گزارش سرکوب نویسندگان در ایران؛ بیم اعدام، مرگ و بلاتکلیفی در زندان
کانون نویسندگان ایران در گزارشی به مناسبت روز جهانی نویسندگان زندانی از تداوم سرکوب اهل قلم، بازداشت یا حبس دستکم ۲۰ نویسنده و شاعر و خطر اعدام یک نویسنده زندانی خبر داد. نرگس محمدی نیز با انتشار پیامی، به صدور احکام اعدام، بازداشت و پیگرد قضایی نویسندگان در ایران اعتراض کرد.
کانون نویسندگان ایران، همزمان با روز جهانی نویسندگان زندانی، گزارشی از وضعیت نویسندگان و شاعران زندانی و بازداشتشده منتشر کرد و از صدور احکام سنگین، بازداشتهای طولانیمدت و دشواری دسترسی به اطلاعات بازداشتشدگان خبر داد.
این کانون اعلام کرد پس از سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، فضای ارعاب و سانسور بر کشور حاکم شده و وضع قوانینی از جمله قانون تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با اسرائیل و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی بر شدت سرکوبها افزوده است.
بر اساس این گزارش، دستکم ۲۰ نویسنده و شاعر در ایران در حال گذراندن دوران محکومیت یا در بازداشت طولانیمدت نیروهای امنیتی هستند و شماری از آنان با اتهامهای سنگین روبهرو شدهاند.
یکشنبه ۲۴ آبان، برابر با ۱۵ نوامبر، روز جهانی نویسندگان زندانی است که از سال ۱۹۸۱ به ابتکار انجمن جهانی قلم (پن) گرامی داشته میشود. هدف از این گرامیداشت، حمایت از آزادی بیان، توجه به وضعیت نویسندگان زندانی و زنده نگه داشتن یاد نویسندگانی است که در بازداشت یا زندان جان باختهاند.
خطر اعدام، مرگ در بازداشت و احکام زندان
کانون نویسندگان ایران اعلام کرد حکم اعدام پیمان فرحآور، ترانهسرای اهل گیلان، به اتهامهای «بغی» و «محاربه» قطعی شده و بیم اجرای آن میرود.
بر اساس گزارشهای حقوق بشری و اعدامهای ثبتشده در روزهای اخیر، از ۱۱ دی ۱۴۰۴ تا ۱۷ آبان دستکم ۸۷ نفر با اتهامهای سیاسی و امنیتی در ایران اعدام شدهاند و حدود ۲۲۰ نفر دیگر با اتهامهای مشابه در خطر اجرای حکم اعدام قرار دارند.
این کانون همچنین گزارش داد علیرضا بیرانوند، شاعر و فعال محیطزیستی اهل ایذه در استان خوزستان، که اردیبهشتماه در تهران بازداشت شده بود، تیرماه در بازداشت نیروهای امنیتی جان باخت. منابع رسمی جمهوری اسلامی علت مرگ او را «مسمومیت در زندان» اعلام کردهاند.
کانون نویسندگان همچنین به وضعیت احسان رستمی، مترجم و ناشر، اشاره کرد و نوشت او از مرداد ۱۴۰۴ در بازداشت به سر میبرد و با اتهام «بغی» روبهروست.
گلرخ ایرایی، نویسنده و فعال مدنی، نیز با حکم پنج سال حبس در زندان اوین محبوس است و کیوان رحیمیان، مترجم، نیز دوران محکومیت ۹ ساله خود را میگذراند.حسین شنبهزاده، نویسنده، ویراستار و طنزپرداز، که پیش از این به اتهام «توهین به رهبری» به پنج سال زندان محکوم شده بود، در پروندهای جدید به دلیل «انتشار یک شعر از درون زندان» به یک سال دیگر حبس محکوم شده است.
این کانون همچنین گزارش داد مصطفی مهرآیین، نویسنده و جامعهشناس، با حکم هشت سال حبس (پنج سال قابل اجرا) در زندان اوین به سر میبرد و حامد قصری، نویسنده و عکاس، که از ۱۵ اردیبهشت در بازداشت است، به شش سال و یک ماه زندان محکوم شده و در زندان مرکزی اصفهان محبوس است.
