وال استریت: ایران تولید موشکهای بالستیک را از سرگرفته است
روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت یافتههای اطلاعاتی نشان میدهد تهران در تأسیسات زیرزمینی، قطعاتی را که از پیش ذخیره کرده بود مونتاژ و به موشک تبدیل میکند.
به نوشته این روزنامه مقامهای آمریکایی و خاورمیانهای آگاه از موضوع میگویند ایران با استفاده از قطعات ذخیرهشده و فعالیت در تأسیسات زیرزمینی، تولید موشکهای بالستیک را از سر گرفته است؛ تحولی که یکی از دستاوردهای مهمی را که آمریکا و اسرائیل برای جنگ بر آن تأکید کردهاند، تضعیف میکند.به گفته برخی از این مقامها، ایران با وجود حملات سنگین به سایتهای موشکی و تأسیسات صنعتی خود در مرحله نخست جنگ، مشغول مونتاژ موشکهای سوخت مایع بوده است که باید اندکی پیش از پرتاب سوختگیری شوند و همچنین موشکهای سوخت جامد که میتوان آنها را در حالت آماده شلیک نگهداری کرد.
این مقامها گفتند اطلاعات بهدستآمده حاکی از فعالیت در چندین سایت زیرزمینی، از جمله تأسیسات موشکی خجیر در جنوب شرقی تهران است.
به گفته آنها، ایران همچنین در تلاش است نقاط مونتاژ زیرزمینی جدیدی ایجاد کند تا از هدف قرار گرفتن دوباره آنها جلوگیری کندبه نوشته این روزنامه آمریکایی، مقامهای آمریکایی و منطقهای گفتهاند ایران تاکنون عمدتا موشکهای جدید را با استفاده از قطعات موجود و در مقیاسی محدودتر از پیش از جنگ مونتاژ کرده است.
آمریکا و اسرائیل به شماری از تأسیسات صنعتی مورد نیاز برای تولید قطعات موشکی و خود موشکها آسیب وارد کردند و محاصره دریایی نیز واردات قطعات و مواد اولیه مورد نیاز برای سوخت جامد را دشوار کرده است.
ازسرگیری تولید موشک نشان میدهد برچیدن کامل برنامه موشکی تهران تا چه اندازه دشوار است؛ هدفی که بخشی از جنگی بود که آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند سال گذشته آغاز کردند.
این امر همچنین توانایی ایران را برای ادامه جنگ فرسایشی افزایش میدهد؛ جنگی که در آن ذخایر تسلیحاتی ایران در برابر ذخایر رو به کاهش موشکهای رهگیر آمریکا و کشورهای خلیج فارس قرار گرفته است.
تال اینبار، تحلیلگر ارشد «ائتلاف حمایت از دفاع موشکی» مستقر در آمریکا به وال اساریت ژورنال گفت: «وقتی تأسیسات بمباران نمیشوند، میتوانید زیرساختهای آسیبدیده را جایگزین کنید، قطعات جدید را از کشورهای دیگر بخرید و در تأسیسات ذخیره کنید.»او افزود: «باید بهشدت سادهلوح باشید که فکر کنید ایران مشغول بازسازی تواناییهای تولید موشکی خود نیست.»
این رسانه میگوید دفتر نخستوزیر اسرائیل به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
یکی از مقامهای کاخ سفید نیز مستقیما به این پرسش وال استریت ژورنال که آیا تهران تولید موشکهای بالستیک را از سر گرفته است یا نه پاسخ نداد، اما گفت تأسیسات هستهای ایران نابود شده و نیروهای نظامی این کشور بهشدت تضعیف شدهاند.
این مقام گفت: «ایران اکنون ضعیفتر از هر زمان دیگری است و رئیسجمهوری ترامپ هرگز اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، گفت آمریکا «تا ۹۰ درصد از زیرساخت صنعتی پهپادی، موشکهای بالستیک و دریایی ایران را نابود کرده» و توانایی ایران برای پرتاب موشک و پهپاد را «به میزان قابل توجهی تضعیف کرده است.»
آمریکا و اسرائیل در اوایل جنگ با هزاران حمله به مراکز تولید، تأسیسات انبار، موشکها و پرتابگرها، برنامه موشکی ایران را بهشدت تضعیف کردند.با این حال، ایران از دوره آرامش تابستان برای بازسازی تواناییهای نظامی خود استفاده کرده است، زیرا معتقد است آتشبس احتمالا پایدار نخواهد ماند.
