جنگ ایران و بحران اقتصادی در مرکز توجه اجلاس اقلیمی سازمان ملل در ترکیه
رهبران کشورهای شرکت‌کننده در سی‌ویکمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد، کاپ۳۱، چهارشنبه ۲۰ آبان در آنتالیای ترکیه، با هشدار درباره پیامدهای جنگ ایران بر اقتصاد جهانی، خواستار کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی شدند.
در شرایطی که افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی، جنگ‌ها و اختلافات تجاری توجه دولت‌ها را از بحران تغییرات اقلیمی منحرف کرده است، مقام‌های سازمان ملل و شماری از رهبران جهان تلاش می‌کنند مقابله با گرمایش زمین را نه‌تنها ضرورتی زیست‌محیطی، بلکه راهکاری برای مهار تورم، کاهش هزینه‌های زندگی و تقویت امنیت اقتصادی معرفی کنند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، چهارشنبه در سخنرانی خود گفت سه‌چهارم جمعیت جهان در کشورهایی زندگی می‌کنند که واردکننده سوخت‌های فسیلی هستند و در برابر شوک‌های قیمتی خارج از کنترل خود آسیب‌پذیرند.
او با اشاره به جنگ‌های اخیر و اختلال در بازار جهانی انرژی، وابستگی به سوخت‌های فسیلی را عامل ناامنی مزمن و بحران هزینه‌های زندگی دانست و تأکید کرد راه‌حل این وضعیت، گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر است.
گوترش همچنین هشدار داد که تلاش‌های جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی از سرعت گسترش بحران عقب مانده است و ادامه روند کنونی می‌تواند پیامدهایی ویرانگر داشته باشد.او با اشاره به افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای، بالا رفتن دمای زمین و شدت گرفتن بلایای طبیعی گفت جهان در مسیری قرار گرفته که به نابودی متقابل منتهی می‌شود.
سیمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل، نیز در سخنرانی خود گفت آشفتگی بازارهای جهانی انرژی و فجایع اقلیمی، تورم را تشدید کرده، بودجه دولت‌ها را تحت فشار قرار داده و با افزایش هزینه‌های خانوارها، سطح زندگی مردم را کاهش داده است.
به‌گفته او، وابستگی به سوخت‌های فسیلی هزینه‌های سیاسی سنگینی برای دولت‌ها دارد و اقدامات اقلیمی می‌تواند به کاهش این فشارها کمک کند.
جنگ ایران و افزایش قیمت انرژی
به‌گزارش رویترز، بحث درباره پیامدهای اقتصادی وابستگی به نفت و گاز در شرایطی در مرکز توجه اجلاس امسال قرار گرفته که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، با ایجاد اختلال در انتقال نفت خام از خاورمیانه، موجب افزایش شدید قیمت سوخت در بازارهای جهانی شده است.
افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی از موضوعات اصلی انتخابات میان‌دوره‌ای اخیر آمریکا بود که به پیروزی دموکرات‌ها و در اختیار گرفتن کنترل کنگره منجر شد. تورم و هزینه‌های زندگی همچنین از چالش‌های عمده دولت‌ها در اروپا و آسیا به شمار می‌رود.
مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، چهارشنبه در سخنرانی خود در نشست سران کاپ ۳۱ در آنتالیا، گفت عملیات نظامی، انفجار مهمات، آتش‌سوزی و تخریب زیرساخت‌ها می‌تواند دستاوردهای سال‌ها تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را از بین ببرد.
او حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران را عامل آسیب‌های زیست‌محیطی خواند و بر اساس ارزیابی‌هایی که به آن‌ها استناد کرد، گفت حمله به تاسیسات سوخت در عسلویه به انتشار ۵۰۰ هزار تن و حمله به مخازن سوخت اطراف تهران به انتشار یک میلیون تن دی‌اکسید کربن انجامیده است.
او گفت ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران در دو سال گذشته از حدود هزار و ۲۵۰ مگاوات به بیش از ۶ هزار و ۱۵۰ مگاوات رسیده و تولید برق پاک در سال جاری از چهار و نیم میلیارد کیلووات‌ساعت فراتر رفته است. به گفته او، این میزان تولید از انتشار حدود دو و نیم میلیون تن دی‌اکسید کربن جلوگیری کرده است.
لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رییس‌جمهوری برزیل، در سخنرانی خود با انتقاد از کاهش توجه رهبران جهان به تغییرات اقلیمی گفت پس از اجلاس سال گذشته در برزیل، امیدواری‌های زیادی درباره پیشرفت اقدامات جهانی وجود داشت، اما از آغاز سال جاری این روند تضعیف شده است.لولا گفت موضوع تغییرات اقلیمی از سخنرانی‌ها و اسناد رهبران جهان کنار رفته و بحث درباره تسلیحات و تعرفه‌های تجاری جای نگرانی برای بقای نسل‌های آینده را گرفته است.
