رسانههای بینالمللی: اخراج بیش از ۲۵ هزار مهاجر از جمله ایرانیها و افغانستانیها از آمریکا به کشورهای سومی
یک گزارش تحقیقی بینالمللی به رهبری شبکۀ روزنامهنگاری «فوربیدن استوریز» (Forbidden Stories) نشان میدهد که دولت دونالد ترامپ طی حدود ۱۸ ماه گذشته، هزاران مهاجر را به کشورهای سومی در آمریکای لاتین، آفریقا و حوزه کارائیب اخراج کرده است. این اقدام با انتقادهای گستردۀ حقوق بشری و چالشهای قضایی روبهرو شده است.
رادیو بین المللی فرانسه و شبکه فرانس ۲۴ همراه با ۲۴ رسانۀ بینالمللی در تحقیق مشترک «پروژه اخراج» شرکت کردهاند. این تحقیق به ابتکار و هماهنگی شبکه روزنامهنگاری Forbidden Stories درباره سیاست اخراج گسترده مهاجران در دولت ترامپ انجام شده است.
رادیو بین المللی فرانسه و شبکه فرانس ۲۴ همراه با ۲۴ رسانۀ بینالمللی در تحقیق مشترک «پروژه اخراج» شرکت کردهاند. این تحقیق به ابتکار و هماهنگی شبکه روزنامهنگاری Forbidden Stories درباره سیاست اخراج گسترده مهاجران در دولت ترامپ انجام شده است. © Studio graphique
یک گزارش تحت عنوان «پروژۀ اخراج: افشاگریهایی درباره اخراجهای گسترده دولت ترامپ» که با همکاری ۲۶ رسانۀ بینالمللی، از جمله رادیو بینالمللی فرانسه (RFI) انجام شده، نشان میدهد که از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶، دستکم ۲۵ هزار و ۴۴۷ مهاجر از ایالات متحده به ۲۸ کشور سومی یا غیر مبداء اخراج شدهاند.
بر اساس یافتههای گزارش، دولت آمریکا برای اجرای سیاست اخراج گستردۀ مهاجران، توافقهایی را با دولتهای مختلف انجام داده تا افراد اخراج شده را بدون توجه به ملیت یا کشور مبدأ آنان، بپذیرند. به همین دلیل بیشتر این افراد به کشورهایی منتقل شدهاند که هیچگونه پیوند خانوادگی، زبانی یا جغرافیایی با آنها نداشتهاند.
گزارش «پروژۀ اخراج» میگوید که دولت ترامپ، در راستای وعدۀ انتخاباتی خود مبنی بر اجرای «بزرگترین عملیات اخراج در تاریخ آمریکا»، از ابزار کشورهای ثالث یا سومی، برای افزایش شمار مهاجران اخراجشده استفاده کرده است. در این چارچوب، وزارت خارجۀ آمریکا ساختاری ویژه برای مذاکره با کشورهای مقصد ایجاد کرده و با بهرهگیری از مشوقهای مالی و فشارهای سیاسی، موافقت دولتهای مختلف برای پذیرش مهاجران را جلب کرده است.
پناهجویان ایرانی و افغانستانی در میان اخراج شدگان
بر پایه این گزارش، مکزیک اصلیترین مقصد این اخراجها بوده و حدود ۲۰ هزار نفر به این کشور منتقل شدهاند. علاوه بر آن، کشورهایی چون گواتمالا، پاناما، گینۀ استوایی، اسواتینی و چند کشور کوچک حوزه کارائیب نیز میزبان گروههایی از مهاجران اخراجشده بودهاند.
این در حالیست که در مورد اخراجها به مکزیک، هیچگونه توافق رسمی میان ایالات متحده و این کشور علنی نشده اما در عمل بیشترین اخراجها به مکزیک انجام شده است.
بر اساس ارقام ارائه شده، گواتمالا ۲ هزار و ۹۸۱ مهاجر را پذیرفته است و در آفریقا نیز ۳۴ نفر، از جمله شهروندان ویتنام و لائوس، به کشور کوچک اسواتینی منتقل و در آنجا بازداشت شدهاند. گینۀ استوایی نیز ۶۳ مهاجر از ملیتهای مختلف، از جمله شهروندان کوبا و برزیل، را پذیرفته است.
تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶، در مجموع ۲۸ کشور عملاً مهاجران اخراجشده از کشورهای ثالث را پذیرفته بودند، اما دستکم ۳۵ کشور با ایالات متحده در این زمینه به توافق رسیدهاند. در حال حاضر و علیرغم انتقادهای جدی از این اقدامات غیرقانونی آمریکا، شبکۀ کشورهای سومی همچنان در حال گسترش است. در آخرین مورد در ۴ سپتامبر، گویان برای نخستین بار شش شهروند کوبایی و افغانستانی را پذیرفت.
ارسلان صالحفرد؛ پناهجوی ایرانی که به پاناما اخراج شد
گزارش در یکی از نمونههای اخراج مهاجران به کشورهای سومی، سرنوشت ارسلان صالحفرد، یک پناهجوی ایرانی را بازگو کرده که پس از خروج از ایران و درخواست پناهندگی در آمریکا، به جای رسیدگی به پروندهاش، با ٢٩٨ پناهجوی دیگر، به پاناما منتقل شد. به گزارش واشنگتن پست، که در تحقیق پروژه اخراج شرکت دارد، این پناهجوی ٢۵ ساله که زبان اسپانیایی نمیدانست و حق کار را نیز نداشت، پس از ١٨ ماه بلاتکلیفی و زندگی بدون حمایتهای مشخص در این کشور، ناچار شد آنجا را ترک کند و راهی مکزیک شود.
واشنگتن پست نوشته است که ارسلان صالحفرد در پی اعتراضات گستردۀ پس از جانباختن مهسا امینی در سال ۲۰۲۲، شرکت در اعتراضات ضد حکومتی از طریق فضای مجازی و گرویدن به دین مسیحیت، مورد توجه مقامات امنیتی ایران قرار گرفت و اطلاع یافت که برایش حکم بازداشت صادر شده است. او به همین دلیل ایران را ترک کرد و در جستوجوی پناهندگی راهی ایالات متحده شد. صالحفرد در فوریه ۲۰۲۵، پس از سفری طولانی که از ونزوئلا آغاز شده بود، از مرز مکزیک در نزدیکی سندیگو وارد خاک آمریکا شد و خود را به مقامهای آمریکایی معرفی کرد تا درخواست پناهندگی بدهد. او بلافاصله پس از ورود بازداشت شد و حدود ده روز بعد به پاناما اخراج شد.
گزارش فوربیدن استوریز میگوید که بخش قابل توجهی از توافقهای آمریکا با کشورهای سومی، به صورت غیرعلنی و بدون انتشار جزئیات رسمی، منعقد شدهاند و بیجهت نیست که این اقدامات اخیراً با مانع حقوقی مهمی نیز روبهرو شده است.
یک دادگاه تجدیدنظر آمریکا در ۱۸ سپتامبر دستورالعملهای مربوط به اخراج مهاجران به کشورهای ثالث را لغو کرد و اعلام داشت که این سازوکار، تضمین کافی برای اطلاعرسانی، حق اعتراض و حمایت از افرادی را که ممکن است در کشور مقصد در معرض خطر قرار گیرند، فراهم نمیکند.
با وجود این، دولت آمریکا میتواند این پرونده را به دیوان عالی ارجاع بدهد. در همین حال، نهادهای حقوق بشری نیز نسبت به پیامدهای انسانی سیاستهای آمریکا هشدار داده و گفتهاند بسیاری از مهاجران اخراجشده در شرایطی جدی بیسرنوشتی و عدم دسترسی به حقوق اولیه قرار گرفتهاند.
گزارش، تصویری کمسابقه از ابعاد جهانی سیاست مهاجرتی دولت ترامپ ارائه میکند که اکنون از مرزهای این کشور فراتر رفته و دهها کشور در چند قاره را درگیر کرده است.
