آفتابكاران اخبار و مقالات درباره ايران و مقاومت
مقامهای اروپایی میگویند حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران، خشم در تهران را تشدید کرده و باعث شده رهبران این کشور مصممتر از گذشته برای دستیابی به بمب اتمی شوند.
به گزارش روزنامه واشینگتنپست، سه مقام اروپایی اعلام کردهاند که دستیابی به توافقی برای مهار برنامه هستهای ایران ضروری است. آنها گفتهاند حملات آمریکا انگیزهای تازه به تهران داده «تا بهطور پنهانی» در مسیر تولید سلاح هستهای گام بردارد.
این مقامها خاطرنشان کردند کشورهای اروپایی همچنان برای برگزاری مذاکرات هستهای با ایران تلاش میکنند، اما بر این باورند که امید دستیابی به توافق، بسیار کم شده است.
به گفته آنها، ارزیابیهای اولیه حاکی از آن است که حملات اخیر آمریکا نتوانسته برنامه هستهای ایران را «لغو نکرده است».
محاسبات جدید ایران
مقامهای اروپایی اذعان دارند که متقاعد کردن هر یک از تصمیمگیران اصلی برای ازسرگیری مذاکرات درباره توافق جامع هستهای دشوار است. بهویژه اگر این توافق شامل کشورهای اروپایی و شاید دیگر قدرتهای جهانی نیز باشد.
آنها تاکید کردند که محاسبات تهران پس از حمله نظامی اسرائیل احتمالاً تغییر کرده است. این حمله در میانه مذاکراتی صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، آن را آغاز کرده بود. در ماههای گذشته، برخی گزارشها حاکی از آن بود که آمریکا با حمله نظامی اسرائیل به ایران مخالفت کرده و مانع از انجام آن شده است.
«واشینگتن پست» در ادامه نوشت یک مقام اروپایی گفته است چارچوب هرگونه مذاکره جدید با ایران، به میزان خسارت وارده به سایتهای هستهای و توانمندیهای باقیمانده ایران بستگی زیادی دارد. او خاطرنشان کرد که گرفتن تصمیمهای سرنوشتساز بهاحتمال زیاد زمانبر خواهد بود.
این مقام اضافه کرد ارزیابیهای اولیه اروپا حاکی از آن است که حملات آمریکا «خسارات سنگینی» به تأسیسات غنیسازی در فردو، نطنز و مجتمع هستهای اصفهان وارد کرد، اما برنامه هستهای ایران را نابود نکرده است.
«عقبگرد دائمی» برنامه اتمی ایران
ترامپ روز گذشته اعلام کرد که ایران با بازرسی از سایتهای هستهای خود و توقف برنامه غنیسازی اورانیوم موافقت نکرده است.
او در گفتوگو با خبرنگاران از داخل هواپیمای ریاستجمهوری توضیح داد که به باور او، برنامه هستهای ایران «عقبگرد دائمی» کرده است.
ترامپ همچنین گفت که قصد دارد در دیدار دوشنبه آینده با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در کاخ سفید، درباره پرونده ایران گفتوگو کند.
روزنامه گاردین در مطلبی تحلیلی نوشت کشورهای اروپایی میکوشند تا پس از کنار گذاشته شدن از مذاکرات اخیر درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، جایگاه خود را در تحولات خاورمیانه بازیابند.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی بیم آن دارند که دونالد ترامپ پس از حمله اخیر به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی، دیگر علاقهای به تثبیت اوضاع در ایران نداشته باشد. رییسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر بارها تاکید کرده برنامه هستهای تهران «نابود» شده است.
گاردین روند کنونی را نشانهای از کاهش تدریجی نفوذ اروپا در معادلات خاورمیانه توصیف کرد.
تلاش اروپا برای بازیابی نفوذ خود در منطقه
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ۱۰ تیر با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تماس گرفت و از تهران خواست زمینه را برای ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران فراهم آورد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز ۱۰ تیر پس از سه سال با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، درباره خطر گسترش تسلیحات هستهای در خاورمیانه گفتوگو کرد.
