دوحه: ایران دست از تهدید بردارد و تنگۀ هرمز را باز کند
همزمان با ادامۀ تلاش‌های میانجی‌گرانۀ قطر برای دستیابی به توافقی میان ایران و آمریکا، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در مسکو دیدار کردند و دربارۀ جنگ منطقه‌ای و وضعیت تنگۀ هرمز گفت‌وگو کردند.
این دیدار روز سه‌شنبه پنجم آبان در حاشیۀ نشست مجمع کشورهای صادرکنندۀ گاز در پایتخت روسیه برگزار شد.
دفتر امیر قطر اعلام کرد که دو طرف در این دیدار تحولات جنگ خاورمیانه و وضعیت تنگۀ هرمز را بررسی کرده‌اند.
تلویزیون دولتی ایران نیز گزارش داد که پزشکیان و امیر قطر بر ضرورت گسترش روابط سیاسی و اقتصادی تهران و دوحه و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای تقویت همکاری‌های دوجانبه تأکید کرده‌اند.
این دیدار در حالی انجام شد که هیئتی از قطر روز یکشنبه به تهران سفر کرده بود و مقام‌های ارشد عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه نیز روز دوشنبه با مقام‌های جمهوری اسلامی در تهران گفت‌وگو کرده بودند.
قطر خواستار بازگشایی تنگۀ هرمز شد
همزمان با دیدار پزشکیان و شیخ تمیم، وزارت خارجۀ قطر اعلام کرد که تهران باید برای پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک و کاهش تنش‌های منطقه‌ای حسن نیت خود را نشان دهد.
ابراهیم الهاشمی، مدیر ادارهٔ رسانه و ارتباطات در وزارت خارجۀ قطر، روز سه‌شنبه گفت منطقه برای جلوگیری از خشونت‌های بیشتر به یک چارچوب امنیتی تازه نیاز دارد.
او تأکید کرد: «اکنون توپ در زمین ایران است تا به این اصول پایبند باشد و حسن نیت خود را نشان دهد».
این مقام قطری افزود که دوحه اظهارات مثبتی از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی شنیده است، اما تهران باید در عمل نیز حسن نیت نشان دهد، از تهدید کشورهای منطقه دست بردارد و تنگۀ هرمز را بازگشایی کند.
به‌گفتۀ او، این اقدامات می‌تواند زمینه را برای ایجاد منطقه‌ای امن و برخوردار از ثبات و رفاه فراهم کند.
وزارت خارجۀ قطر همچنین اعلام کرد که این کشور و دیگر اعضای شورای همکاری خلیج فارس آمادۀ آغاز روند ایجاد یک سازوکار امنیتی مشترک در منطقه، با رعایت حاکمیت و استقلال کشورها هستند.
دوحه تأکید کرده است که رایزنی‌های دیپلماتیک و تلاش‌های میانجی‌گرانه برای کاهش تنش‌ها، پایان دادن به بحران و دستیابی به راه‌حلی پایدار همچنان ادامه دارد.
تلاش برای توافق پنج‌روزه میان ایران و آمریکا
دیدار رهبران ایران و قطر یک روز پس از انتشار گزارشی در روزنامۀ نیویورک‌تایمز انجام شد که از تلاش دوحه برای طراحی توافقی میان تهران و واشینگتن خبر می‌داد.
نیویورک‌تایمز روز دوشنبه چهارم آبان به نقل از دو دیپلمات مطلع گزارش داد که قطر در حال بررسی طرحی است که بر اساس آن، ایران و آمریکا طی یک دورۀ پنج‌روزه امتیازاتی در زمینه بازگشایی تنگۀ هرمز، رفع محاصرۀ دریایی و برنامۀ هسته‌ای ایران به یکدیگر بدهند.
بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی طرح پیشنهادی، بازگشایی تنگۀ هرمز از سوی ایران در مقابل لغو محاصرۀ دریایی آمریکا است.
دو دیپلمات که نام آن‌ها فاش نشده، گفته‌اند مهم‌ترین مانع دستیابی به توافق، تعیین ترتیب و زمان‌بندی امتیازاتی است که هر یک از طرف‌ها باید ارائه کنند.
به گفتۀ این منابع، میانجی‌گران همچنین تلاش می‌کنند جمهوری اسلامی را متقاعد کنند که در مرحلۀ نخست توافق، امتیازی دربارۀ برنامۀ هسته‌ای خود ارائه دهد.
رادیو فردا مستقلاً قادر به تأیید جزئیات این طرح نیست و تاکنون مقام‌های ایران و آمریکا نیز توافقی در این زمینه اعلام نکرده‌اند.
