استقرار «فاطمیون» در بلوچستان؛ گشت‌های مسلحانه در سراوان و زاهدان
گروه فاطمیون، وابسته به سپاه پاسداران ایران و متشکل از نیروهای افغان، طی هفته‌های اخیر در مناطق گسترده‌ای از استان سیستان و بلوچستان و هم‌مرز با افغانستان و پاکستان مستقر شده است.
ویدیوهای منتشرشده نیروهای فاطمیون را در حال تمرین نظامی و گشت مسلحانه نشان می‌دهد و گزارش‌های محلی نیز از استقرار صدها نفر از اعضای این گروه در پایگاه‌ها و مناطق مسکونی این استان خبر داده‌اند.
مجموعه خبری «حال‌وش» چند ویدیو از حضور نیروهای فاطمیون منتشر کرده است. در جدیدترین ویدیو، افراد مسلح این گروه با لباس نظامی در حال حرکت و استقرار در ارتفاعات روستای رودماهی در زاهدان دیده می‌شوند.
یک ویدیوی دیگری نیز نیروهای فاطمیون را هنگام تمرین با سلاح در یک مدرسه دخترانه در شهر «گشت» واقع در سراوان نشان می‌دهد.
حال‌وش همچنین ویدیویی منتشر کرده که انتقال ده‌ها موتورسیکلت با خودرو به پایگاه رودماهی، محل استقرار نیروهای فاطمیون، را نشان می‌دهد.
کشته شدن چهار عضو فاطمیون
حال‌وش گزارش داد 11 سپتامبر چهار عضو فاطمیون هنگام گشت‌زنی در منطقه رودماهی هدف تیراندازی افراد مسلح قرار گرفتند و کشته شدند. مهاجمان پس از تیراندازی، خودروی نیروهای فاطمیون را به آتش کشیدند.
این مجموعه خبری گزارش می‌دهد صدها عضو فاطمیون در چند منطقه مرزی استان سیستان و بلوچستان، از جمله زاهدان، سراوان، زابل و چابهار مستقر شده‌اند.
بنابه گزارش حال‌وش، سپاه پاسداران در برخی مناطق پایگاه‌های «بسیج» را که نیروهای محلی استفاده می‌کردند، در اختیار نیروهای فاطمیون قرار داده است.
انتقاد امام جمعه زاهدان
استقرار نیروهای افغان فاطمیون با انتقاد عبدالحمید اسماعیل‌زهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان، روبه‌رو شد. او در جریان خطبه‌های نماز جمعه 18 سپتامبر از ورود «نیروهای خارجی و نیابتی» به سیستان و بلوچستان انتقاد کرد و از مقام‌ها خواست به مردم و نیروهای محلی تکیه کنند.
هم‌زمان، مقام‌های استان سیستان و بلوچستان از تدارک یک رژه گسترده با عنوان «گردان‌های جان‌فدای ایران» خبر داده‌اند.
غلامرضا گنجی، مدیرکل امور سیاسی این استان، گفت حدود 100 هزار نفر در این برنامه شرکت خواهند کرد، اما جزئیاتی درباره یگان‌های شرکت‌کننده یا محل استقرار آنها ارائه نکرد. او همچنین مشخص نکرد که نیروهای فاطمیون در این برنامه حضور خواهند داشت یا خیر.
فاطمیون؛ گروهی متشکل از افغان‌ها
فاطمیون یکی از گروه‌های وابسته به «نیروی قدس» سپاه پاسداران ایران است و به‌طور عمده از افغان‌ها تشکیل شده است. بخش بزرگی از نیروهایی که به این گروه پیوستند، از میان پناهجویان و مهاجران افغان ساکن ایران جذب شده بودند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا هنگام اعمال تحریم علیه فاطمیون طی سال 2019 اعلام کرد سپاه پاسداران و بسیج نیروهای این گروه را به‌طور عمده از میان پناهجویان و مهاجران افغان در ایران جذب کرده‌اند.
آمار رسمی و دقیقی از شمار نیروهای فاطمیون وجود ندارد. سازمان «دیده‌بان حقوق بشر» با استناد به مصاحبه‌ای که خبرگزاری «تسنیم» منتشر کرده بود، شمار نیروهای این گروه را حدود 14 هزار نفر اعلام کرده است. برآوردهای دیگری در اوج جنگ سوریه، شمار آنها را حدود 20 هزار نفر تخمین زده بودند.
دیده‌بان حقوق بشر همچنین حضور کودکان افغان در صفوف فاطمیون را مستند کرده و گزارش داده سن برخی از آنها از 14 سال بیشتر نبوده است.
ریشه‌های این گروه به نیروهای افغانی بازمی‌گردد که پیشتر در جنگ ایران و عراق شرکت کرده بودند. فاطمیون با ساختار کنونی خود در جریان جنگ سوریه و تحت فرماندهی علیرضا توسلی شکل گرفت. توسلی سال 2015 در درعا کشته شد.
برخی گزارش‌ها حسن مرتضوی، معاون سفیر ایران در کابل، را از بنیان‌گذاران فاطمیون و از افرادی معرفی می‌کنند که در جذب نیروهای افغان و سازماندهی فعالیت این گروه نقش داشته است. این گزارش‌ها همچنین او را از فرماندهان ارشد نیروی قدس می‌دانند که مسئولیت پرونده افغانستان را بر عهده داشته‌اند.
فاطمیون از سال 2013 در شماری از مهم‌ترین جبهه‌های جنگ سوریه از جمله در حلب، دمشق، درعا، حمص، حماه و دیرالزور در کنار سپاه پاسداران، «حزب‌الله» و نیروهای حکومت بشار اسد حضور داشت.
فاطمیون پس از سقوط حکومت اسد
فاطمیون پس از سقوط حکومت بشار اسد طی دسامبر 2024 وارد مرحله متفاوتی شد. با فروپاشی خطوط نیروهای حامی حکومت اسد، اعضای این گروه مواضع خود در سوریه را ترک کردند.
گزارش‌های اروپایی حاکی است که بیشتر نیروهای فاطمیون از مواضع خود خارج شدند. شماری از آنها همراه با نیروهای سپاه پاسداران به ایران منتقل شدند و گروهی دیگر به عراق رفتند یا همراه نیروهای حزب‌الله راهی لبنان شدند.
برخی رسانه‌ها به نقل از نیروهای سابق فاطمیون گزارش دادند گروه‌هایی از اعضای این تشکیلات پیش از انتقال به ایران به پایگاه‌های روسیه رسیده بودند. هم‌زمان، برخی خانواده‌ها در جریان فروپاشی سریع جبهه‌ها ارتباط خود را با تعدادی از نیروهای فاطمیون از دست دادند. صدها عضو فاطمیون نیز پس از سقوط حکومت اسد به عراق منتقل شدند.
استقرار کنونی فاطمیون در سیستان و بلوچستان، نیروهای این گروه را پس از سال‌ها فعالیت به‌طور عمده در خارج از مرزهای ایران، بار دیگر در داخل ایران در کانون توجه قرار داده است. تاکنون مشخص نیست چه ماموریت‌هایی در سیستان و بلوچستان به فاطمیون واگذار شده است.
