4 پرونده سرنوشت‌ساز در انتخابات اسرائیل؛ از ناکامی 7 اکتبر تا گرانی
از پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های حمله هفتم اکتبر گرفته تا آینده راهبرد امنیتی و خدمت اجباری یهودیان حریدی، و در نهایت افزایش هزینه‌های زندگی، چندین موضوع مهم در دستور کار انتخابات پارلمانی اسرائیل قرار دارند.
اسرائیلی‌ها روز سه‌شنبه رأی‌گیری را در نخستین انتخابات سراسری از زمان حمله هفتم اکتبر 2023 آغاز کردند؛ انتخاباتی که در سایه پیامدهای جنگ‌های ادامه‌دار و اختلافات داخلی بر سر هویت کشور و رابطه آن با دین برگزار می‌شود. این انتخابات پرسش‌هایی را درباره چگونگی رسیدگی به ناکامی‌های امنیتی، توزیع مسئولیت خدمت نظامی و مقابله با فشارهای اقتصادی مطرح می‌کند. این گزارش را خبرگزاری فرانسه منتشر کرده است.
در ادامه، مهم‌ترین موضوعاتی که محور انتخابات پارلمانی را تشکیل می‌دهند، بررسی می‌شوند.
پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های 7 اکتبر
در سه سال گذشته، بسیاری از اسرائیلی‌ها خواستار تشکیل یک کمیته تحقیق رسمی و مستقل برای بررسی دلایل ناکامی‌هایی شده‌اند که پیش از حمله هفتم اکتبر 2023 رخ دادند؛ حمله‌ای که شوکی عمیق ایجاد کرد و پیامدهای آن همچنان در زندگی سیاسی، جامعه و آگاهی جمعی اسرائیل حضور دارد.
احزاب مخالف اعلام کرده‌اند که در صورت رسیدن به قدرت، تشکیل کمیته تحقیق را در اولویت اصلی خود قرار خواهند داد. آن‌ها یادآوری می‌کنند که اسرائیل پس از بحران‌های ملی پیشین نیز کمیته‌های تحقیق مشابهی تشکیل داده است.
اما دولت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، این پیشنهاد را رد می‌کند. دولت او نهادهای امنیتی را مسئول ناکامی در جلوگیری از حمله می‌داند و در عوض، تشکیل یک کمیته تحقیق مشترک را پیشنهاد می‌کند که اعضای آن از سوی سیاستمداران منصوب شوند.
یائیر لاپید، رهبر مخالفان، در این باره گفته است هدف از کمیته پیشنهادی دولت، «تبرئه مسئولان و جلوگیری از انجام تحقیقات واقعی درباره بزرگ‌ترین فاجعه‌ای است که ملت یهود از زمان هولوکاست با آن مواجه شده است».
راهبرد امنیتی
دکترین امنیتی اسرائیل طی چندین دهه بر سه اصل اساسی استوار بود: برتری اطلاعاتی، بازدارندگی و جنگ‌های کوتاه‌مدت. اما پس از حمله هفتم اکتبر، این معادله تغییر کرد و اسرائیل وارد عملیات‌های نظامی طولانی‌مدت در چندین جبهه شد.
در نوار غزه، اسرائیل با گذشت بیش از دو سال از آغاز جنگ، همچنان بخش‌های گسترده‌ای از این منطقه را در اشغال دارد؛ آن هم در شرایطی که با وجود اعلام آتش‌بس، این آتش‌بس همچنان شکننده است.
در جنوب لبنان نیز اسرائیل پس از دو جنگ پیاپی با حزب‌الله، در پی جنگ غزه و رویارویی با ایران، بخش‌های گسترده‌ای از خاک لبنان را اشغال کرده است. همچنین پس از سقوط حکومت بشار اسد، نیروهای اسرائیلی به مناطقی در سوریه پیشروی کردند و اسرائیل اعلام کرد که قصد دارد در آن مناطق باقی بماند.
افزون بر این، اسرائیل همچنان عملیات نظامی خود را در کرانه باختری اشغالی ادامه می‌دهد و در کنار ایالات متحده، همچنان در وضعیت رویارویی با ایران قرار دارد؛ هرچند از زمان اعلام آتش‌بس در ماه آوریل، در عملیات‌های رزمی مشارکت نداشته است.
