هشدار تشکلهای صنفی معلمان درباره تشدید بحران آموزش در ایران
کانون فرهنگیان اسلامشهر با اشاره به کمبود دستکم ۱۰۰ هزار معلم، افت کیفیت یادگیری، افزایش ترک تحصیل و کمبود بودجه هشدار داد ادامه این روند، نظام آموزشی ایران را در آستانه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ با خطر فروپاشی روبهرو کرده است.
این کانون در گزارشی که کانال شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران منتشر کرد، مجموعهای از مشکلات ساختاری، آموزشی و مالی را عامل تضعیف مدارس و کاهش کیفیت آموزش در کشور دانست.
بر اساس این گزارش، کمبود معلم، تراکم بالای کلاسها، افت سطح یادگیری، افزایش شمار کودکان بازمانده از تحصیل، فرسودگی مدارس استثنایی و مشکلات روانی دانشآموزان از مهمترین بحرانهای پیش روی نظام آموزشی ایراناند.
کمبود معلم به ۱۳۰ هزار نفر رسیده است
کانون فرهنگیان اسلامشهر اعلام کرد آموزش و پرورش با کمبود ۱۰۰ هزار تا ۱۳۰ هزار معلم روبهروست؛ رقمی که معادل حدود ۱۰ درصد نیروی انسانی کنونی این وزارتخانه است.
به گفته این تشکل صنفی، کمبود نیروی آموزشی به مقطع یا رشته خاصی محدود نمیشود و مدارس در سراسر کشور با پیامدهای آن مواجهاند.
این گزارش جذب نیروهای غیرمتخصص برای تدریس در رشتههای تخصصی و پرداختنشدن بهموقع حقوق معلمان حقالتدریس را از دیگر نشانههای بحران منابع انسانی دانست.
حقوق پایین معلمان نیز به گفته این کانون، اعتبار اجتماعی این حرفه را کاهش داده و بسیاری از فرهنگیان را ناچار کرده است برای تامین هزینههای زندگی به شغل دوم یا سوم روی آورند.
یکسوم دانشآموزان به سطح پایه خواندن نمیرسند
گزارش کانون فرهنگیان اسلامشهر برای نشان دادن افت کیفیت یادگیری به نتایج آزمون بینالمللی پرلز در سال ۲۰۲۱ استناد کرده است.
بر اساس این نتایج، میانگین نمره دانشآموزان ایرانی در مهارت خواندن ۴۱۳ بود؛ در حالی که ایران در دوره پیشین این آزمون در سال ۲۰۱۶ نمره ۴۲۸ را کسب کرده بود.
در گزارش آمده است از هر سه دانشآموز ایرانی، یک نفر به سطح پایه سواد خواندن نمیرسد.
این تشکل صنفی همچنین آموزش مبتنی بر حفظ مطالب، کمبود تجهیزات آموزشی و آزمایشگاهی و ضعف آموزش در رشتههای نظری، فنیوحرفهای و کاردانش را از عوامل کاهش کیفیت تحصیل دانست.
شمار دانشآموزان بازمانده از تحصیل افزایش یافته است
کانون فرهنگیان اسلامشهر اعلام کرد شمار دانشآموزان بازمانده از تحصیل از حدود ۷۸۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۴ به بیش از ۹۹۳ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
این گزارش افزایش فقر، کاهش انگیزه برای ادامه تحصیل و تضعیف ارزش اقتصادی و اجتماعی مدرک دانشگاهی را از عوامل موثر بر این روند معرفی کرد.
به گفته این کانون، بیکاری گسترده در میان دانشآموختگان و درآمد بیشتر برخی مشاغل غیرتخصصی در مقایسه با حرفههای نیازمند تحصیلات دانشگاهی، امید جوانان به ادامه تحصیل را کاهش داده است.
این تشکل همچنین از مسئولان انتقاد کرد که بهرغم افزایش شمار کودکان بازمانده از تحصیل، بررسی و پیگیری موثری برای شناسایی و رفع دلایل این بحران انجام ندادهاند.
