منابعی در دولت ایالات متحده خبر توافق اولیه آمریکا و رژیم ایران را تایید کردند
منایعی در دولت ایالات متحده در پیامی به صدای آمریکا گزارش «اکسیوس» درباره توافق اولیه میان ایالات متحده و رژیم ایران برای تمدید آتشبس و آغاز مذاکرات هستهای را تایید کردند.
صدای آمریکا در پرسشی از دولت ایالات متحده به گزارش اکسیوس اشاره کرده بود. در این گزارش که روز پنجشنبه ۵ خرداد منتشر شد، آمده است: «مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی بر سر یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه برای تمدید آتشبس و آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران به توافق رسیدهاند، اما پرزیدنت ترامپ هنوز تایید نهایی خود را ارائه نکرده است.»
منایع آمریکایی روز پنجشنبه ۵ خرداد در پاسخ به صدای آمریکا این گزارش را تایید کرد.
اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و یک منبع منطقهای دخیل در روند میانجیگری گزارش داده بود که این تفاهمنامه در صورت نهایی شدن، مهمترین پیشرفت دیپلماتیک از زمان آغاز جنگ میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی خواهد بود. هرچند دستیابی به توافق نهایی درباره برنامه هستهای رژیم ایران همچنان به مذاکرات دشوار و فشرده بیشتری نیاز دارد.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی نیز هنوز به طور رسمی پذیرش توافق را تایید نکرده است. این در حالی است که تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد، و در روزهای اخیر نیز درگیریهای پراکنده و حملات محدود میان طرفها گزارش شده است.
دولت پرزیدنت ترامپ طی هفتههای اخیر همزمان دو مسیر فشار نظامی و دیپلماسی را دنبال کرده است. واشنگتن از یک سو کارزار «خشم اقتصادی» و محاصره دریایی جمهوری اسلامی را ادامه داده و از سوی دیگر از طریق میانجیهای منطقهای، از جمله پاکستان و برخی کشورهای عربی، مذاکرات غیرمستقیم با تهران را پیش برده است.
پرزیدنت ترامپ در روزهای گذشته بارها تاکید کرده بود که هرگونه توافقی باید «واقعی، قابل راستیآزمایی و پایدار» باشد. او هشدار داده بود که اگر مذاکرات شکست بخورد، درگیریها «بزرگتر و شدیدتر از قبل» از سر گرفته خواهد شد.
موضوع برنامه هستهای جمهوری اسلامی، آینده غنیسازی اورانیوم، سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا، بازگشایی کامل تنگه هرمز، و تضمینهای امنیتی منطقهای از جمله مهمترین محورهای اختلاف میان دو طرف عنوان شدهاند.
گزارش اکسیوس در شرایطی منتشر میشود که مقامهای آمریکایی همچنان تاکید دارند جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد، و ایالات متحده اجازه نخواهد داد تهران از مذاکرات برای خرید زمان یا بازسازی توان نظامی و هستهای خود سوءاستفاده کند.
در صورت تایید نهایی این تفاهمنامه توسط پرزیدنت ترامپ و پذیرش رسمی آن از سوی جمهوری اسلامی، انتظار میرود مذاکرات گستردهتری درباره آینده برنامه هستهای رژیم ایران، سرنوشت تحریمها، و وضعیت امنیتی خاورمیانه آغاز شود.به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس این مقام که اجازه نداشت بهصورت علنی درباره جزئیات مذاکرات صحبت کند و به شرط ناشناس ماندن اظهارنظر کرد، گفت این «تفاهمنامه اولیه» هنوز نیازمند تایید نهایی دونالد ترامپ است.یک مقام دیگر آمریکایی نیز به این خبرگزاری گفت که طرفین بر سر چارچوب کلی یک توافق اولیه به تفاهم رسیدهاند، اما تاکید کرد تا زمانی که رئیسجمهوری آمریکا آن را تایید نکند، هیچ توافقی نهایی نخواهد بود.
این مقام که به شرط ناشناس ماندن درباره مذاکرات محرمانه سخن میگفت، افزود هنوز مشخص نیست که دونالد ترامپ در نهایت با این توافق موافقت خواهد کرد یا نه.
این توافق موقت در شرایطی حاصل شده که آتشبس شکننده میان ایران و آمریکا در ساعات اخیر نشانههایی از تزلزل نشان داده بود.در همین حال، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی گزارش داده که یادداشت تفاهم نهایی نشده است. تسنیم در گزارش خود مینویسد: «بر خلاف ادعای برخی منابع غربی مبنی بر اینکه متن اصطلاحا «یادداشت تفاهم» میان ایران و آمریکا نهایی شده و فقط منتظر اعلام دو طرف است، این موضوع واقعیت ندارد و هنوز متن قطعی نشده است.»
تسنیم در ادامه مینویسد: «ایران تا این لحظه به میانجی پاکستانی اعلام نهایی شدن متن را انجام نداده است. در صورتی که متن واقعا نهایی شود، ایران موضوع را به میانجی پاکستانی و به مردم اعلام خواهد کرد. و تا آن زمان هرگونه روایت منابع غربی درباره نهایی شدن موضوع معتبر نیست.»
