انتقاد ۷۱ چهره‌های آلمانی از سپردن “جایزه آزادی برای مردم ایران” به رضا پهلوی
چهره از عرصه‌های سیاست، حقوق و جامعه، از جمله سیاستمداران، حقوقدانان و فعالان فرهنگی آلمان، در نامه‌ای سرگشاده به رؤسای بنیاد فریدریش ناومان، خواستار تجدیدنظر در تصمیم این بنیاد برای اعطای “جایزه آزادی مردم ایران ” به رضا پهلوی شده‌اند.
این نامه سرگشاده به ابتکار یواخیم روکر، رئیس پیشین شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، تهیه شده است. از جمله امضاکنندگان آن ولفگانگ تیرزه، رئیس پیشین پارلمان آلمان از حزب سوسیال دموکرات SPD، الکساندرا هیلبربراندت، مدیر موزه دیوار در «چک‌پوینت چارلی»، ولفگانگ شومبورگ، قاضی پیشین دادگاه فدرال آلمان و دادگاه کیفری بین‌المللی، و مارگوت کِسمان، الاهیدان پروتستان و اسقف پیشین کلیسای انجیلی هستند.
بنیاد فریدریش ناومان قصد دارد جایزه آزادی ۲۰۲۶ را در ماه نوامبر در کلیسای سنت پل فرانکفورت به مردم ایران اعطا کند. بنیاد فریدریش ناومان اعلام کرده است: «این جایزه از شجاعت شمار بی‌شماری از افرادی که در برابر دخالت در زندگی خصوصی، محدودیت‌ها و سلب حق تصمیم‌گیری فردی مقاومت می‌کنند قدردانی می‌کند؛ قدرت این افراد نه در اقدامات فردی، بلکه در پایداری جامعه‌ای است که حاضر نیست در برابر فشارها سکوت کند.»
این بنیاد قصد دارد جایزه را به مردم ایران اعطا کند و شاهزاده رضا پهلوی آن را به‌عنوان امین، از طرف مردم ایران دریافت و نگهداری کند. با این حال، جایگاه و نقش سیاسی رضا پهلوی در میان بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی در داخل و خارج ایران محل اختلاف است.
امضاکنندگان نامه با یادآوری اعتراضات دانشجویان آلمانی و ایرانی به سفر شاه به برلین غربی در ژوئن ۱۹۶۷، به برخورد خشونت‌آمیز مأموران ساواک، سازمان اطلاعات و امنیت حکومت شاه، با معترضان اشاره کرده‌اند. به گفته آنها، مأموران ساواک در جریان این اعتراضات با باتوم به تظاهرکنندگان حمله کردند. امضاکنندگان بر همین اساس، اعطای “مشروعیت نمایندگی” به “پسر و وارث سیاسی شاه سابق” را نگران‌کننده دانسته‌اند؛ به‌ویژه آنکه به گفته آنها، رضا پهلوی در اظهارات علنی خود از “سرکوب سیاسی دوران حکومت پدرش دفاع کرده است”.
در این نامه همچنین به بازگشت نمادهای ساواک به فضای عمومی آلمان اشاره شده است. امضاکنندگان در ادامه، به حضور رضا پهلوی در کنفرانس مطبوعاتی فدرال آلمان در برلین در ماه آوریل پرداخته‌اند؛ نشستی که در جریان آن، او یکی از خبرنگاران را منتقد و حمله‌کننده به خود تلقی کرد. پس از این نشست، آن خبرنگار، روزنامه‌نگار تاگس‌تسایتونگ، از سوی شماری از هواداران رضا پهلوی در شبکه‌های اجتماعی مورد توهین و تهدید قرار گرفت.
به گفته امضاکنندگان، قرار دادن رضا پهلوی به‌عنوان امین جایزه، هدف اصلی آن، یعنی تجلیل از شجاعت مردم ایران، را تضعیف می‌کند.
پاسخ بنیاد فریدرش ناومان
اشتفن زایبیش، رئیس هیئت‌مدیره بنیاد، روز پنجشنبه در پاسخ کتبی به این انتقادها اعلام کرد که بنیاد با انتقاد از تصمیم خود برای سپردن امانی جایزه به رضا پهلوی موافق نیست. او گفت: «در میان چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی، شخصیت دیگری را نمی‌شناسیم که در حال حاضر از دامنه نفوذ عمومی و میزان حمایتی قابل مقایسه برخوردار باشد.»
زایبیش همچنین گفت: «اظهارات عمومی رضا پهلوی به‌وضوح نباید به‌عنوان ادامه سیاست‌های پدرش و حکومت او تلقی شود» و افزود که پهلوی «در برابر پرسش‌های انتقادی رسانه‌ها در آلمان و سراسر جهان پاسخگوست.» و در ادامه تأکید کرد که رضا پهلوی را نمی‌توان “مسئول اظهارات یا واکنش‌های” هواداران ” یا شعارها و پلاکاردهای برخی هوادارانش در تجمعات” یا در شبکه‌های اجتماعی دانست.
فراکسیون حزب چپ در شورای شهر فرانکفورت نیز از تصمیم بنیاد برای سپردن امانی جایزه به رضا پهلوی انتقاد کرده است. مونا وایسی، سخنگوی این فراکسیون در امور سیاست تنوع، گفته است حمایت رضا پهلوی از بمباران ایران توسط آمریکا و اسرائیل “با ارزش‌های صلح و حقوق بین‌الملل ناسازگار است”.
فراکسیون حزب چپ همچنین به طرح رضا پهلوی برای دوره گذار پس از سرنگونی حکومت ایران اشاره کرده و گفته است این طرح نشان‌دهنده”برداشت اقتدارگرایانه او از حکومت” است. در بیانیه این فراکسیون آمده است: «این گذار به دموکراسی نیست؛ بلکه شکل جدیدی از تمرکز قدرت است.»
