افشاگری خرازی از تنشهای بیسابقه در راس قدرت؛ اخطار مجتبی خامنهای به پزشکیان
محمدباقر خرازی، برادر همسر مسعود خامنهای، با انتشار اظهاراتی تند، از بالا گرفتن تنشهای بیسابقه در بالاترین سطح نظام سیاسی جمهوری اسلامی پرده برداشته و گفته است که مجتبی خامنهای از استعفاهای مکرر مسعود پزشکیان خسته شده و در صورت تکرار، با پذیرش آن، رئیسجمهور را برکنار خواهد کرد. این افشاگری که در پی گمانهزنیهای اخیر درباره اختلافات درون حاکمیت منتشر میشود، اولین بار است که بهطور مستقیم از نزدیکان بیت رهبری درباره یک درگیری جدی در راس قدرت شنیده میشود. این تحولات به شکلی بیسابقه جنگ قدرت میان جریانهای سیاسی و امنیتی را آشکار کرده و نشان میدهد که حاکمیت با یکی از حساسترین بحرانهای داخلی خود مواجه است.
آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
برای نخستین بار، پرده از یک جنگ قدرت علنی و بیسابقه در بالاترین سطح نظام سیاسی جمهوری اسلامی برداشته شده است. اظهارات یک چهره نزدیک به بیت رهبری، حکایت از تنشهای شدید و اختلافات جدی میان جریانهای مختلف در راس حاکمیت دارد که پیش از این هرگز به این صراحت بیان نشده بود. محمدباقر خرازی، برادر همسر مسعود خامنهای (فرزند ارشد رهبری)، با یک افشاگری جنجالی، از خستگی مجتبی خامنهای از استعفاهای مکرر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، خبر داده است. به گفته خرازی، رهبر جمهوری اسلامی به پزشکیان اخطار داده که در صورت تکرار استعفا، آن را خواهد پذیرفت.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که پیشتر شایعاتی درباره اختلافات بین پزشکیان و برخی جریانات سیاسی منتشر شده بود. با این حال، اولین بار است که یکی از نزدیکان بیت رهبری با چنین صراحتی از یک درگیری مستقیم در راس قدرت میگوید و پرده از پشتپرده میدارد. استعفاهای مکرر پزشکیان، که برخی آن را تاکتیکی برای فشار بر نهادهای دیگر تفسیر میکنند، ظاهراً از دیدگاه رهبری به یک خط قرمز تبدیل شده است . این هشدار، نشان از تغییر رویه و افزایش صبر و تحمل ناپذیری نسبت به برخی رفتارهای سیاسی در بالاترین سطوح دارد. این ماجرا را باید در بستر رقابتهای شدید جریانهای سیاسی در آستانه انتخابات پیشرو تحلیل کرد. هرگونه تغییر در ترکیب فعلی میتواند توازن قوا را به نفع یک جناح خاص تغییر دهد و همین امر، تنشها را به اوج رسانده است.
واکنشها به این افشاگری، دامنهدار بوده است. برخی آن را یک خطای راهبردی از سوی خرازی و یک نشانه از بیثباتی درونی توصیف کردهاند و برخی دیگر، آن را بخشی از یک سناریوی از پیشطراحیشده برای اعمال فشار بر پزشکیان و تغییر موازنهها میدانند. این تحولات در حالی رخ میدهد که فشارهای بینالمللی بر ایران و موضوعات داخلی مانند اقتصاد و نارضایتیهای اجتماعی، خود به بحرانهای جدی تبدیل شدهاند. حالا اضافه شدن یک بحران درونی در راس قدرت، بر پیچیدگی اوضاع افزوده است. اکنون همه نگاهها به واکنش احتمالی پزشکیان و نیز سایر نهادهای قدرت دوخته شده است. آیا پزشکیان از این هشدار عبور خواهد کرد یا برخوردی تازه در انتظار صحنه سیاسی کشور است؟ به نظر میرسد در سایه این تنشها، ماههای آینده بسیار سرنوشتساز برای نظام سیاسی ایران خواهد بود.
زمینههای پیدایش و ابعاد جنگ قدرت در راس حاکمیت
افشاگری اخیر، ورق تازهای از رقابتهای پنهان و آشکار درون نظام را آشکار میکند. تنشهای بین رئیسجمهور و جناحی که او را به قدرت رساند و اکنون از او ناراضی است، به نقطهای رسیده که حمایتهای اولیه جای خود را به اخطارهای جدی داده است. این اختلافات را باید در چارچوب رقابت بر سر جانشینی رهبری و انتخاب مجلس خبرگان آینده تحلیل کرد که هر گروه میکوشد با حفظ یا تغییر رئیسجمهور، جایگاه خود را در ساختار قدرت مستحکمتر کند.
نقش و جایگاه مجتبی خامنهای در معادلات قدرت
مجتبی خامنهای که سالها به عنوان یک چهره پشت پرده و تأثیرگذار شناخته میشود، با این هشدار عملاً پا به عرصه مدیریت مستقیم بحرانهای سیاسی گذاشته است. او در حالی که صاحب پست رسمی نیست، با این اقدام نشان میدهد که ارادهای قوی برای اعمال نظر در بالاترین سطح تصمیمگیریها دارد. این مداخله مستقیم، جایگاه او را به عنوان یکی از معدود تصمیمسازان نظام تثبیت کرده و میتواند معادلات سیاسی آتی را تحت تأثیر قرار دهد.
تأثیر این تنشها بر ثبات سیاسی و عملکرد دولت پزشکیان
ابراز نارضایتی از بالاترین سطح، میتواند کارآمدی دولت پزشکیان را به شدت کاهش دهد. در چنین شرایطی، اجرای برنامههای اقتصادی و سیاستهای کلان با تردید و مانعتراشی مواجه شده و وزرا و مدیران میانی نیز در اجرای مصوبات دچار سردرگمی میشوند. این بیثباتی میتواند به ناتوانی دولت در مدیریت بحرانهای موجود دامن بزند و در نهایت، خواسته یا ناخواسته، به نفع گروهی تمام شود که به دنبال تغییر در ترکیب قدرت هستند.
واکنش احتمالی پزشکیان و سناریوهای پیشروی او
پزشکیان اکنون در دو راهی سخت قرار دارد: یا عقبنشینی از برخی مواضع و تعدیل خواسته ها، یا ادامه مسیر و پذیرش ریسک برکناری. گزینه میانی، ارائه نوعی اطمینانبخشی پنهان به بیت رهبری و همزمان تلاش برای جلب حمایت بدنه اجتماعی و برخی جریانهای سیاسی میانی است. اما با توجه به اظهارات صریح، هر گونه حرکت اشتباه، میتواند به قیمت از دست دادن کرسی ریاستجمهوری تمام شود.
پیامدهای داخلی و خارجی این بحران سیاسی
علنیشدن یک جنگ قدرت در راس نظام، چهره جمهوری اسلامی را در عرصه بینالمللی به شدت تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند به تضعیف موقعیت ایران در مذاکرات و دیپلماسی منطقهای منجر شود. در داخل نیز، این خبر تردید بخشی از مردم را نسبت به ثبات و کارآمدی نظام تشدید میکند و به فضای ناامیدی اقتصادی و سیاسی دامن میزند. اگر این اختلافات به شکل یک بحران تمامعیار درآید، ممکن است زمینهساز تحولات غیرقابلپیشبینی در آینده سیاسی کشور شود.