تراکم برخی کلاسها به ۴۵ دانشآموز رسیده است
در بخش دیگری از گزارش آمده است تراکم کلاسها در بسیاری از مناطق شهری و روستایی، بهویژه مناطق محروم و حاشیهای، از استانداردهای تعیینشده در سند تحول بنیادین فراتر رفته است.
برخی معلمان، بر اساس این گزارش، ناچارند در کلاسهایی با جمعیت ۴۵ نفر تدریس کنند. این وضعیت کیفیت آموزش را کاهش میدهد و فشار روانی بیشتری بر معلمان و دانشآموزان وارد میکند.
کانون فرهنگیان اسلامشهر همچنین از فاصله میان محتوای برخی کتابهای درسی با نیازها، علایق و تجربههای روزمره دانشآموزان انتقاد کرد و آن را یکی از عوامل ناکارآمدی آموزش دانست.
مدارس هزینههای جاری خود را از خانوادهها میگیرند
این تشکل صنفی دریافت پول از خانوادهها هنگام ثبتنام دانشآموزان را نشانهای از بحران مزمن بودجه مدارس توصیف کرد.
در گزارش آمده است شماری از مدارس برای پرداخت هزینههای جاری، از جمله آب، برق، گاز و تلفن، منابع کافی ندارند و کمبود بودجه را با دریافت پول از والدین جبران میکنند.
کانون فرهنگیان اسلامشهر همچنین تعطیلیهای مکرر مدارس را یکی از راههای کاهش هزینهها دانست و گفت برخی از این تعطیلیها با دلایل غیرموجه صورت میگیرند.
بر اساس قوانین ایران، تحصیل در مدارس دولتی باید رایگان باشد، اما دریافت کمکهای مالی از خانوادهها طی سالهای گذشته به رویهای رایج در بسیاری از مدارس تبدیل شده است.
مدارس استثنایی با «بحران بقای خدمات» مواجهاند
گزارش وضعیت مالی مدارس استثنایی را یک «فاجعه خاموش» توصیف کرد.
به گفته این تشکل، مدارس ویژه دانشآموزان دارای معلولیت علاوه بر مشکلات عمومی آموزش و پرورش، با فرسودگی زیرساختها و خطر توقف خدمات توانبخشی مواجهاند.
این مراکز برای ارائه آموزش مناسب به نیروی متخصص، تجهیزات ویژه و خدمات درمانی و توانبخشی نیاز دارند، اما کمبود بودجه ادامه فعالیت این خدمات را با خطر روبهرو کرده است.
اعتراضات و جنگ بر سلامت روان دانشآموزان اثر گذاشته است
کانون فرهنگیان اسلامشهر نسبت به پیامدهای روانی اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، جنگ، خشونت و نااطمینانی بر دانشآموزان هشدار داد.
در گزارش آمده است برخی دانشآموزان با فقدان همکلاسیهای خود و مشاهده صندلیهای خالی در کلاسها مواجهاند و همزمان باید با اضطراب و ناامنی ناشی از تحولات سیاسی و نظامی کنار بیایند.
این تشکل مدارس را از نظر روانی و فیزیکی ناامن توصیف کرد و به استفاده نظامی از برخی مراکز آموزشی نیز اعتراض کرد.
کانون فرهنگیان اسلامشهر گفت تبدیل مدرسه به محل استقرار نیروهای نظامی یا استفاده از آن برای تیراندازی، حرمت و امنیت محیط آموزشی را از بین میبرد.
تشکل معلمان خواستار اقدامی فوری شد
کانون فرهنگیان اسلامشهر در پایان هشدار داد مشکلات مدارس را نباید مسائلی حاشیهای تلقی کرد، زیرا پیامدهای آنها مستقیما آینده جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد.
این تشکل گفت ادامه فرسودگی ساختار آموزشی، نابرابری در دسترسی به آموزش و ناهماهنگی محتوای درسی با نیازهای دانشآموزان، جایگاه ایران را در رقابت علمی و خلاقیت بیش از پیش تضعیف خواهد کرد.
در پایان گزارش آمده است رسیدگی به بحرانهای نظام آموزشی دیگر یک انتخاب سیاستگذارانه نیست، بلکه ضرورتی ملی برای آینده کشور است.
