فشار بر صادرات نفت ایران؛ چین به نفت عراق روی آورد

محاصره دریایی آمریکا فروش نفت ایران به چین را محدود کرده است. پالایشگاه‌های مستقل چینی برای تامین نفت خام به عراق روی آورده‌اند. این تغییر برای شرکت‌های جهانی تجارت نفت فرصت تازه‌ای ایجاد کرده است.

کاهش شدید صادرات نفت ایران در پی محاصره دریایی آمریکا، بازار تامین انرژی چین را با تغییرات گسترده‌ای روبرو کرده است. پالایشگاه‌های مستقل چینی که سال‌ها از خریداران اصلی نفت ارزان‌قیمت ایران بودند، اکنون برای جبران کمبود عرضه به عراق و دیگر تولیدکنندگان نفت روی آورده‌اند.

بر اساس گزارش روز دوشنبه (۲۵ آبان) بلومبرگ، نزدیک به ۹ ماه جنگ در خاورمیانه و محدودیت‌های اعمال‌شده بر صادرات نفت جمهوری اسلامی، انتقال محموله‌های نفتی ایران به چین را تقریبا متوقف کرده است. همزمان افزایش قیمت نفت روسیه نیز گزینه‌های جایگزین را برای پالایشگاه‌های چینی محدود کرده است.

این تحولات به سود عراق و شرکت‌های بزرگ تجارت نفت تمام شده که اکنون نقش مهم‌تری در تامین نفت خام پالایشگاه‌های مستقل چین ایفا می‌کنند.

چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان است و پالایشگاه‌های مستقل این کشور که در بازار انرژی به “تی‌پات” شهرت دارند، بخش قابل توجهی از نفت مورد نیاز خود را پیش‌تر از ایران و روسیه خریداری می‌کردند.

این پالایشگاه‌ها به دلیل حاشیه سود محدود، معمولا به دنبال محموله‌های ارزان‌قیمت هستند. نفت ایران که به دلیل تحریم‌های آمریکا با تخفیف عرضه می‌شد، در سال‌های گذشته یکی از منابع اصلی تامین نیازهای آن‌ها بود.

بر اساس داده‌های شرکت اطلاعات انرژی کپلر، پیش از آغاز جنگ، نفت ایران در برخی دوره‌ها تا حدود ۱۳ درصد از کل واردات دریایی نفت خام چین را تشکیل می‌داد.

اکنون کاهش شدید این محموله‌ها، پالایشگاه‌های چینی را ناچار کرده است برای حفظ فعالیت خود به سراغ نفت کشورهای دیگر بروند.

عراق جای خالی نفت ایران را پر می‌کند
عراق از مهم‌ترین کشورهایی است که توانسته از تغییر مسیر واردات نفت چین بهره ببرد. تولیدکنندگان عراقی برای جذب خریداران، شرایط قیمتی مناسبی پیشنهاد کرده‌اند، به‌ویژه برای شرکت‌هایی که حاضرند خطرات انتقال نفت از تنگه هرمز را بپذیرند.

در این میان، شرکت‌های بین‌المللی تجارت نفت مانند مرکوریا و ویتول نقش مهمی در خرید، حمل و تحویل محموله‌های عراقی به پالایشگاه‌های چین پیدا کرده‌اند.

به گفته فعالان بازار نفت، شرکت سوئیسی مرکوریا طی هفته‌های گذشته تا ۲۰ میلیون بشکه نفت عراق را به دست‌کم هشت پالایشگاه مستقل چینی فروخته است.

پالایشگاه‌های شنگ‌هونگ پتروشیمی، هونگرون و چمبرود از جمله خریداران این محموله‌ها بوده‌اند.

مرکوریا نفت خریداری‌شده را با استفاده از نفتکش‌های خود و شناورهای اجاره‌ای، از جمله کشتی‌های شرکت کره جنوبی سینوکر، به بنادر چین منتقل می‌کند. مقصد بخش عمده این محموله‌ها استان شاندونگ در شرق چین است که تعداد زیادی از پالایشگاه‌های مستقل در آن فعالیت می‌کنند.

