از هشدار بمب اتم تا کورسوی دیپلماسی در آستانه انتخابات؛ ترامپ در قبال ایران چه گزینه‌هایی دارد؟
تنها ساعاتی مانده به آغاز رای‌گیری در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، ترامپ و جی‌دی ونس توافق پایان جنگ با ایران را امکان‌پذیر دانستند. این در حالی است که گزارش‌های متعددی درباره احتمال ازسرگیری حملات به ایران پس از این انتخابات منتشر شده و برخی حتی احتمال به‌کارگیری بمب اتم را مطرح کردهاند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا روز دوشنبه در گفتگو با اکسیوس گفت که برای تصمیم‌گیری درباره ازسرگیری حملات به ایران «عجله‌ای ندارد».او گفت: «به هر حال اقدامی خواهیم کرد، اما عجله‌ای در کار نیست. آن‌ها را از نظر مالی فلج کرده‌ایم. نه پول دارند، نه بنزین و مردمشان دارند از این وضعیت به‌شدت کلافه می‌شوند.»
آقای ترامپ افزود: «داریم با آن‌ها صحبت می‌کنیم. خوب پیش می‌رود. مشکلشان این است که سعی می‌کنند ما را همین‌طور قدم‌به‌قدم معطل نگه دارند. در طرف ایرانی، احساس فوریت کمتر از چیزی است که انتظارش را دارید، اما آن‌ها بیش از هر زمان دیگری خواهان توافق هستند.»
ساعاتی پس از این گفتگو، آقای ترامپ در شبکه اجتماعی «تروت‌سوشال» حصول توافق با ایران را «ممکن» ارزیابی کرد و نوشت: «قیمت نفت به‌شدت در حال سقوط است. تقریبا ۱۰ دلار به‌ازای هر بشکه کاهش پیدا کرده که یک رکورد است. دلیلش این است که مردم احساس می‌کنند جنگی با ایران در کار نخواهد بود.»رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین در سخنرانی در واشنگتن سعی کرد ابعاد جنگ با ایران را کوچک جلوه دهد و گفت: «نمی‌دانم اصلا باید اسم این را جنگ بگذاریم یا نه، چون ماه‌هاست که درگیری نداشتیم.»
او شامگاه دوشنبه در گفتگو با فاکس‌نیوز ایران را «کشوری شرور» خواند و مدعی شد که در جریان حملات آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، موسوم به عملیات «چکش نیمه‌شب» همه توان هسته‌ای بالقوه ایران نابود شده است. آقای ترامپ افزود: «ممکن است مجبور باشیم به سراغ کوه کلنگ برویم، اما آن هم کاری ندارد. ما واقعا می‌توانیم آن را هر وقت بخواهیم ظرف یک ساعت انجام دهیم.»رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را «فوق‌العاده» دانست و گفت که ایران در مذاکرات در موقعیت بسیار بدی قرار دارد، اما به‌شدت خواستار دستیابی به توافق است.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا نیز روز دوشنبه گفت که او و آقای ترامپ نسبت به چشم‌انداز دستیابی به توافق با ایران «نسبتا خوش‌بین هستند».
او گفت: «پیشرفت‌هایی داشته‌ایم و خواهیم دید آیا می‌توانیم پیشرفت بیشتری داشته باشیم.»با این حال، کاربران شبکه‌های اجتماعی شامگاه دوشنبه از شنیده شدن صدای چند انفجار پیاپی در جزیره قشم خبر دادند. ساعاتی بعد رسانه‌های آمریکایی به نقل از یک مقام ایالات متحده، از حمله آمریکا به چند هدف در ایران، در واکنش به پرتاب موشک سپاه به سوی یک هواگرد آمریکایی خبر دادند.
به گفته این مقام آمریکایی، سپاه پاسداران دوشنبه‌شب از جزیره قشم موشکی به سوی یک هواپیمای آمریکایی در تنگه هرمز شلیک کرد و جنگنده آمریکایی سپس در دفاع از خود، پرتابگر موشک زمین‌به‌هوا را منهدم کرد.به گزارش اسوشیتدپرس، به نظر می‌رسید این حملات محدود بوده و به معنای بازگشت به درگیری‌های تمام‌عیار نباشد.
این تحولات در حالی اتفاق می‌افتد که اقدامات میانجی‌گران برای دستیابی به توافقی میان ایران و آمریکا با هدف آغاز مذاکرات مستقیم همچنان ادامه دارد و مقامات ایرانی نیز روز دوشنبه درباره چشم‌انداز دستیابی به توافق ابراز امیدواری کردند.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران روز دوشنبه گفت که مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، برای تلاش در جهت دستیابی به توافق از طریق دیپلماسی «اختیاراتی به دولت داده است». عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز گفت که تبادل پیام‌های دیپلماتیک به‌صورت بسیار فشرده در جریان است.
به گزارش رویترز به نقل از یک مقام آگاه، میانجی‌های قطری دوشنبه‌شب به تهران سفر کردند تا با آقای عراقچی درباره نسخه‌ای از پیش‌نویس توافق آمریکا و ایران گفتگو کنند که طی هشت روز گذشته موضوع مذاکره بوده است.