این راهبرد پرسش‌هایی را در داخل اسرائیل درباره توانایی ارتش برای حفظ نیروهای خود در وضعیت آماده‌باش و بسیج در چندین جبهه به‌طور هم‌زمان ایجاد کرده است.
از سال 2023، ده‌ها هزار نفر از نیروهای ذخیره بارها فراخوانده شده‌اند؛ اقدامی که اغلب هزینه‌های سنگینی برای زندگی خانوادگی و حرفه‌ای آن‌ها به همراه داشته است. در همین حال، فرماندهان نظامی همچنان درباره کمبود نیروی انسانی در ارتش هشدار می‌دهند.
عوفر شِلاح، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، در این باره گفته است: «ما از سیاستی مبتنی بر بازدارندگی و شکوفایی در فاصله میان جنگ‌ها، به جامعه‌ای منتقل شده‌ایم که در وضعیت جنگ و آماده‌باش دائمی زندگی می‌کند.»
هویت و خدمت نظامی
در شرایطی که ارتش اسرائیل با کمبود نیروی انسانی مواجه است، بحث درباره معافیت یهودیان حریدی از خدمت نظامی به مناقشه‌ای گسترده‌تر درباره هویت اسرائیل و ماهیت حکومت تبدیل شده است.
احزاب مذهبی تندرو خواهان حفظ معافیت‌هایی هستند که به طلاب مدارس دینی اجازه می‌دهد از انجام خدمت نظامی خودداری کنند. حزب لیکود به رهبری نتانیاهو و همچنین احزاب راست افراطیِ شریک در ائتلاف او از این موضع حمایت می‌کنند.
در مقابل، بیشتر احزاب مخالف از لغو این معافیت‌ها حمایت می‌کنند و اعلام کرده‌اند که در هیچ دولتی که احزاب حریدی در آن حضور داشته باشند، مشارکت نخواهند کرد.
اختلافات تنها به خدمت نظامی محدود نمی‌شود. دولت مستعفی اسرائیل، چند روز پیش از انحلال کنست، اقداماتی را نیز مطرح کرد که جداسازی جنسیتی در برخی فضاهای عمومی را تشویق می‌کنند.
حامیان این سیاست‌ها معتقدند که آن‌ها به تقویت ماهیت یهودی اسرائیل کمک می‌کنند؛ در حالی که منتقدان بر این باورند که چنین اقداماتی موجب گسترش نفوذ مذهبی در زندگی عمومی می‌شود و بازتاب‌دهنده دیدگاه اکثریت جمعیت نیست.
افزایش هزینه‌های زندگی
اقتصاد یکی از نگرانی‌های اصلی بسیاری از رأی‌دهندگان اسرائیلی است. با وجود رشد اقتصادی، به‌طوری که تولید ناخالص داخلی اسرائیل از سال 2000 تاکنون بیش از دو برابر شده است، و با وجود باقی ماندن نرخ بیکاری در سطوح تاریخی پایین، اسرائیلی‌ها همچنان با یکی از بالاترین هزینه‌های زندگی در جهان روبه‌رو هستند.
بر اساس داده‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، اسرائیل در میان سه کشور گران جهان از نظر هزینه نیازهای اساسی روزمره، به‌ویژه مواد غذایی و مسکن، قرار دارد. در عین حال، متوسط دستمزدها همچنان پایین‌تر از میانگین کشورهای عضو این سازمان است؛ مسئله‌ای که فشار اقتصادی بر خانواده‌ها را افزایش می‌دهد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند افزایش قیمت‌ها ریشه در مشکلات ساختاری و مزمنی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به کمبود مسکن، محدودیت‌های تجاری و ضعف رقابت در بخش‌های اصلی اقتصاد اشاره کرد.
جنگ‌ها نیز چالش تازه‌ای به فشارهای اقتصادی افزوده‌اند. بودجه دفاعی اسرائیل از سال 2023 دو برابر شده است؛ موضوعی که بار بیشتری بر دوش منابع مالی عمومی گذاشته و ایجاد توازن میان هزینه‌های امنیتی و نیازهای داخلی را به یکی از چالش‌های اصلی دولت آینده تبدیل کرده است.