این تماس شامل گفتوگو درباره امکان توافق میان تهران و واشینگتن بر سر یک برنامه هستهای غیرنظامی محدود در ایران بود.
در مقابل، جمهوری اسلامی معتقد است حملات اسرائیل و آمریکا به خاک ایران با حمایت اروپا انجام شده و به همین دلیل، چندان به نقش قاره سبز و نفوذ آن بر کاخ سفید اعتماد ندارد.
کمرنگ شدن نفوذ اروپا
این وضعیت نشاندهنده کاهش نقش اروپا در دیپلماسی خاورمیانه است.
تروئیکای اروپایی متشکل از فرانسه، آلمان و بریتانیا که پیشتر نقشی محوری در دیپلماسی مرتبط با ایران و مذاکرات برجام ایفا کرد، در گفتوگوهای اخیر میان آمریکا و جمهوری اسلامی که با هدایت استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، انجام شد، حضور و نقش پررنگی نداشت.
کشورهای اروپایی تنها یک ساعت قبل از حملات آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران، از این اقدام مطلع شدند. از سوی دیگر، جلسه اخیر وزرای خارجه آلمان، فرانسه و بریتانیا با عراقچی در ژنو بینتیجه ماند.
ترامپ پس از این حملات گفت: «ایران نمیخواهد با اروپا صحبت کند. آنها میخواهند با ما صحبت کنند. اروپا نمیتواند کمکی کند.»
انتقاد جمهوری اسلامی از اروپا
گاردین در ادامه گزارش خود نوشت از دیدگاه تهران، اروپا مدتهاست شریکی «ناامیدکننده» در روند مذاکرات به شمار میرود.
زمانی که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای خارج شد، تروئیکای اروپایی در بیانیهای مشترک این اقدام را محکوم کرد، اما هیچ اقدام مستقلی برای لغو تحریمها انجام نداد.
عراقچی در مصاحبه با گاردین با اشاره به مذاکراتش با کشورهای اروپایی گفت: «شاید ما با افراد اشتباه وارد گفتوگو شدهایم.»
اختلاف نظر در اروپا
پس از حملات اسرائیل به ایران، شکاف میان مواضع کشورهای اروپایی آشکار شد. بریتانیا واکنشی علنی نشان نداد، اما بهنظر میرسید این اقدام را مغایر با قوانین تلقی میکند.
فرانسه بهطور صریح عملیات نظامی اسرائیل را غیرقانونی خواند، در حالی که آلمان بهطور کامل از اقدامات اسرائیل حمایت کرد.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در نشست گروه ۷ با تمجید از این حملات گفت: «این کار کثیفی است که اسرائیل برای همه ما انجام میدهد.»
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، نیز اعلام کرد اقدام اسرائیل و آمریکا برای به عقب راندن برنامه هستهای تهران، منطقه را امنتر خواهد کرد.
راههای پیش رو
اروپا اکنون با دو مسیر متفاوت مواجه است: یا باید از رویکرد سختگیرانه آلمان پیروی کند که خواستار همسویی کامل با اسرائیل و بازگشت تحریمها علیه جمهوری اسلامی است، یا مانند فرانسه مسیر مصالحه و دیپلماسی را در پیش گیرد.
در همین زمینه، شورای اروپایی روابط خارجی راهحلی میانه پیشنهاد داده و خواستار مدیریت غنیسازی اورانیوم جمهوری اسلامی از طریق یک کنسرسیوم منطقهای با پشتیبانی آمریکا شده است.
اگرچه اروپا به اندازه آمریکا در مهار بحران تسلیحات هستهای در خاورمیانه تاثیرگذار نبوده، اما همچنان میتواند با بهرهگیری از ابزارهای دیپلماتیک نقش موثری ایفا کند.