خبرگزاری فارس ساعاتی بعد اعلام کرد که هواپیمای هیات قطری چهار ساعت پس از فرود در تهران، به دوحه بازگشت.
به‌رغم افزایش تلاش‌های دیپلماتیک، وال‌استریت ژورنال روز دوشنبه گزارش داد که متحدان آمریکا در خلیج فارس خود را برای بمباران سنگین ایران از سوی ایالات متحده آماده می‌کنند و انتظار دارند این حملات شاید از همین هفته چرخه‌ای شدید از اقدامات تلافی‌جویانه علیه زیرساخت‌های اقتصادی و غیرنظامی خودشان را به راه بیندازد.
دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر اندیشکده «شورای آتلانتیک» گفت که همزمان با تشدید تلاش‌های دیپلماتیک، خطر یک رویارویی نظامی دیگر همچنان بالاست.
او گفت: «نباید احتمال گشایشی دیپلماتیک را نادیده گرفت. در عین حال، اگر مذاکرات کنونی شکست بخورد، احتمال تشدید دوباره تنش‌ها می‌تواند به‌شدت افزایش یابد.»
سه مسیر ترامپ
به گزارش اکسیوس، آقای ترامپ در حال حاضر سه مسیر را برای ادامه تقابل با ایران بررسی می‌کند که هر کدام حامیان متفاوتی دارند.
دستیابی به توافق
بنابر این گزارش، جی‌دی ونس و استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، از آقای ترامپ می‌خواهند به سمت توافق حرکت کند، زیرا ازسرگیری جنگ ممکن است وضعیت را بهتر نکند.
به گفته منابع، بیشتر کشورهای خلیج فارس از این موضع حمایت می‌کنند و آن را به آقای ترامپ منتقل کردهاند.
بازگشت به جنگ
به گزارش اسوشیتدپرس به نقل از دو مقام منطقه‌ای و یک منبع آگاه، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل برای اجرای موج دیگری از حملات علیه ایران پس از انتخابات روز سه‌شنبه تلاش می‌کند.
به گفته یکی از این مقامات، آقای نتانیاهو در همکاری با مقامات ارشد دولت آمریکا تلاش می‌کند آقای ترامپ را به آغاز یک کارزار هوایی کوتاه‌مدت اما گسترده متقاعد کند و به نظر نمی‌رسد رئیس‌جمهوری آمریکا هنوز تصمیمی گرفته باشد.
به گفته فردی که در جریان محتوای تماس تلفنی آخر هفته رهبران اسرائیل و آمریکا قرار گرفته است، آقای نتانیاهو در این گفتگو برای انجام حملات تلاش کرد، اما آقای ترامپ حاضر نشد به اقدام نظامی متعهد شود.
به گزارش اکسیوس، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز با آقای نتانیاهو هم‌رای است. بنابر این گزارش، آن‌ها استدلال می‌کنند که نمی‌توان برای دستیابی به توافق به ایران اعتماد کرد، چه رسد به اینکه انتظار داشت به آن پایبند بماند، و آقای ترامپ باید کار را از راه نظامی تمام کند.
ادامه فشار اقتصادی و وضعیت نه جنگ، نه توافق
به گزارش اکسیوس به نقل از منابع آگاه، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا به آقای ترامپ توصیه می‌کنند وضعیت فعلی «نه جنگ، نه توافق» را حفظ کند و اجازه دهد کارزار فشار اقتصادی ادامه یابد.
به گفته یک منبع با اطلاعات مستقیم، آقای رتکلیف به دونالد ترامپ گفته است تداوم فشار اقتصادی، یا ایران را به دادن امتیازهای بیشتر وادار خواهد کرد یا آن‌قدر بی‌ثباتی در داخل کشور ایجاد می‌کند که شهروندان دست به شورش بزنند.
هشدار استفاده از سلاح هسته‌ای
تاکر کارلسون، مفسر سیاسی محافظه‌کار آمریکایی و از منتقدان سرسخت جنگ ایران روز شنبه در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد که دولت آقای ترامپ ممکن است تحت فشار بنیامین نتانیاهو بخواهد از سلاح هسته‌ای برای هدف قرار دادن کوه کلنگ استفاده کند.
آقای کارلسون نوشت: «هیچ سلاح متعارفی در زرادخانه آمریکا نمی‌تواند با نفوذ در حدود ۹۱ متر سنگ گرانیت یکپارچه، تونل‌هایی را نابود کند که ادعا می‌شود غنی‌سازی در آن‌ها انجام می‌شود. تنها گزینه نظامی، حمله هسته‌ای است. نتانیاهو به‌شدت برای انجام چنین حمله‌ای فشار آورده است. یک ناظر مطلع می‌گوید که بی‌بی هر روز درباره این موضوع به ترامپ زنگ می‌زند.»
هشدار آقای کارلسون با واکنش‌های گسترده‌ای روبرو شد. برخی با استناد به سخنان پیشین آقای ترامپ که استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران را رد کرده بود، آن را به‌کلی رد کردند و برخی دیگر حتی احتمال بررسی چنین موضوعی از سوی دولت آقای ترامپ را فاجعه‌بار خواندند.
