“استفاده ایران از بانکهای آمریکایی برای دور زدن تحریمها”
در حالی که دولت دونالد ترامپ میکوشد ایران را از نظام مالی جهانی جدا کند، میلیاردها دلار پول مرتبط با تهران هر سال از حسابهای تسویه در بانکهای آمریکایی عبور میکند.
وال استریت ژورنال نوشت دولت ترامپ در کارزار تازه خود برای فشار اقتصادی بر ایران با نقطه ضعفی غیرمنتظره روبهروست: بانکهای آمریکایی.
بر اساس این گزارش، با وجود تحریمهایی که تقریبا هرگونه فعالیت مالی مرتبط با ایران را برای افراد و نهادهای مشمول قوانین آمریکا ممنوع میکند، میلیاردها دلار پول ایران هر سال از حسابهای تسویه در بانکهای آمریکایی عبور میکند.
مقامهای غربی و پژوهشگران گفتهاند این پولها از طریق روابط بانکی غیرمستقیم و شبکه بانکهای خارجی به نظام مالی آمریکا راه پیدا میکند.
وال استریت ژورنال نوشته است ایران از یک سازوکار قدیمی در نظام مالی جهان به نام بانکداری کارگزاری استفاده میکند. در این نظام، بانکهای خارجی برای انجام تراکنشهای دلاری و ارتباط با بازارهای جهانی، در بانکهای آمریکایی حساب نگه میدارند. همین شبکه که بیش از یک قرن قدمت دارد، به پیوند خوردن نظام مالی جهانی کمک میکند، اما در عین حال راههایی برای نفوذ پنهانی ایران به تراکنشهای دلاری فراهم کرده است.
دولت ترامپ در هفتههای اخیر به بانکهای خارجی هشدار داده است که اگر از طریق حسابهای کارگزاری در آمریکا تراکنشهای دلاری مرتبط با ایران را پردازش کنند، ممکن است هدف اقدامات تنبیهی قرار گیرند. مقامهای آمریکایی همچنین از بانکهای این کشور خواستهاند نظارت خود بر تراکنشهای مرتبط با ایران را افزایش دهند.
با این حال، تشخیص این تراکنشها دشوار است، زیرا ایران از شبکهای پیچیده از شرکتهای پوششی و واسطهها برای پنهان کردن ارتباط مالی با تهران استفاده میکند.
هدف گرفتن یک شعبه بانکی در امارات
وزارت خزانهداری آمریکا روز ۲۸ اوت یک شعبه اماراتی متعلق به یک بانک دولتی مصر را به عنوان یکی از موسساتی معرفی کرد که به گفته واشنگتن، به ایران برای دسترسی به نظام بانکی آمریکا کمک کرده است.
آمریکا اعلام کرده قصد دارد دسترسی این موسسه را به شبکه مالی آمریکا قطع کند. این اقدام بخشی از کارزار تازه دولت ترامپ با عنوان “عملیات طرد اقتصادی” است؛ کارزاری گسترده برای فشار مالی بر ایران با هدف وادار کردن تهران به امتیازدهی و پایان دادن به درگیریهای خاورمیانه.
واشنگتن به رهبران و نهادهای مالی در جهان هشدار داده است که یا ارتباط خود با ایران را قطع کنند یا با تحریمهای ثانویه روبهرو شوند. تحریم ثانویه میتواند به معنای قطع دسترسی بانکها و شرکتهای خارجی به نظام مالی دلاری آمریکا باشد؛ ابزاری که برای بسیاری از موسسات بینالمللی هزینهای بسیار سنگین دارد.
برخی کارشناسان مالی گفتهاند تلاشهای واشنگتن ممکن است اثر محدودی داشته باشد، مگر آنکه فشار بیشتری بر بانکهای آمریکایی وارد شود تا روابط کارگزاری خود را دقیقتر بررسی کنند.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر اعلام کرده بود حدود ۹ میلیارد دلار پول مرتبط با ایران در سال ۲۰۲۴ از مسیر بانکهای آمریکایی عبور کرده است.
به گفته برخی پژوهشگران حوزه ایران، این رقم در صورتی میتواند کاهش یابد که بانکهای آمریکایی فعالانهتر تراکنشهای مشکوک و روابط بانکی خود با موسسات خارجی را بررسی کنند.
تحریم یک بانک ترکیهای
در بخش دیگری از همین کارزار، وزارت خزانهداری آمریکا بانک ترکیهای “گلدن گلوبال بانک” و شرکتهای زیرمجموعه آن را تحریم کرده است.
واشنگتن این بانک را متهم کرده دهها میلیون دلار پول را برای سپاه پاسداران جابهجا کرده و به تهران امکان دسترسی به نظام بانکی جهانی داده است. این اقدام نیز در چارچوب “عملیات طرد اقتصادی” انجام شده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، این کارزار را “روز دی اقتصادی” خوانده و گفته هدف آن خفه کردن اقتصاد ایران است. به گفته او، واشنگتن تلاش میکند فشار را بر نهادهای غیرایرانی که ایران را به اقتصاد و نظام مالی جهانی متصل میکنند افزایش دهد، اما این روند را به شکلی مدیریت کند که آسیب گستردهای به نظام مالی جهانی وارد نشود.
