گزارش نیویورک تایمز از فشار محاصره آمریکا بر اقتصاد ایران
همزمان با بررسی پیشنهاد تازه آمریکا، فشار محاصره دریایی بر صادرات نفت ایران به اهرم اصلی واشنگتن بدل شده است. نیویورکتایمز مینویسد افت درآمد نفتی، پر شدن مخازن و اختلال در واردات، اقتصاد ایران را تحت فشار گذاشته است.
یکی از اصلیترین انگیزههای تهران برای پیشبرد گفتوگوها با آمریکا، رفع محاصره بنادر و کاهش فشار بر صنعت نفت ایران است. محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران عملا صادرات نفت را متوقف کرده، درآمدهای حیاتی کشور را کاهش داده و خطر پر شدن کامل ظرفیت ذخیرهسازی نفت را بالا برده است؛ وضعیتی که در کنار اختلال در واردات و تشدید بحران معیشتی، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را بهمراتب سنگینتر کرده است.
نیویورکتایمز روز چهارشنبه ششم مه (۱۶ اردیبهشت) در گزارشی به قلم فرناز فصیحی نوشت، پیش از آغاز محاصره، حدود ۹۸ درصد صادرات نفت ایران از تنگه هرمز عبور میکرد. با این حال، از زمان آغاز محاصره آمریکا، نفتکشهای حامل نفت ایران دیگر نتوانستهاند از این مسیر خارج شوند.
ایران بهطور معمول روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت تولید میکند که نزدیک به نیمی از آن در داخل مصرف و بقیه صادر میشود. نفت آماده صادرات در مخازن زمینی و نفتکشهای مستقر در خلیج فارس ذخیره میشود، اما حالا این ظرفیت بهسرعت در حال پر شدن است. در گزارش آمده که اگر محاصره ادامه پیدا کند، ایران ممکن است ظرف چند هفته آینده با کمبود جدی فضای ذخیرهسازی روبهرو شود.
این وضعیت تهران را ناچار کرده تولید برخی چاهها را کاهش دهد. در صورت ادامه فشار، احتمال بسته شدن بعضی چاههای قدیمی نیز وجود دارد؛ اقدامی که بازگرداندن آنها به مدار تولید، پرهزینه و در برخی موارد حتی غیراقتصادی خواهد بود.
تلاش برای دور زدن فشار از مسیرهای جایگزین
پیش از جنگ، حدود ۷۰ درصد واردات و صادرات ایران از بنادر جنوبی انجام میشد. اکنون با محدود شدن این مسیر، دولت تلاش کرده از مسیرهای جایگزین استفاده کند.
ایران بخشی از کالاهای مورد نیاز خود را از راه زمینی از پاکستان و ترکیه وارد میکند، از مسیر دریای خزر محمولههایی از روسیه میگیرد و از خط آهنی که چین را از طریق آسیای مرکزی به ایران وصل میکند نیز استفاده میکند. با این حال، این مسیرها بیشتر برای واردات کاربرد دارند و نمیتوانند جای صادرات نفت از خلیج فارس را بگیرند.
در عمل، این راهها فقط بخشی از فشار را کم میکنند و نمیتوانند جای خالی بنادر جنوبی و صادرات دریایی را پر کنند. به همین دلیل، صنعت نفت همچنان نقطه اصلی آسیبپذیری ایران در برابر محاصره باقی مانده است.
اقتصاد زیر فشار مضاعف
گزارش نیویورک تایمز تأکید میکند که جنگ، اقتصاد ایران را در شرایطی هدف قرار داده که پیش از آن هم زیر فشار تحریم، سوءمدیریت و فساد قرار داشت. سقوط بیشتر ارزش ریال، تورم ۶۰ درصدی، افزایش بیکاری و عقب افتادن پرداخت حقوق بخشی از کارکنان دولت، فقط بخشی از نشانههای این فشار است.
در متن گزارش آمده که دستکم یک میلیون شغل از بین رفته و اخراج نیرو در بخشهای مختلف شدت گرفته است. همزمان، روایتهایی از داخل ایران نشان میدهد بسیاری از خانوادهها ناچار شدهاند از پسانداز خود استفاده کنند یا داراییهای شخصیشان را بفروشند تا بتوانند دوام بیاورند.
به نوشته نیویورک تایمز این فشار اقتصادی میتواند خطر نارضایتی اجتماعی را دوباره افزایش دهد. هرچند جمهوری اسلامی در گذشته با استفاده از سرکوب شدید توانسته اعتراضها را مهار کند، اما ادامه وخامت اقتصادی میتواند خشم عمومی را بار دیگر شعلهور کند.