یک مقام آمریکایی به وال استریت ژورنال گفت ایران احتمالا پس از امضای توافق مقدماتی با ترامپ در اواسط ژوئن برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات با هدف پایان دادن به جنگ، تولید محدود موشک را از سر گرفت.
به گفته این مقام، تصور میشد تهران با استفاده از قطعاتی که در اختیار داشت، توانایی مونتاژ دستکم چند صد موشک را داشته باشد.
جیم لمسون، پژوهشگر مهمان در کینگز کالج لندن و تحلیلگر پیشین سیا که در زمینه ارتش ایران تخصص داشته، نیز گفته ایران پیش از جنگ قطعاتی از جمله کلاهکهای تکمیلشده، بدنه موشک و سامانههای هدایت و کنترل را ذخیره کرده بود.
او به تصاویر و ویدئوهای قدیمی منتشرشده از سوی ایران اشاره کرد که شمار زیادی از این قطعات را در امتداد دیوارهای تأسیسات زیرزمینی نشان میداد.تعداد موشکهای جدیدی که ایران قادر به تولید آنهاست، به حجم این ذخایر و تعداد تأسیسات زیرزمینی عملیاتی بستگی دارد.
لمسون گفت: «ممکن است صحبت از صدها موشک یا حتی احتمالا هزاران موشک باشد.»ایران در جریان جنگ بخش قابل توجهی از ذخایر موشکهای آماده خود را مصرف کرد و همین امر باعث شد حجم حملات خود را کاهش دهد، اما همچنان از ظرفیت زیادی برخوردار است.
اینبار برآورد کرده که ایران هنوز هزاران موشک بالستیک در زرادخانه خود دارد.
ایران همچنان به شلیک موشک به پایگاههای آمریکا در سراسر خاورمیانه ادامه میدهد و به این ترتیب تنوع زرادخانه خود را به نمایش میگذارد. برخی از موشکهای مورد استفاده، از جمله موشک خیبرشکن، متحرک، دقیق و نسبتا ارزان برای تولید ارزیابی میشوند.
ایران روز چهارشنبه رگبار سنگینی از موشکها را به سوی یک پایگاه هوایی در اردن که میزبان نیروهای آمریکایی است، شلیک کرد.
آن گونه که در ویدئوها مشاهده شد، این پرتابهها به کلاهکهای خوشهای مجهز بودند؛ نوعی کلاهک که ایران در مراحل پیشین جنگ نیز بارها برای به چالش کشیدن سامانههای پدافند هوایی اسرائیل به کار برده بود.پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا در ماه آوریل گفته بود برنامه موشکی ایران «عملا نابود شده» و تهران ابزار لازم برای ساخت موشکهای جدید را در اختیار ندارد.
هگست گفته بود: «شما در حال بیرون کشیدن پرتابگرها و موشکهای باقیمانده خود از زیر آوار هستید، بیآنکه توانایی جایگزین کردن آنها را داشته باشید.»
او افزوده بود: «شما نه صنعت دفاعی دارید و نه توانایی تجدید توانمندیهای تهاجمی یا دفاعی خود را.»
مقامهای عرب و اسرائیلی خود را برای ادامه درگیریها و احتمال تشدید اقدامات ایران همزمان با افزایش فشار اقتصادی آمریکا آماده میکنند.ب
بازسازی در دوران آرامش
آمریکا و اسرائیل در اوایل جنگ با هزاران حمله به سایتهای تولید، تأسیسات ذخیرهسازی، موشکها و پرتابگرها، برنامه موشکی ایران را به شدت تضعیف کردند. اما ایران از دوره آرامش تابستان برای بازسازی تواناییهای نظامی خود استفاده کرده است؛ با این باور که آتشبس به احتمال زیاد پایدار نخواهد ماند.
یک مقام آمریکایی به وال استریت ژورنال گفته است ایران احتمالاً پس از امضای یک توافق مقدماتی با ترامپ در اواسط ژوئن برای باز کردن تنگه هرمز و آغاز مذاکرات برای پایان دادن به جنگ، تولید با نرخ پایین را از سر گرفته است. به گفته این مقام، اعتقاد بر این بود که ایران توانایی مونتاژ حداقل چند صد موشک از قطعات موجود را دارد.
ایران در طول جنگ ذخایر موشکهای آماده خود را کاهش داد که منجر به کاهش حجم حملاتش شد، اما همچنان ظرفیت زیادی دارد. اینبار برآورد میکند که ایران همچنان هزاران موشک بالستیک در زرادخانه خود دارد.
