خانه / دادخواهي / اصل بقای سختی: مارتین هایدگر

اصل بقای سختی: مارتین هایدگر


مارتین هایدگر فیلسوف معاصر آلمانی می‌گوید: ‌‎اگر بخواهم با شما رو راست باشم باید بگویم که زندگی به شکل گُریزناپذیری سخت است و این ربطی به جایی که هستید و جوری که زندگی می‌کنید ندارد. ‌‎من به آن می‌گویم: “اصل بقای سختی”.

□‌یعنی سختی از شکلی به شکل دیگر تبدیل می‌شود ولی نابود نمی‌شود. ‌‎برای همین هم، در غرب در یک زندگیِ خیلی خوب و عادی، جایی که هیچ کسی به هیچ کسی به خاطر عقایدش شلیک نمی‌کند و همه چیز آرام است؛ آدمهای زیادی مُشت مُشت قرص ضد افسردگی می‌خورند که بتوانند خودشان را هر روز صبح از داخل رختخواب بکشند بیرون!
اینجا هم فراوانند آدم‌های پُف‌کرده، آدم‌های بَدحال، آدم‌های روی لبه…

●‌خیلی‌ها معتقدند که پیشرفت تکنولوژی، اینترنت، نخودفرنگیِ غیر ارگانیک و گِلوتِن، ما‌ها را اینجوری کرده و قدیم‌ها مردم خوشبخت‌تر بودند. من می‌گویم بشنوید ولی باور نکنید.

○‌حتی هزار‌ها سال پیش شاهزاده‌‌ای هندی به نام سیزارتا یا همان بودا از قصر بلورین خود گریخت تا مفهوم زندگی را بیابد و در آخر گفت: “زندگی رنج است”؛ رنج، یا به زبان بودا “دوکا”…

■‌هایدگر خود این مفهوم را به نحو دیگری بیان می‌کند: “اضطراب وجودی” و اضافه می‌کند: ‌‎اینها را نگفتم که ناامیدتان کنم. چیزهای خوب و دلنشین هم در دنیا کم نیست که هر وقت داشتید در چاه غم فرو می‌رفتید از آنها در راه کمک بگیرید و مثل “رَسَن” (ریسمان یا طناب)به آن چنگ بیندازید و بیایید بیرون!

□‌یکی از این “رَسَن”‌ها؛ موسیقی است. ‌‎اگر می‌توانید سازی بزنید؛ اگر نتوانستید به آن گوش کنید. ‌‎وقت‌هایی که شاد هستید، موسیقی گوش کنید و وقتهایی که غمگین بودید بیشتر موسیقی گوش کنید. آنجا که از هر حرکتی عاجز ماندید؛ برقصید. رقصیدن بهترین و مفید‌ترین کاری است که می‌توانید برای روحتان بکنید.

●‌هر جا ریتمی شنیدید که می‌شود با آن رقصید، خودتان را تکان بدهید، حتی اگر ریتم چکیدن قطره‌های آب از شیروانی باشد. (رقص از نظر علمی، هم‌ارتعاش شدن با جریانِ هستی است، رها و بی‌مهار و بدون ترس از دیده شدن برقصید.)

○‌راستی اگر صدای خوبی داشتید موقع رقصیدن یک کمی هم آواز بخوانید، اما اگر نداشتید هم مهم نیست.

■‌چیز دیگری که می‌توانید انجام دهید کتاب خواندن است. ‌‎خواندن کتاب به شما کمک می‌کند در عالَم تصور، زندگی‌های دیگری را که هیچ وقت نمی‌توانستید آنها را عملا تجربه کنید، را تجربه کنید.

○‌برای همین، قدیم‌ها بیشترِ فیلسوف‌ها، ستاره‌شناس هم بودند. شاید نخواهید یا نتوانید منجم بشوید، ولی همیشه می‌توانید وقت‌هایی که غمگین هستید به آسمان نگاه کنید و ببینید که غم‌هایتان در برابر عظمت کهکشان چقدر کوچک است…

■‌”رَسَن” ‌های دیگری هم هست؛ چیزهایی مثل نقاشی کردن، عکاسی، کاشتن یک درخت؛ آشپزی با ادویه‌های جدید، سفر کردن، حرکت… ‌‎ما برای نشستن خلق نشده‌ایم. صندلی یکی از خطرناک‌ترین اختراعات بشریست.

□به جای نشستن قدم بزنید؛ بدوید، شنا کنید.اگر مجبور شدید بنشینید، برای خودتان همنشین‌هایی پیدا کنید و از مصاحبتشان لذت ببرید. ‌‎دایرهٔ دوستانتان را به آدم‌های اطراف خود محدود نکنید.

●در ضمن، شما می‌توانید تقریباً با همهٔ موجودات زندهٔ دنیا دوست شوید؛ ‌‎گل‌ها، علف‌ها، ماهی‌ها، پرنده‌ها، و بله حتی گربه‌ها. حیوان‌ها گاهی حتی از آدم‌ها هم دوست‌های بهتری می‌شوند.

○‌در زندگی چاه غم زیاد است ولی به همان نسبت،  رَسَن‌های زیادی هم هست؛ سَرِ رَسَن‌ها را ول نکنید. ‌‎اما مراقب باشید که به رسن‌های پوسیده مثل الکل، دود، پول و حتی غرور و موفقیت آویزان نشوید، چون نه تنها از داخل چاه بیرونتان نمی‌آورند بلکه بدتر ولتان می کنند ته چاه!

بِگَردید و رسن‌های خودتان را پیدا کنید و اگر نتوانستید پیدایشان کنید؛ “ببافیدشان”. ‌‎آدمهای انگشت شماری “رسن‌بافی” بلدند؛ ‌‎دانشمند‌ها، کاشفها، مربی‌های فوتبال، کمدین‌ها، و هنرمندها همه رسن‌باف هستند و با رسن‌هایی که می‌بافند آدمهای دیگر هم می‌توانند سَرشان را بگیرند و با آن از داخل چاه بیایند بیرون!

اگر ما امروز از سیاه سرفه نمی‌میریم برای این است که “رسنی”را گرفته‌ایم که لویی پاستور سالها پیش بافته است. ‌‎”سمفونی شماره پنج” رَسَنی است که بتهوون با نُت‌ها به هم پیوند زده است. ‌‎”صد سال تنهایی” رسنی است که گابریل مارکز با کلمه و خیال به هم بافته است.

بیشتر رسن‌ها را روزی کسانی که شاید خود ته چاه زندانی بوده‌اند بافته‌اند… مقاوم باشید و صبور…!

○چه زیبا مولانای ما قبل از هایدگر این تعابیر را در قالب شعر درآورد:

‌‎ آه کردم؛ چون رَسَن شد آهِ من؛
‌‎گشت آویزان رَسَن در چاهِ من؛
‌‎آن رَسَن بگرفتم و بیرون شدم؛
‌‎شاد و زَفت و فَربِه و گُلگون شدم.

کانال را با دیگران به اشتراک بگذارید.
@AftabkaranAzad