مارکو روبیو: ساختار تصمیمگیری در ایران «مانعی واقعی» در به نتیجه رسیدن مذاکرات است
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پس از سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در مجمع عمومی سازمان ملل گفت جمهوری اسلامی صلاحیت اظهارنظر دربارهٔ قواعد بینالمللی و «نصیحت کردن دیگران» را ندارد. او همچنین ساختار تصمیمگیری در ایران را «مانعی واقعی» در گفتوگوهای بین دو طرف توصیف کرد.
او روز چهارشنبه، اول مهر، در نشست خبری در حاشیهٔ مجمع عمومی سازمان ملل افزود که حکومت ایران مردم خود را «قتلعام میکند»، به مناطق غیرنظامی و زیرساختهای انرژی کشورهای همسایه حمله میکند و منشور ملل متحد را زیر پا میگذارد.
روبیو گفت جمهوری اسلامی با چنین عملکردی در جایگاهی نیست که دربارهٔ قوانین بینالمللی به دیگران پند و اندرز بدهد.
اظهارات او پس از آن مطرح شد که پزشکیان در سخنرانی خود تهدیدهای تازهٔ دونالد ترامپ دربارهٔ فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی را «نشانهٔ خوی قلدری و منطق زور و مغایر منشور ملل متحد» توصیف کرد.
رئیسجمهور ایران سخنان خود در مجمع عمومی را با واکنش به اظهارات پیشین ترامپ که جمهوری اسلامی را «تروریست» خوانده بود آغاز کرد و گفت: «ما قربانی تروریستیم.»
پزشکیان همچنین به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴ و همچنین حملات به مدرسهای در میناب و ورزشگاهی در لامرد، که تهران آمریکا را مسئول آنها میداند، اشاره کرد و گفت: «کسانی که تروریستند و تروریست تربیت میکنند به ما میگویند تروریست. ما از خود دفاع میکنیم. تروریست نیستیم.»
کمیتهٔ حقیقتیاب سازمان ملل دربارهٔ ایران هفتهٔ گذشته اعلام کرد «دلایل معقولی» وجود دارد که آمریکا در حمله به مدرسهٔ میناب و ورزشگاه لامرد مرتکب جنایت جنگی شده باشد. همین کمیته در گزارش خود حکومت ایران را نیز به ارتکاب نقضهای فاحش حقوق بشر و جنایت علیه بشریت در جریان سرکوب اعتراضهای دیماه متهم کرد.
وزیر خارجهٔ آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود گفت عملکرد جمهوری اسلامی باعث شکلگیری دیدگاهی مشترک در میان کشورهای منطقه دربارهٔ تهدیدهای ناشی از سیاستهای تهران شده است.
روبیو با اشاره به فعالیت گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در سالهای گذشته گفت کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس و دیگر کشورهای منطقه بر ضرورت باز ماندن تنگهٔ هرمز و جلوگیری از حمله به کشتیرانی در این آبراه تأکید دارند.
او همچنین گفت کشورهای منطقه با دستیابی ایران به سلاح هستهای مخالفاند و بسیاری از آنها از تحریمها و فشارهای اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی حمایت میکنند.
با این حال، شماری از کشورهای منطقه در هفتههای اخیر در کنار ابراز نگرانی از حملات ایران و گروههای همسو با تهران، بر لزوم پایان جنگ از راه گفتوگو و دیپلماسی نیز تأکید کردهاند.
روبیو در این نشست بارها جمهوری اسلامی و گروههای وابسته به آن را عامل بیثباتی در منطقه معرفی کرد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین گفت: «فکر میکنم ایرانیها دچار این تصور هستند که دموکراتها در نوامبر پیروز خواهند شد و ترامپ دیگر قادر نخواهد بود علیه آنها اقدامی انجام دهد؛ فکر نمیکنم آنها ما را بهخوبی درک کرده باشند.»
مارکو روبیو در ادامه به گفتوگوهای روز سهشنبه، ۳۱ شهریور، میان مقامهای ایران و آمریکا در حاشیهٔ مجمع عمومی سازمان ملل اشاره کرد.
او گفت: «نمیخواهم گفتوگوهای دیروز را یک پیشرفت بزرگ توصیف کنم، اما در عین حال فکر میکنم همین که دستکم گفتوگویی انجام شد، مهم بود.»
مقامهای ایران و آمریکا در این تماسها بهطور غیرمستقیم و از طریق میانجیها با یکدیگر پیام ردوبدل کردند. رویترز گزارش داده است که این نخستین گفتوگوهای غیرمستقیم علنیشده میان دو طرف از زمان فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد بود.
روبیو سپس به ساختار تصمیمگیری در جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «در شرایط فعلی، تصمیمگیری نهایی در ایران در دست افرادی است که بهشدت به انقلاب، و نه به کشور، باور دارند.»
وزیر خارجه آمریکا گفت این وضعیت مذاکره با طرف ایرانی را دشوار میکند، زیرا به گفتهٔ او مقامهای آمریکایی ممکن است با نمایندگان دولت ایران دربارهٔ برخی مسائل به توافق برسند، اما این توافقها در نهایت باید در ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی تأیید شود.
روبیو تفاهمنامهٔ اسلامآباد میان ایران و آمریکا را نمونهای از این وضعیت دانست و گفت: «تفاهمنامه در حال اجرا بود و سپس سپاه پاسداران تصمیم گرفت کشتیرانی را هدف قرار دهد و این اقدام توافقهایی را که تا آن مقطع حاصل شده بود، از بین برد.»
مقامهای ایرانی با رد این موضوع، حملات آمریکا و تحولات پس از امضای تفاهمنامه را عامل از بین رفتن آن دانستهاند و خواستار بازگشت به همان چارچوب شدهاند.
روبیو این وضعیت را «چالشی مداوم» در مذاکرات با ایران توصیف کرد و گفت آمریکا در صورت وجود فرصت برای دستیابی به توافق، همچنان به تلاشهای دیپلماتیک ادامه خواهد داد، اما ساختار تصمیمگیری در ایران را «مانعی واقعی» در این مذاکرات دانست.