ارتش آمریکا بامداد پنجشنبه ایران را به نقض آتشبس متهم کرد؛ آنهم پس از آنکه کویت اعلام کرد در پی حمله آمریکا به جمهوری اسلامی، هدف حملات قرار گرفته است. این تازهترین دور از تنشها و درگیریهایی است که مذاکرات جاری برای پایان دادن به جنگ را تهدید میکند.
گمانهزنیها درباره مفاد توافق
به گزارش اکسیوس، مقامهای آمریکایی گفتهاند در یادداشت تفاهم ۶۰ روزه بهروشنی قید خواهد شد که کشتیرانی در تنگه هرمز «بدون محدودیت» خواهد بود.
به گفته یک مقام آمریکایی، این عبارت به معنای نبود عوارض و مزاحمت برای کشتیهاست و جمهوری اسلامی باید ظرف ۳۰ روز همه مینها را از این تنگه جمعآوری کند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت محاصره دریایی آمریکا نیز برداشته خواهد شد، اما این اقدام متناسب با بازگشت کشتیرانی تجاری انجام خواهد گرفت.به گفته این مقامها، یادداشت تفاهم شامل تعهد جمهوری اسلامی به خودداری از پیگیری ساخت سلاح هستهای خواهد بود. همچنین در آن قید خواهد شد که نخستین موضوعاتی که در بازه زمانی ۶۰ روزه درباره آنها مذاکره میشود، چگونگی تعیین تکلیف اورانیوم با غنای بالای ایران و نحوه پرداختن به موضوع غنیسازی خواهد بود.
افزون بر اینها، آمریکا متعهد خواهد شد که در چارچوب مذاکرات، درباره کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی گفتوگو کند. این یادداشت تفاهم همچنین شامل بحث درباره سازوکاری برای کمک به ایران جهت آغاز دریافت کالاها و کمکهای بشردوستانه خواهد بود.
مقامهای آمریکایی در گفتوگو با اکسیوس، وجود هرگونه توافق جانبی یا بند محرمانهای درباره کاهش تحریمها یا انتقال منابع مالی به جمهوری اسلامی را رد کردند. یکی از آنها گفت: «هرچه ایرانیها بیشتر حاضر به امتیاز دادن باشند، بیشتر به دست خواهند آورد.»این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر آزادسازی داراییهای مسدودشده تاکید دارند.
جمهوری اسلامی چه میخواهد؟
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، صبح پنجشنبه هفتم خرداد در مصاحبه با خبرگزاری ریانووستی روسیه گفت که تهران از واشینگتن میخواهد «تمام داراییهای مسدودشده» را آزاد کند. او افزود: «داراییهای ایران باید تماما و بدون قید و شرط به ایران بازگردانده شود.»
ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجفآباد در مجلس، هم در گفتوگو با سایت دیدهبان ایران، «تمام خطوط قرمز» منتسب به مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در مذاکرات را «نقضشده» خواند و به «تنگه هرمز، مساله هستهای و گرفتن غرامت» به عنوان مهمترین موارد نقضشده اشاره کرد.
او پیشبینی کرد: «آمریکا بعد از جام جهانی و انتخابات کنگره، دوباره به ما حمله میکند.»
همزمان با نهایی شدن مذاکرات میان دو طرف، درگیریهای محدودی در تنگه هرمز رخ داد؛ آمریکا دو سایت موشکپرانی جمهوری اسلامی را هدف قرار گرفت و تهران نیز در اقدامی تلافیجویانه کشورهای منطقه، از جمله یک پایگاههای هوایی آمریکا در کویت، را هدف قرار داد.
افزون بر این، وزارت خزانهداری ایالات متحده صبح پنجشنبه اعلام کرد که «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
روسیه: آمریکا پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده ایران را نپذیرفت
همزمان با این تحولات، وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که با وجود آمادگی روسیه برای انتقال اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران به این کشور، آمریکا پیشنهاد روسیه را رد کرده است.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، گفت: «آمریکا پیشنهاد روسیه درباره انتقال اورانیوم غنیشده ایران را که ماهها روی میز بوده، نپذیرفته است.»
او از هر دو طرف مناقشه خواست به درگیری نظامی باز نگردند و در عوض، گفتوگوها را ادامه دهند.
در هفتههای گذشته، احتمال انتقال بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی به روسیه یا چین، و همچنین رقیقسازی بخشی از آن در این کشورها از سوی منابع آگاه در رسانهها نقل شد.
تاکید اتحادیه اروپا بر ضرورت تکمیل مذاکرات کنونی
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ششم خرداد در پایان نشست غیررسمی وزیران خارجه این اتحادیه در قبرس گفت که هر توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی، باید با مذاکرات عمیقتر درباره ذخایر هستهای و دیگر مسائل حیاتی مرتبط با امنیت منطقه تکمیل شود.
در کنار اظهارات و رویدادهایی که نشان میدهد آتشبس و روند رسیدن به تفاهم موقت همچنان شکننده است، فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، پنجشنبه به رسانههای ایران گفت «پیشرفت خوبی» در مذاکرات با آمریکا رخ داده و «اغلب پیشنهادات جمهوری اسلامی پذیرفته شده است».
او فزود: «مذاکرات پیشرفت کمی و کیفی قابلتوجهی داشته و برخی از ملاحظات جمهوری اسلامی باقی مانده که باید از سوی آمریکاییها انجام شود.»