در فهرست منتشرشده، نام علی دورقی، یوسف رحیمی، الیاس قنواتیلاری، جواد کنانی معروف، امین ماسوری، داوود محمدینیا و مهرگان نامآور نیز دیده میشود.
این کانون همچنین از محکومیت عمر محمدی به پنج سال زندان در ارتباط با فعالیتهای فرهنگی و آموزش زبان کردی، صدور حکم پنج سال حبس برای امین عسکراوی و محکومیت وحید علیزاده رزازی به ۷۵ روز زندان خبر داد.
بر اساس این گزارش، مهدی ناصری و عارف ناصری پس از انتشار یک قطعه موسیقی دارای مجوز رسمی بازداشت شدند و محمد کعبی، شاعر اهل شوش، نیز در ارتباط با همین پرونده بازداشت شد.
نرگس محمدی: دشمنی با قلم و اندیشه مشخصه حکومتهای خودکامه است
نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، نیز یکشنبه ۲۴ آبان به مناسبت روز جهانی نویسندگان زندانی در اینستاگرام نوشت: «به یاد آنان که قلم را به هیچ بهایی نفروختند. روزتان گرامی.»
او با تاکید بر اینکه «دشمنی با قلم و اندیشه مشخصه حکومتهای خودکامه بوده و هست»، به قتل شاعران و دگراندیشان، صدور احکام اعدام برای نویسندگان و تهدید اهل قلم با احکام تعلیقی و پروندههای قضایی اشاره کرد.
محمدی به خبر محاکمه دوباره پنج روزنامهنگار و شاعر در آبادان به نامهای آرش قلعهگلاب، ماندانا صادقی، رضا محمدی، کورش کرمپور و فرزانه یحییآبادی اشاره کرد.
او همچنین نوشت حکم اعدام فرحآور، ترانهسرای زندانی در زندان لاکان رشت، در روزهای گذشته به شعبه اجرای احکام ارجاع شده است.محمدی در ادامه به برخوردهای قضایی با جعفر پناهی، از جمله زندان و مصادره اموال، بازداشت الیاس قنواتی، مهدی ناصری، عارف ناصری و محمد کعبی، محکومیت روزبه گیلاسیان و نیما صفار، دو نویسنده اهل گرگان، هر یک به چهار سال و هشت ماه زندان و صدور حکم زندان برای محمد مالجو، اقتصاددان مستقل، اشاره کرد.
این فعال حقوق بشر نوشت: «این خبرها که چهارگوشه سرزمین ما را در برمیگیرد، تنها بخش کوچکی از سرکوب اهل قلم در همین چند هفته گذشته است.»
محمدی با اشاره به دشواری برآورد شمار نویسندگانی که با زندان و سرکوب روبهرو شدهاند، بر اهمیت حمایت از نویسندگان زندانی و شنیدن صدای تکتک آنان تاکید کرد.
محمدی اعطای جایزه سال ۲۰۲۶ انجمن جهانی قلم به گلرخ ایرایی و علی اسداللهی را نمونهای از حمایت از نویسندگان زندانی دانست و نوشت: «با نویسنده و قلم میتوان به زبان زور سخن گفت، اما اندیشه و آرمانهای او همواره راه خود را پیدا خواهد کرد.»
انجمن قلم آمریکا نیز به مناسبت روز جهانی نویسندگان زندانی در اینستاگرام نوشت نویسندگان در سراسر جهان با آثار خود حقیقت را روشن میکنند و روایتهای رسمی را به چالش میکشند، اما برخی حکومتها میکوشند آنان را ساکت کنند.
این انجمن در مجموعه تصاویر این پست، عکسی از ایرایی را منتشر کرد و نوشت حتی در زندان نیز برخی نویسندگان حاضر نیستند قلم خود را زمین بگذارند.