مقام‌های جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر با انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج از کشور مخالفت کرده‌اند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز اخیراً در جریان سفر عاصم منیر، فرماندۀ ارتش پاکستان، به تهران تأکید کرده بود که «حتی یک ذره از مواد هسته‌ای غنی‌شده» از ایران خارج نخواهد شد.
پیش از دیدار روز سه‌شنبه در مسکو، هیئتی قطری روز یکشنبه سوم آبان به تهران سفر کرده بود.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی، روز دوشنبه با تأیید این سفر گفت گفت‌وگوها بر تحولات منطقه، آخرین وضعیت مذاکرات، تنگۀ هرمز و تأمین انرژی متمرکز بوده است.
یک روز بعد از سفر هیئت قطری، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، عاصم منیر، فرماندۀ ارتش پاکستان، و ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، نیز در تهران با مقام‌های جمهوری اسلامی دیدار کردند.
مقام‌های ایرانی این رایزنی‌ها را «بسیار خوب» توصیف کردند.
نیویورک‌تایمز به نقل از یک مقام حوزۀ خلیج فارس گزارش داده است که این دیدارها در راستای حمایت از تلاش‌های میانجی‌گران قطری و پاکستانی انجام شده و یکی از اهداف آن، ترغیب تهران به انعطاف‌پذیری بیشتر برای دستیابی به راه‌حلی دیپلماتیک با آمریکا بوده است.قطر و پاکستان در ماه‌های گذشته از میانجی‌گران اصلی میان تهران و واشینگتن بوده‌اند.
تلاش‌های تازه دیپلماتیک در شرایطی جریان دارد که مقام‌های آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی در روزهای اخیر دربارۀ احتمال ازسرگیری درگیری‌های نظامی هشدار داده‌اند.
جنگی که با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، به کشورهای دیگر منطقه نیز گسترش یافت و جمهوری اسلامی در جریان آن اهدافی را در کشورهای همسایه، از جمله قطر، هدف قرار داد.
در همین حال، محدودیت تردد نفتکش‌ها در تنگۀ هرمز و محاصرۀ دریایی آمریکا، از مهم‌ترین موانع حل بحران باقی مانده‌اند.
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز اوایل اکتبر اعلام کرده بود که مسکو آمادۀ مشارکت در تلاش‌های میانجی‌گرانه برای پایان دادن به جنگ است.
توپ اکنون در زمین ایران است، تهران باید حسن نیت نشان دهد
یک روز پس از سفر مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به تهران و دیدار با مقامات ارشد ایرانی، قطر از جمهوری اسلامی خواست تا با نشان دادن “حسن نیت” در قبال کشورهای همسایه از تشدید بیشتر تنش‌ها جلوگیری کند.
ابراهیم الهاشمی، مدیر اداره رسانه و ارتباطات وزارت امور خارجه قطر روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر (۵ آبان) تأکید کرد که منطقه برای جلوگیری از خشونت‌های بیشتر به چارچوب امنیتی جدیدی نیاز دارد. او گفت: «اکنون توپ در زمین ایران است تا به این اصول پایبند بماند و حسن نیت خود را نشان دهد.»
الهاشمی افزود: «ما اظهارات مثبتی از سوی طرف ایرانی شنیده‌ایم، اما ایران همچنان باید حسن نیت خود را نشان دهد، تهدید کشورهای منطقه را متوقف کند و تنگه هرمز را دوباره بازگشایی کند تا همه این تلاش‌ها بتوانند در مسیر ایجاد منطقه‌ای امن و شکوفا به کار گرفته شوند.»
این مقام قطری در پاسخ به پرسشی در مورد سفر هیئتی از این کشور به تهران در روز یکشنبه گفت که پیام‌رسانی میان دوحه و تهران “همچنان ادامه” دارد و تبادل دیدگاه‌ها از طریق میانجی‌ها صورت می‌گیرد. قطر و پاکستان تلاش‌های میانجی‌گرانه برای کاهش تنش‌ها و دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن را هدایت می‌کنند.
در همین حال بنا بر گزارش رسانه‌های ایرانی، مسعود پزشکیان در حاشیه هشتمین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز در روسیه، با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی دیدار کرد. به نوشته تسنیم، رئیس جمهور ایران و امیر قطر “بر اهمیت گسترش مناسبات سیاسی و اقتصادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای ارتقای سطح همکاری‌های دوجانبه تأکید کردند”.
طبق این گزارش، “راهکارهای توسعه روابط دوجانبه و تقویت همکاری‌های مشترک در حوزه انرژی” از جمله موضوعات محوری این دیدار بود.
بنا بر گزارش رسانه‌ها، پزشکیان در این سفر همچنین قصد دارد با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، گفت‌وگو کند.