به گزارش وبسایت «منطقه جنگی» (TWZ)، کاخ سفید نیز بعدازظهر دوشنبه ادعای آقای کارلسون را رد کرد. یک مقام کاخ سفید به این وبسایت گفت: «رئیس‌جمهوری ترامپ گزینه‌های متعددی درباره ایران در اختیار دارد و برای حفظ امنیت مردم آمریکا، آنچه را درست باشد انجام خواهد داد. تاکر کارلسون مدت‌هاست به دلیل ابتلا به نوعی فلج‌کننده از سندرم جنون ترامپ، راه خود را گم کرده و هیچ اطلاعی از برنامه‌ریزی‌های نظامی یا افکار فرمانده کل قوا ندارد.»
جان کیریاکو، مقام پیشین سازمان سیا در گفتگو با برنامه «بدون سانسور» پیرس مورگان، روزنامه‌نگار و مجری بریتانیایی در واکنش به این هشدار آقای کارلسون گفت: «من هم از رابط‌های خودم در کاخ سفید چیزهای مشابهی شنیدم. رئیس‌جمهوری در حال بررسی استفاده از سلاح هسته‌ای تاکتیکی علیه کوه کلنگ است تا این سلاح به این تاسیسات زیرزمینی نفوذ کند و همه‌چیز را در آن‌جا از بین ببرد.»
او افزود: «اما افزون بر این، مساله این است که [دونالد ترامپ] می‌خواهد این تابوی نهایی را بشکند تا روسای جمهوری آینده احساس کنند می‌توانند از سلاح هسته‌ای استفاده کنند. من فکر می‌کنم این کار دیوانه‌وار است.»
آقای کیریاکو هشدار داد که چنین کاری ممکن است به ولادیمیر پوتین این پیام را بدهد که می‌تواند از سلاح هسته‌ای در اوکراین استفاده کند.
او با اشاره به وسعت و جمعیت ایران افزود: «اگر متعهد به استفاده از یک میلیون نیروی زمینی در آن‌جا نباشیم، حتی با استفاده از یک سلاح هسته‌ای هم نمی‌توانیم این جنگ را ببریم.»تایلر روگووی، سردبیر وبسایت «منطقه جنگی» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که حتی گمانه‌زنی فراگیر درباره احتمال نخستین استفاده از سلاح هسته‌ای از زمان حمله آمریکا در ۹ اوت ۱۹۴۵ نیز شایسته بحث است. چنین اقدامی پیامدهایی چنان عمیق و برگشت‌ناپذیر خواهد داشت که نباید آن را نادیده گرفت.
آقای روگووی نوشت: «اگر آمریکا یا اسرائیل علیه کوه کلنگ در ایران از سلاح هسته‌ای استفاده کنند، یا روسیه چنین سلاحی را در زمینی خالی در اوکراین به کار ببرد و مواردی از این دست، تفاوتی ندارد؛ این کار جعبه پاندورا را باز خواهد کرد و آمریکا و جهان را به‌شدت ناامن‌تر خواهد ساخت.»
او افزود: «اصلا بحثی نیست که استفاده از سلاح هسته‌ای، به هر شکلی، چه فاجعه بزرگی خواهد بود. اگر آمریکا در چنین اقدامی دخیل باشد، این بزرگ‌ترین اشتباه سیاست خارجی در تاریخ این کشور خواهد بود. فقط می‌توانیم امیدوار باشیم این ادعا به هیچ شکلی صحت نداشته باشد.»
داریل جی. کیمبال، مدیر اجرایی «انجمن کنترل تسلیحات» و ناشر و از نویسندگان ماهنامه این سازمان درباره احتمال صدور چنین دستوری گفت: «آیا محتمل است؟ نه. آیا ممکن است رئیس‌جمهوری بی‌ثبات و مستاصل که اختیار صدور مجوز استفاده از سلاح هسته‌ای منحصرا در دست اوست، چنین کاری کند؟ بله. با توجه به شرایط، ضروری است چهره‌های مسوولیت‌پذیر آمریکایی و رهبران بین‌المللی علیه هرگونه حمله گسترده آمریکا به ایران موضع بگیرند.»
هانس کریستنسن، مدیر پروژه اطلاعات هسته‌ای در فدراسیون دانشمندان آمریکا، به وبسایت «منطقه جنگی» گفت: «چنین اتفاقی بسیار بعید است.»
او افزود: «هیچ چیزی در ایران وجود ندارد که شکستن دوره ۸۱ساله عدم استفاده از سلاح هسته‌ای را توجیه کند. چنین اقدامی نقض قوانین بین‌المللی جنگ خواهد بود و پیامدهایی ویرانگر برای سیاست خارجی آمریکا و تلاش‌ها برای جلوگیری از اشاعه و استفاده از سلاح هسته‌ای خواهد داشت. این از آن اقدام‌هایی است که باید امیدوار بود افراد حاضر در زنجیره فرماندهی هسته‌ای، از اجرای دستور رئیس‌جمهوری برای انجام آن خودداری کنند.»