با این همه، ایران همچنان به پرتاب موشک به پایگاههای آمریکا در خاورمیانه ادامه میدهد و تنوع زرادخانه خود را به نمایش میگذارد. برخی موشکهای مورد استفاده مانند موشک خیبرشکن، به نوشته وال استریت ژورنال، متحرک، دقیق و نسبتاً ارزان برای تولید ارزیابی میشوند.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که تا اوایل ژوئن، جادهها تعمیر شده و ورودی تونلها در یک پایگاه موشکی در شمال کرمانشاه در غرب ایران بازگشایی شدهاند.
در روز چهارشنبه، ایران یک حمله سنگین را به یک پایگاه هوایی در اردن که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند، انجام داد. ویدیوها نشان دادند که پرتابهها دارای کلاهکهای خوشهای بودهاند؛ نوعی موشک که در اوایل جنگ بهطور مکرر علیه اسرائیل برای به چالش کشیدن سیستمهای پدافند هوایی شلیک شده بود.
مقامهای عرب و اسرائیلی خود را برای ادامه درگیریها و امکان تشدید از سوی ایران همزمان با تشدید فشار اقتصادی آمریکا آماده میکنند. ایران در روزهای اخیر سری حملاتی به ناوهای جنگی آمریکا انجام داده، این موشکها به هدف نزدیک شدهاند ولی به گفته مقمهای آمریکایی هیچکدام اصابت نکردهاند.
چالشهای تولید موشک در ایران
مقامهای عرب به وال استریت ژورنال گفتهاند که جبران آسیب به تأسیسات شیمیایی مورد نیاز برای ساخت پیشرانهای مایع و میکسرهای صنعتی برای تولید سوخت جامد از جمله چالشهای ایران در بازگشت به تولید تمامعیار موشکی است.
ایران که فاقد نیروی هوایی مدرن است، برنامه موشکی خود را در دهه ۱۹۸۰ در طول جنگ با عراق ایجاد کرد و بهطور فزایندهای برای بازدارندگی به این سلاحها متکی شده است.
وال استریت در پایان گزارش خود مینویسد تهران توانایی خود برای بازسازی برنامه موشکیاش را پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ نشان داد. اگرچه اسرائیل برنامه موشکی را هدف حملات خود قرار داد، ایران توانست ذخایر خود را سریعتر از انتظار بازسازی کند؛ موضوعی که منجر شد اسرائیل قبل از پایان سال هشدار دهد که ممکن است حملات بیشتری علیه ایران لازم باشد. حملاتی که در ابتدای سال شروع شدند و ۳۹ روز ادامه یافتند در چارچوب همین ارزیابی بود، هر چند که این بار هم به نوشته وال استریت ژورنال هدف کاملا تامین نشده است.
نیکول گراجوسکی، متخصص استراتژی ایران در مؤسسه علوم سیاسی پاریس در همین رابطه به روزنامه یادشده گفته است: «شما میتوانید سعی کنید تأسیسات را نابود کنید، میتوانید سعی کنید خود موشکها را نابود کنید، اما این برنامه در واقع ظرفیت بازسازی سریعتری نسبت به برنامه هستهای دارد و بسیار پراکنده است. دلیل اینکه ایران چنین زیرساخت موشکی پیچیدهای ایجاد کرد، همین نگرانی بود.»
تشدید تنش در منطقه؟
تشدید دوباره فعالیتهای ایران در زمینه ساخت موشک آن گونه که در گزارش وال استریت آمده است و همزمانی آن با تاکید مدیرکل آژانس انرژی اتمی بر وجود عملیات ساخت و ساز در سایت هستهای کوه کلنگ میتواند از نظر تحلیلگران فشار سیاسی و دیپلماتیک و تحریمی را علیه ایران تشدید کند و فراتر از آن، محملهای تازهای برای شروع عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل فراهم کند. ارجاع دوباره پرونده هستهای ایران از سوی شورای حکام آژانس به شورای امنیت سازمان ملل نیز اهرم فشار بیشتری بر جمهوری اسلامی است.
در این شرایط پیام محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی مبنی بر این که مصوبه شورای حکام میتواند “زمینه خروج کشورها از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای باشد” و نیز پیام تازه ویدئویی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل مبنی بر این که “ایران بار دیگر تلاش میکند تا به سلاحهای هستهای دست یابد، ولی این اتفاق نخواهد افتاد” میتوانند شرایط در منطقه را به سوی تنشآلودشدن بیشتر سوق دهند.