او تاکید کرد سرنوشت زمین نباید گروگان رقابت قدرت‌های بزرگ باشد.
رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه و میزبان اجلاس، نیز با اشاره به جنگ‌ها، بحران‌ها، مهاجرت، قحطی و فقر گفت این تحولات ضرورت همبستگی بین‌المللی را بیش از گذشته افزایش داده‌اند.
تلاش برای تغییر گفتمان مقابله با تغییرات اقلیمی
جان کری، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا و از چهره‌های برجسته تلاش‌های بین‌المللی برای مقابله با گرمایش زمین، از تغییر شیوه طرح موضوع استقبال کرد.
او در حاشیه اجلاس به خبرنگاران گفت فعالان حوزه اقلیم باید شیوه گفت‌وگو درباره این مساله را تغییر دهند و بر ارتباط اقدامات اقلیمی با امنیت، سلامت، اشتغال، ثبات جوامع و تامین مواد غذایی تاکید کنند.
دن یورگنسن، کمیسر انرژی اتحادیه اروپا، نیز گفت حتی کسانی که تغییرات اقلیمی را باور ندارند، می‌توانند با کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی به دلایل امنیتی موافق باشند.
با این حال، سخنرانان اجلاس تأکید کردند که شواهد علمی درباره نقش فعالیت‌های انسانی در گرمایش زمین همچنان باید مبنای اصلی سیاست‌گذاری اقلیمی باشد.
ناتاشا پیرتس موسار، رییس‌جمهوری اسلوونی، گفت دولت‌ها وظیفه دارند یافته‌های علمی را به اقدامات سیاسی تبدیل کنند و تصمیم‌های خود را بر اساس واقعیت‌ها، نه منافع سیاسی کوتاه‌مدت، اتخاذ کنند.
تلاش برای دستیابی به توافق جدید؛ غیبت آمریکا
نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در اجلاس آنتالیا در تلاش‌اند درباره طرح پیشنهادی ترکیه برای افزایش سهم برق در مصرف جهانی انرژی و احیای تلاش‌های متوقف‌شده برای فاصله گرفتن از سوخت‌های فسیلی به توافق برسند.
ترکیه پیشنهاد کرده است سهم برق در مصرف نهایی انرژی جهان تا سال ۲۰۳۵ به ۳۵ درصد برسد؛ هرچند درباره ضرورت تولید این برق از منابع کم‌کربن نیز اختلاف‌نظر وجود دارد.
این مذاکرات در شرایطی انجام می‌شود که گزارش ماه گذشته سازمان ملل نشان داد جهان در مسیر عبور از آستانه افزایش ۱.۵ درجه سانتی‌گرادی دمای زمین نسبت به دوران پیشاصنعتی قرار دارد؛ هدفی که در توافق اقلیمی پاریس تعیین شده بود.سال ۲۰۲۶ همچنین با موج‌های شدید گرما در اروپای غربی و حوادث طبیعی ویرانگر همراه بوده است. از جمله، فروریختن یک یخچال طبیعی در نپال به سیلی فاجعه‌بار منجر شد که بیش از هزار و ۴۵۰ کشته و هزاران مفقود بر جای گذاشت.
در همین حال، آمریکا، بزرگ‌ترین تولیدکننده تاریخی گازهای گلخانه‌ای، برای دومین سال پیاپی در مذاکرات شرکت نکرده است. دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا که گرمایش زمین را فریبکاری خوانده، پس از بازگشت به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵، این کشور را از همکاری‌های بین‌المللی اقلیمی خارج کرد.
فرانسه، آلمان، ژاپن، ایتالیا و کانادا نیز امسال عالی‌ترین مقام‌های خود را به اجلاس نفرستاده‌اند.
محمد آدو، مدیر اندیشکده اقلیم و انرژی «پاور شیفت آفریقا»، با انتقاد از غیبت رهبران اقتصادهای بزرگ به رویترز گفت این کشورها باید پیشگام مقابله با بحران اقلیمی باشند، نه آنکه مسئولیت را به دیگران واگذار کنند.
لوران فابیوس، نخست‌وزیر پیشین فرانسه و رییس اجلاس اقلیمی پاریس در سال ۲۰۱۵، نیز تاکید کرد که موضوع اصلی مذاکرات امسال باید اجرای تعهدات باشد.
به‌گفته او، رهبران جهان باید علاوه بر اعلام اهداف تازه، توضیح دهند چگونه قصد دارند آن‌ها را عملی کنند؛ زیرا مهم‌ترین موضوع اجلاس آنتالیا، اجرای تصمیم‌هاست.
