزایش حملات ایران و گروههای متحد تهران، بهویژه حوثیها و گروههای مسلح در عراق، حمله به تاسیسات نفتی منطقه و کشتیهای نظامی، کشتن نیروهای آمریکایی و اقداماتی با هدف افزایش قیمت نفت است.
در مقابل، پزشکیان و محمدباقر قالیباف هشدار دادهاند که چنین مسیری میتواند حملات شدیدتر آمریکا و فشار اقتصادی بیشتر بر ایران را در پی داشته باشد.
به نوشته نیویورک تایمز، دو طرف بر ضرورت پایان دادن به محاصره دریایی اتفاق نظر دارند، اما بر سر چگونگی دستیابی به این هدف اختلاف دارند. یک جناح از بازگشت به مذاکرات حمایت میکند و جناح دیگر خواهان افزایش هزینه جنگ برای آمریکا و متحدان آن است.
این روزنامه در پایان گزارش خود نوشته است که در آخرین مرحله این کشمکش، تندروها دست بالا را پیدا کردهاند، اما اختلاف در ساختار قدرت ایران بر سر مسیر آینده تهران و نحوه مواجهه با ایالات متحده همچنان ادامه دارد.