بازگشت شرکت‌های بزرگ تجاری به این بازار از آن جهت اهمیت دارد که پالایشگاه‌های مستقل چینی در سال‌های اخیر عمدتا به نفت تحریمی ایران و روسیه وابسته شده بودند.

اکنون کاهش عرضه نفت ایران، فرصتی برای شرکت‌هایی فراهم کرده که پیش از گسترش تحریم‌ها روابط تجاری گسترده‌ای با پالایشگاه‌های خصوصی چین داشتند.

نفت جایگزین برای چین گران‌تر تمام می‌شود
با وجود افزایش عرضه نفت عراق، تغییر تامین‌کنندگان برای پالایشگاه‌های چینی هزینه‌بر بوده است.

بر اساس معاملات هفته گذشته، نفت خام بصره متوسط برای تحویل در ماه دسامبر با قیمتی حدود ۱۳ دلار بالاتر از شاخص نفت برنت معامله شده است. این اختلاف قیمت برای نفت بصره سنگین حدود ۱۱ دلار بوده است.

در مقابل، نفت روسیه از نوع ESPO که از بنادر شرق این کشور صادر می‌شود، با اختلاف قیمتی حدود ۲۴ دلار بالاتر از شاخص برنت به خریداران پیشنهاد شده است.

این اختلاف قیمت باعث شده تا نفت عراق، با وجود هزینه‌های بالای حمل‌ونقل و خطرات عبور از تنگه هرمز، همچنان یکی از گزینه‌های اقتصادی‌تر برای پالایشگاه‌های چینی باشد.

با این حال، جایگزینی کامل نفت ایران با نفت عراق نیز آسان نیست. نفت خام عراق معمولا گوگرد بیشتری دارد و برخی پالایشگاه‌های مستقل چین برای فرآوری آن با محدودیت‌های فنی روبرو هستند.

جیانان سان، تحلیلگر شرکت انرژی اسپکتس در لندن، معتقد است این محدودیت‌ها می‌تواند بخشی از پالایشگاه‌های استان شاندونگ را به خرید نفت از کشورهای غرب آفریقا و آمریکای لاتین سوق دهد.

همزمان، محدودیت سهمیه واردات نفت خام و تلاش پالایشگاه‌ها برای استفاده از سهمیه باقی‌مانده سالانه، تقاضا برای محموله‌های قابل تحویل فوری را افزایش داده است.

مویو شو، تحلیلگر ارشد شرکت کپلر، می‌گوید نفت عراق در شرایط کنونی از ارزان‌ترین گزینه‌های موجود با کیفیت قابل مقایسه برای تحویل در چین است.

به گفته او، پالایشگاه‌های مستقل به دلیل حساسیت شدید به هزینه خرید نفت خام، تلاش می‌کنند از اختلاف قیمت میان نفت عراق و دیگر تامین‌کنندگان استفاده کنند.

تغییر الگوی واردات نفت چین در عین حال پیامد مهمی برای جمهوری اسلامی دارد. چین طی سال‌های گذشته اصلی‌ترین خریدار نفت تحریمی ایران بوده و کاهش فروش به این کشور، یکی از مهم‌ترین مسیرهای کسب درآمد ارزی تهران را تحت فشار قرار داده است.

با ادامه محاصره دریایی آمریکا، عراق و دیگر صادرکنندگان نفت فرصت بیشتری برای افزایش سهم خود از بازار چین پیدا کرده‌اند. با این حال، هنوز مشخص نیست که این تغییرات تا چه اندازه پایدار خواهند بود یا در صورت کاهش تنش‌های نظامی و رفع محدودیت‌های صادراتی، پالایشگاه‌های چینی دوباره به خرید گسترده نفت ایران بازخواهند گشت.

اخبار مهم روزمنطقه